Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν μια ευρεία στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, ειδικοί πυρηνικού αφοπλισμού εκφράζουν έντονες ανησυχίες για την ύπαρξη και την ασφάλεια εκατοντάδων κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που δεν είναι γνωστή η τοποθεσία τους από το περασμένο καλοκαίρι.
Η Πρωτοβουλία για την Πυρηνική Απειλή, με επικεφαλής τον πρώην Υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ Ernest Moniz, προειδοποίησε σε δήλωσή της ότι «είτε οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ καταφέρουν να ανατρέψουν το καθεστώς είτε όχι, οι τρέχουσες επιχειρήσεις δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους πυρηνικής ασφάλειας». Η ανησυχία αυτή συνδέεται με ένα απόθεμα περίπου 440,9 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%, ένα βήμα πριν από το όριο του 90% που θεωρείται όπλο πυρηνικής ποιότητας.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ανακοίνωσε στις 27 Φεβρουαρίου ότι το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο είχε αποθηκευτεί σε υπόγειο σύμπλεγμα σηράγγων στο Κέντρο Πυρηνικής Τεχνολογίας του Ισφαχάν. Ήταν η πρώτη φορά που ο οργανισμός αποκάλυψε τη συγκεκριμένη τοποθεσία του υλικού.
Αν και η είσοδος της σήραγγας είχε πληγεί κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Midnight Hammer τον Ιούνιο του 2025, διπλωμάτες αναφέρουν ότι η υπόγεια εγκατάσταση φαίνεται σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν «τακτική δραστηριότητα οχημάτων» κοντά στην είσοδο, όμως στον ΔΟΑΕ δεν δίνεται πρόσβαση για επαλήθευση των συνθηκών στο εσωτερικό.
Ο οργανισμός είχε ήδη προειδοποιήσει τον Νοέμβριο του 2025 ότι δεν έχει πλέον εικόνα σχετικά με τα αποθέματα πυρηνικών υλικών του Ιράν στις πληγείσες εγκαταστάσεις. Όπως σημείωσε ο Daryl Kimball από τον Σύνδεσμο Ελέγχου Εξοπλισμών, οι επιδρομές του Ιουνίου 2025 «προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις κύριες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, αλλά όχι στην αποφασιστικότητά του να διατηρήσει ένα πυρηνικό πρόγραμμα ή την πυρηνική του τεχνογνωσία. Ούτε η επιχείρηση αφαίρεσε ή βοήθησε να λογοδοτηθούν 400 χιλιόγραμμα ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60 τοις εκατό».
Το νέο κύμα αεροπορικών επιδρομών, γνωστό ως Operation Epic Fury από τις Ηνωμένες Πολιτείες και Operation Roaring Lion από το Ισραήλ, υπερβαίνει τις περσινές στοχευμένες πυρηνικές επιθέσεις, στοχεύοντας στην αλλαγή καθεστώτος μέσω της καταστροφής του πολιτικού και του μηχανισμού ασφαλείας του Ιράν. Η δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και η στόχευση ανώτερων αξιωματούχων έχουν βυθίσει τη χώρα στο χάος.
Αναλυτές συγκρίνουν την κατάσταση με την εισβολή του 2003 στο Ιράκ, όπου η έλλειψη σχεδιασμού για την ασφάλεια υλικών που σχετίζονταν με όπλα οδήγησε σε χρόνια περιφερειακής αστάθειας. Ακόμη κι αν το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν παραμένει στις δηλωμένες τοποθεσίες, «η ακριβής θέση του μέσα σε κατεστραμμένα συγκροτήματα σηράγγων είναι άγνωστη. Στο 60 τοις εκατό εμπλουτισμού, αυτή η αβεβαιότητα συνεπάγεται μεγάλο κίνδυνο».
Ο ΔΟΑΕ σχεδίαζε να συγκαλέσει ειδική σύνοδο στις 3 Μαρτίου στη Βιέννη, κατόπιν αιτήματος της Ρωσίας, για να εξετάσει τις στρατιωτικές επιδρομές. Παράλληλα, τεχνικές συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχαν προγραμματιστεί για την εβδομάδα της 2ας Μαρτίου.
Ωστόσο, με τις πολεμικές επιχειρήσεις να συνεχίζονται και το Ιράν να απαντά με πυραυλικά χτυπήματα κατά του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στην περιοχή, το ενδεχόμενο οι επιθεωρητές να αποκτήσουν πρόσβαση για επαλήθευση των πυρηνικών τοποθεσιών παραμένει εξαιρετικά απομακρυσμένο. Τα περίπου 42 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60% που απαιτούνται για την παραγωγή ενός πυρηνικού όπλου, αν εμπλουτιστούν περαιτέρω, αντιστοιχούν σε μικρό μόνο μέρος του μη λογοδοτημένου αποθέματος.
Όλες οι εξελίξεις από το Live blog των ΝΕΩΝ
