Η Ανεξάρτητη Επιτροπή για τη Μεταρρύθμιση της Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας (ICRICT), με συμπρόεδρο τον βραβευμένο με Νόμπελ Οικονομολόγο Τζόζεφ Στίγκλιτς, τάσσεται υπέρ της επιβολής φόρου στα απροσδόκητα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο είναι «αποτελεσματικό» απέναντι στις αυξήσεις των τιμών ενέργειας που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
«Η ICRICT καλεί τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν αμέσως έναν φόρο επί των απροσδόκητων κερδών στους τομείς του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των λιπασμάτων», αναφέρεται σε ανακοίνωσή της που εστάλη στο AFP. «Πρόκειται για ένα οικονομικά αποτελεσματικό μέτρο και μια ηθική επιταγή», προστίθεται στην ίδια ανακοίνωση.
Ο προτεινόμενος φόρος θα αφορά αποκλειστικά τα έκτακτα κέρδη που προκύπτουν εξαιτίας του πολέμου και όχι «τις παραγωγικές επενδύσεις». Σύμφωνα με την Επιτροπή, δεν θα έχει πληθωριστικό αντίκτυπο, «διότι δεν θα ισχύει για την κατανάλωση ενέργειας».
Με δεδομένο ότι οι κρίσεις διαδέχονται η μία την άλλη μετά την πανδημία covid-19, η ICRICT εισηγείται «έναν μόνιμο και αυτόματο μηχανισμό» που θα ενεργοποιείται όταν οι τιμές ξεπερνούν ένα συγκεκριμένο όριο.
Η ενεργειακή κρίση και οι διεθνείς εντάσεις
Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Ως απάντηση, η Τεχεράνη απέκλεισε το Στενό του Ορμούζ και προχώρησε σε επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων στις χώρες του Κόλπου.
«Τα έκτακτα κέρδη (…) αντιπροσωπεύουν μια σταθερή μεταφορά εισοδήματος λόγω περιορισμών στην προσφορά που θα διαρκέσουν πολύ, ακόμη και έπειτα από οποιαδήποτε επίλυση» της σύγκρουσης, σημειώνει η ICRICT. Στην Επιτροπή συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Γάλλοι οικονομολόγοι Γκαμπριέλ Ζουκμάν και Τομά Πικετί, καθώς και πρώην πολιτικοί από όλο τον κόσμο.
Οι κοινωνικές συνέπειες και η ευρωπαϊκή στάση
Η αύξηση των τιμών, σύμφωνα με την Επιτροπή, «επηρεάζει δυσανάλογα τους εργαζόμενους, τους αγρότες και τις χώρες που εισάγουν ορυκτά καύσιμα, ενώ μια μικρή ομάδα μεγάλων εταιρειών και κρατών παραγωγών συσσωρεύει υπερκέρδη εις βάρος τους».
Στις 4 Απριλίου, πέντε χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης –Γερμανία, Αυστρία, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία– εξέφρασαν την πρόθεσή τους να προχωρήσουν στην επιβολή φόρου επί των έκτακτων κερδών των ενεργειακών εταιρειών, ευθυγραμμιζόμενες με την πρόταση της ICRICT.
