Στην πολυκεντρική κλινική δοκιμή RUBY, 27 από τους 28 ασθενείς που έλαβαν την πειραματική θεραπεία renizgamglogene autogedtemcel (reni-cel) δεν εμφάνισαν επώδυνες κρίσεις μετά τη θεραπεία. Οι ερευνητές χαρακτήρισαν το αποτέλεσμα αυτό ως «λειτουργική θεραπεία».
Πώς λειτουργεί η θεραπεία
Η θεραπεία reni-cel βασίζεται στην τεχνολογία γονιδιακής επεξεργασίας CRISPR/Cas12a και τροποποιεί τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα του ίδιου του ασθενούς. Συγκεκριμένα, στοχεύει τους υποκινητές των γονιδίων HBG1 και HBG2, ενισχύοντας την παραγωγή εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης. Αυτή η μορφή αιμοσφαιρίνης εμποδίζει τα ερυθρά αιμοσφαίρια να παραμορφώνονται και να αποκτούν το χαρακτηριστικό δρεπανοειδές σχήμα που προκαλεί τη νόσο.
Η διαδικασία περιλαμβάνει αρχικά τη συλλογή των βλαστοκυττάρων του ασθενούς. Στη συνέχεια, ο ασθενής υποβάλλεται σε χημειοθεραπεία για την προετοιμασία του μυελού των οστών και, τέλος, λαμβάνει τα τροποποιημένα κύτταρα μέσω έγχυσης.
Όπως δήλωσε ο Rabi Hanna, κύριος συγγραφέας της μελέτης, ένα βασικό πλεονέκτημα της συγκεκριμένης προσέγγισης είναι ότι, επειδή χρησιμοποιούνται κύτταρα του ίδιου του ασθενούς, δεν υπάρχει κίνδυνος απόρριψης — σε αντίθεση με τις παραδοσιακές μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών. Ο ίδιος τόνισε ότι στόχος της ομάδας ήταν η επίτευξη μιας λειτουργικής θεραπείας που θα προλαμβάνει μελλοντικές βλάβες από τη νόσο, χαρακτηρίζοντας τα αποτελέσματα ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.
Εντυπωσιακά κλινικά αποτελέσματα
Σύμφωνα με το δημοσιέυμα, εξι μήνες μετά τη θεραπεία, τα μέσα επίπεδα συνολικής αιμοσφαιρίνης αυξήθηκαν από 9,8 g/dL σε 13,8 g/dL, προσεγγίζοντας τα επίπεδα υγιών ατόμων. Παράλληλα, η μέση τιμή της εμβρυϊκής αιμοσφαιρίνης έφτασε το 48,1%.
Οι περισσότεροι ασθενείς εμφάνισαν αποκατάσταση των αιμοποιητικών σειρών μέσα σε έναν μήνα, ενώ οι βελτιώσεις αυτές διατηρήθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Τέσσερις από τους 28 ασθενείς έλαβαν τη θεραπεία στο Cleveland Clinic Children’s.
Η δρεπανοκυτταρική νόσος επηρεάζει περίπου 100.000 άτομα στις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής, και συνήθως μειώνει το προσδόκιμο ζωής έως τα μέσα της τέταρτης δεκαετίας. Μέχρι σήμερα, η βασική θεραπευτική επιλογή ήταν η μεταμόσχευση μυελού των οστών, η οποία ενέχει σημαντικούς κινδύνους και απαιτεί συμβατό δότη, συχνά από το οικογενειακό περιβάλλον.
Ένα πεδίο έντονης καινοτομίας
Η δημοσίευση στο New England Journal of Medicine έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενου ενδιαφέροντος και ανταγωνισμού στον τομέα της γονιδιακής θεραπείας για τη δρεπανοκυτταρική νόσο. Στο ίδιο τεύχος παρουσιάστηκαν και δεδομένα από τη δοκιμή BEACON της θεραπείας risto-cel της Beam Therapeutics, η οποία επίσης δεν κατέγραψε σοβαρές κρίσεις πόνου σε 31 ασθενείς.
Παράλληλα, δύο άλλες γονιδιακές θεραπείες — το Casgevy της Vertex Pharmaceuticals και το Lyfgenia της bluebird bio — έχουν ήδη λάβει έγκριση από τον FDA για τη συγκεκριμένη νόσο. Η δοκιμή RUBY χρηματοδοτείται από την Editas Medicine.
