Με τις τιμές των ενοικίων να συνεχίζουν να αυξάνονται απορροφώντας διαρκώς όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του μηνιαίου εισοδήματος των νοικοκυριών τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι το 2025 η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση ενοικίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.  Συγκεκριμένα, τα ενοίκια σημείωσαν αύξηση κατά 10,1% με την Ελλάδα να βρίσκεται πίσω μόνο από την Κροατία που βρέθηκε στη πρώτη θέση με αύξηση των ενοικίων κατά 17,6%. Ακολουθούν η Ουγγαρία με αύξηση 9,8%, η Βουλγαρία (9,6%) και η Ρουμανία (8,2%). Στον αντίποδα, οι χαμηλότερες αυξήσεις καταγράφηκαν σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Φινλανδία.

Σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) με τίτλο «Τιμές κατοικιών και ενοίκια στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση» το 2024, στην Αθήνα, το μέσο ενοίκιο για διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο αντιστοιχεί στο 70,2% του μέσου μηνιαίου μισθού ενώ ο μέσος όρος στις πρωτεύουσες της ΕΕ αντιστοιχεί στο 33,8%. Για διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 93,6% έναντι 45,6% στον μέσο όρο της ΕΕ.

Η ανάλυση, που βασίζεται στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat και της Τράπεζας της Ελλάδος, καταγράφει τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της οικονομικής προσβασιμότητας της στέγης στην Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές κατοικιών και τα ενοίκια αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Σύμφωνα με τη μελέτη:

–        Το 2025, στην ΕΕ-27, οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,5% και τα ενοίκια κατά 3,2%.

–        Η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην ΕΕ, με 10,1%. Η σημαντική αύξηση των ενοικίων στην Ελλάδα αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων όπως η αυξημένη ζήτηση λόγω τουρισμού και βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb, η περιορισμένη προσφορά νέων κατοικιών κατά την περίοδο της κρίσης, η εισροή ξένων επενδύσεων στην αγορά ακινήτων κυρίως λόγω του προγράμματος Golden Visa, η ύπαρξη μεγάλου αριθμού κλειστών διαμερισμάτων αλλά και η ανάκαμψη της οικονομίας που αυξάνει τη ζήτηση.

–        Από το 2000 έως το 2025, τα ενοίκια στην Ελλάδα ακολούθησαν μια ιδιαίτερη πορεία με ταχεία άνοδο την περίοδο 2000-2011 (+53%), απότομη πτώση το 2011-2018 (-26%), στασιμότητα την περίοδο 2018–2021 και εκ νέου έντονη ανοδική πορεία από το 2022, ξεπερνώντας το 2025 τα επίπεδα του 2010.

–        Οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα ακολούθησαν ακόμα πιο έντονη πορεία: σχεδόν διπλασιασμός 2000-2008, βαθιά πτώση 2008 – 2017 (-43% στην Αθήνα), και ταχεία ανάκαμψη 2017-2025 (+86% στην Αθήνα), ξεπερνώντας το 2025 τα επίπεδα του 2008. Οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στην Αθήνα, έχουν πλέον ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα, μετά από πολύ ταχεία ανάκαμψη από το 2017 και μετά.

–         Η επιβάρυνση των νοικοκυριών στην Αθήνα είναι πλέον δυσανάλογα υψηλή σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, καθώς τα ενοίκια βρίσκονται σε ευρωπαϊκά επίπεδα, ενώ οι μισθοί παραμένουν αισθητά χαμηλότεροι.  Χρησιμοποιώντας δεδομένα της Eurostat για το μέσο μηνιαίο ενοίκιο ανά τύπο κατοικίας σε πρωτεύουσες της ΕΕ-27 και δεδομένα για το μέσο ετήσιο μισθό ανά εργαζόμενο πλήρους ωραρίου, κατασκευάζεται η αναλογία ενοικίου προς μηνιαίο εισόδημα για την Αθήνα και τον μέσο όρο των 27 πρωτευουσών της ΕΕ. Στην Αθήνα, το μέσο μηνιαίο ενοίκιο για διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο ανερχόταν σε 1.050 ευρώ το 2024, ενώ για διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια ανερχόταν σε 1.400 ευρώ και για αυτόνομη μονοκατοικία σε 3.050 ευρώ. Οι τιμές αυτές είναι συγκρίσιμες με τον μέσο όρο των πρωτευουσών της ΕΕ για διαμέρισμα 1 υπνοδωματίου (1.120 ευρώ) και 2 υπνοδωματίων (1.514 ευρώ), αναδεικνύοντας ότι η αγορά ενοικίου στην Αθήνα κινείται σε επίπεδα αντίστοιχα με την ΕΕ.

–        Η σχέση ενοικίου/εισοδήματος αποκαλύπτει μεγάλες διαφορές ανάλογα με τον τύπο κατοικίας. Το 2024, στην Αθήνα, με τον μέσο μισθό στα 1.496 ευρώ  και το ενοίκιο για ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου στην Αθήνα να διαμορφώνεται στα 1.050 ευρώ, σημαίνει ότι στο ενοίκιο πηγαίνει το 70,2% του μηνιαίου εισοδήματος . Για διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια, η αναλογία ανέρχεται στο 93,6%. Αντίθετα, η αντίστοιχη αναλογία στον μέσο όρο των πρωτευουσών της ΕΕ είναι σημαντικά χαμηλότερη: 33,8% για 1 υπνοδωμάτιο και 45,6% για 2 υπνοδωμάτια. Η διαφορά αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη συμπίεση των χαμηλών ελληνικών μισθών (μηνιαίος μισθός 1.496 ευρώ έναντι 3.317 ευρώ για τον μέσο όρο της ΕΕ) με τιμές ενοικίου σε επίπεδο συγκρίσιμο με την υπόλοιπη Ευρώπη. Σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, όταν το ενοίκιο για ένα μικρό διαμέρισμα απορροφά πάνω από τα δύο τρίτα του μέσου μισθού, η αυτόνομη διαβίωση γίνεται πολύ πιο δύσκολη για νέους εργαζόμενους, ζευγάρια και νέες οικογένειες.

Όπως σημειώνει ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας «η στεγαστική κρίση αφορά πέρα από την αγορά ακινήτων, την καθημερινότητα, τις προοπτικές και την ποιότητα ζωής χιλιάδων νοικοκυριών. Η αντιμετώπισή της απαιτεί ένα συνδυασμό πολιτικών που πρώτα και κύρια θα ενισχύουν την προσφορά κατοικιών, θα αντιμετωπίζουν τις στρεβλώσεις της αγοράς και θα στηρίζουν αποτελεσματικά τα ευάλωτα νοικοκυριά».