Επιστήμονες του Baylor College of Medicine ανακάλυψαν ότι τα καρκινικά κύτταρα του τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού καλύπτονται από μια κολλώδη ουσία, την υαλουρονάνη. Η ουσία αυτή φαίνεται να βοηθά τα κύτταρα να επιβιώνουν και να εξαπλώνονται στο σώμα, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις σε μία από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου του μαστού.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στις 6 Φεβρουαρίου στο περιοδικό Nature Communications, εξηγεί πώς τα επιθετικά αυτά κύτταρα σχηματίζουν προστατευτικές συστάδες, παρά το γεγονός ότι στερούνται των τυπικών πρωτεϊνών προσκόλλησης που συνήθως ενώνουν τα καρκινικά κύτταρα μεταξύ τους.
Ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού (TNBC) αντιπροσωπεύει περίπου το 15% όλων των περιπτώσεων και παρουσιάζει ποσοστό επιβίωσης πέντε ετών μόλις 12% όταν έχει κάνει μετάσταση. Σε αντίθεση με άλλους τύπους καρκίνου του μαστού, τα κύτταρα του TNBC συχνά χάνουν τις πρωτεΐνες σύνδεσης που επιτρέπουν τον σχηματισμό συστάδων κατά τη μετακίνησή τους μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να δημιουργούν συστάδες, οι οποίες είναι γνωστό ότι είναι πιο επικίνδυνες από τα μεμονωμένα καρκινικά κύτταρα.
«Τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα είναι πιο πιθανό να δημιουργήσουν νέους όγκους όταν ταξιδεύουν σε συστάδες παρά ως μεμονωμένα κύτταρα. Οι συστάδες επιβιώνουν καλύτερα και εγκαθίστανται σε νέα όργανα πιο εύκολα», δήλωσε ο Δρ. Chonghui Cheng, καθηγητής μοριακής και ανθρώπινης γενετικής στο Baylor και αντίστοιχος συγγραφέας της μελέτης.
Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι τα κύτταρα του TNBC παράγουν μεγάλες ποσότητες υαλουρονάνης μέσω ενός ενζύμου που ονομάζεται HAS2. Η υαλουρονάνη επικαλύπτει τα κύτταρα και συνδέεται με την επιφανειακή πρωτεΐνη CD44, σχηματίζοντας ευέλικτες συστάδες ικανές να αντέξουν τις πιέσεις του ταξιδιού μέσα στα αιμοφόρα αγγεία.
Ο ρόλος της υαλουρονάνης και οι θεραπευτικές προοπτικές
Ο μηχανισμός αυτός, βασισμένος στο υαλουρονικό οξύ, προσφέρει στα καρκινικά κύτταρα πλεονέκτημα έναντι της παραδοσιακής κυτταρικής πρόσφυσης. «Ενώ η συσσωμάτωση που μεσολαβείται από τις συνδέσμους πρόσφυσης είναι άκαμπτη, το ΥΑ μεσολαβεί στον σχηματισμό πιο ευέλικτων συστάδων», εξήγησε ο Δρ. Georg Bobkov, πρώτος συν-συγγραφέας της μελέτης. Οι συστάδες αυτές μπορούν να διασπώνται προσωρινά για να περάσουν μέσα από στενά αγγεία και στη συνέχεια να επανασχηματίζονται.
Επιπλέον, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι συστάδες που καλύπτονται με ΥΑ δεσμεύουν ουδετερόφιλα —κύτταρα του ανοσοποιητικού— τα οποία προστατεύουν τα καρκινικά κύτταρα από τις άμυνες του οργανισμού. «Τα ουδετερόφιλα εκφράζουν CD44 στην επιφάνειά τους. Το ΥΑ στις συστάδες μπορεί να συνδεθεί με αυτό, δεσμεύοντας ουδετερόφιλα», ανέφερε η Δρ. Khushali Patel, επίσης πρώτη συν-συγγραφέας της μελέτης.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο αποκλεισμός της αλληλεπίδρασης μεταξύ HA και CD44 θα μπορούσε να αποτρέψει τη δημιουργία συσσωματωμάτων και να περιορίσει τη μετάσταση. Ο ίδιος μηχανισμός έχει εντοπιστεί και σε καρκίνους του γλοιοβλαστώματος, του προστάτη και του παγκρέατος, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι πιθανές θεραπείες ενδέχεται να ωφελήσουν ασθενείς με διαφορετικούς τύπους καρκίνου.
«Μία ιδέα είναι να αναπτύξουμε τρόπους για να αποτρέψουμε τον σχηματισμό ή να διαλύσουμε τα συσσωματώματα CTC αποκλείοντας τη σύνδεση μεταξύ HA και CD44, κάτι που αναμένουμε ότι θα αποτρέψει ή θα μειώσει τη μετάσταση», κατέληξε ο Δρ. Cheng.
