Η αποστολή Αμερικανών στρατιωτών στη Μέση Ανατολή εντείνει τα σενάρια για πιθανή στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ κατά του Ιράν, με το βασικό ερώτημα να αφορά τον στόχο μιας τέτοιας κίνησης και τις επιπτώσεις της στην περιοχή.
Ένα από τα επικρατέστερα σενάρια είναι η κατάληψη του νησιού Χαργκ, ενός βασικού ενεργειακού κόμβου στο βόρειο Περσικό Κόλπο, μέσω του οποίου διακινείται περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου της Τεχεράνης.
Παράλληλα, αναλυτές εκτιμούν ότι άλλα νησιά ενδέχεται να έχουν ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, καθώς επηρεάζουν άμεσα τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.
Το «αμυντικό τόξο» του Ιράν
Σύμφωνα με το CNN, επτά νησιά – Αμπού Μούσα, Μεγάλο και Μικρό Τούνμπ, Χενγκάμ, Κεσμ, Λαράκ και Ορμούζ – συγκροτούν αυτό που ερευνητές χαρακτηρίζουν ως «αμυντικό τόξο» του Ιράν. Μελέτη του 2022 υπογραμμίζει ότι η γεωγραφική τους διάταξη επιτρέπει στην Τεχεράνη να ελέγχει τη θαλάσσια κυκλοφορία στο στενό, καθώς τα μεγάλα πλοία και δεξαμενόπλοια αναγκάζονται να κινούνται κοντά σε αυτά λόγω των ρηχών νερών.
Τα νησιά Αμπού Μούσα, Μεγάλο και Μικρό Τούνμπ θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμα, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις από ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης, ναρκοθέτηση ή χρήση drones. Ιρανοί αξιωματούχοι τα έχουν χαρακτηρίσει «αβύθιστα αεροπλανοφόρα», υπογραμμίζοντας τη στρατηγική τους αξία.
Ενίσχυση ιρανικών θέσεων και αμερικανικά σχέδια
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έχει ενισχύσει την παρουσία του στα νησιά αυτά, με τον διοικητή του να δηλώνει ότι το Ιράν διαθέτει τη δυνατότητα να πλήξει εχθρικές βάσεις, πλοία και στόχους στην περιοχή. Αναλυτές εκτιμούν ότι, για να διασφαλίσουν οι ΗΠΑ τη διέλευση ναυτικών δυνάμεων στον Κόλπο – ειδικά σε ενδεχόμενη επιχείρηση στο Χαργκ – θα πρέπει πρώτα να εξουδετερώσουν τις ιρανικές θέσεις στα νησιά.
Ήδη έχουν τεθεί σε ετοιμότητα περίπου 5.000 στρατιώτες, μεταξύ αυτών μονάδες πεζοναυτών και 1.000 στρατιώτες της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας. Εκτιμάται ότι δύο αποβατικές μονάδες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη «συντριπτικής ισχύος».
Δύσκολες επιχειρησιακές επιλογές
Η μεταφορά στρατευμάτων θα μπορούσε να γίνει είτε μέσω θαλάσσης είτε αεροπορικά. Τα αποβατικά μέσα περιλαμβάνουν ειδικά σκάφη ικανά να προσεγγίσουν ακτές, ωστόσο η είσοδός τους στον Κόλπο ενέχει κινδύνους, καθώς θα πρέπει να περάσουν από περιοχές που ελέγχονται από ιρανικές δυνάμεις, όπως τα νησιά Ορμούζ, Λαράκ, Κεσμ και Χενγκάμ, αλλά και την ιρανική ακτογραμμή.
Αναλυτές θεωρούν το νησί Λαράκ, στην είσοδο του Στενού, ιδιαίτερα κρίσιμο στόχο, καθώς από εκεί το Ιράν μπορεί να πλήξει πλοία που επιχειρούν να εισέλθουν στον Κόλπο. Εναλλακτικά, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιχειρήσουν αεροπορική ρίψη δυνάμεων, όμως κάτι τέτοιο θα περιόριζε τον εξοπλισμό και θα αύξανε την ευαλωτότητα σε αντιαεροπορικά συστήματα.
Πιθανή διάρκεια και συνέπειες
Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι μια επιχείρηση κατάληψης νησιών θα μπορούσε να διαρκέσει από δύο ημέρες έως και δύο εβδομάδες. Σε περίπτωση επιτυχίας, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εγκαταστήσουν ραντάρ και στρατιωτικές δυνάμεις, ελέγχοντας τη δραστηριότητα στο Στενό και στερώντας από το Ιράν κρίσιμες βάσεις επιχειρήσεων.
Ωστόσο, η διατήρηση του ελέγχου θα απαιτούσε μόνιμη δύναμη κατοχής 1.800 έως 2.000 στρατιωτών, εκτεθειμένων σε επιθέσεις με πυραύλους, drones και πυροβολικό από το ιρανικό έδαφος.
Πολιτικές και διπλωματικές προεκτάσεις
Αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έχουν ήδη πραγματοποιήσει πλήγματα σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, περιλαμβανομένων υποδομών στα νησιά Αμπού Μούσα και Τούνμπ, γεγονός που ενδέχεται να προετοιμάζει το έδαφος για μελλοντικές επιχειρήσεις.
Τα νησιά Αμπού Μούσα και Τούνμπ αποτελούν αντικείμενο διαμάχης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το 1971, όταν το Ιράν ανέλαβε τον έλεγχό τους. Τα Εμιράτα έχουν προσφύγει στα Ηνωμένα Έθνη και δεν αποκλείουν προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση.
Μια πιθανή αμερικανική κατάληψη των νησιών δημιουργεί διλήμματα: αν επιστραφούν στο Ιράν, μπορεί να προκληθεί ένταση με τα Εμιράτα· αν αποδοθούν σε άλλη πλευρά, ενδέχεται να υπονομευθεί η σταθερότητα μιας μελλοντικής ιρανικής κυβέρνησης.
Παράταση προθεσμίας και διπλωματικές διεργασίες
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε παράταση δέκα ημερών στην προθεσμία για ενδεχόμενα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν, έως τις 6 Απριλίου, προκειμένου να δοθεί χρόνος στις διαπραγματεύσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ ανέφερε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, ενώ ο υπουργός Άμυνας ξεκαθάρισε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται.
Οι εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο καταδεικνύουν ότι ο έλεγχος κρίσιμων γεωγραφικών σημείων, όπως τα νησιά στο Στενό του Ορμούζ, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός. Κάθε στρατιωτική επιλογή συνοδεύεται από σημαντικό κόστος, κινδύνους και ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες.
