Η αμερικανική εταιρεία βιοτεχνολογίας Colossal Biosciences, γνωστή για τις πρωτοποριακές της προσπάθειες να «αναστήσει» εξαφανισμένα είδη όπως το μαμούθ, το ντόντο και η τίγρη της Τασμανίας, ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός βιολογικού θησαυροφυλακίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με στόχο την προστασία απειλούμενων ειδών.
Το νέο Colossal Biovault and World Preservation Lab θα εγκατασταθεί στο Μουσείο του Μέλλοντος στο Ντουμπάι και θα φιλοξενεί εκατομμύρια δείγματα ιστών και άλλου βιολογικού υλικού από περίπου 10.000 είδη. Σύμφωνα με την εταιρεία, ανάμεσά τους θα περιλαμβάνονται και τα 100 πιο απειλούμενα είδη παγκοσμίως.
Η Colossal είχε προκαλέσει διεθνές ενδιαφέρον τον περασμένο Απρίλιο, όταν ανακοίνωσε ότι «ανέστησε» τον εξαφανισμένο ανταρόλυκο, δημιουργώντας τρία ζώα μέσω συνδυασμού αρχαίου DNA, κλωνοποίησης και τεχνολογίας γονιδιακής επεξεργασίας.
Ειδικοί ωστόσο επισημαίνουν ότι δεν πρόκειται για πλήρη αναδημιουργία του είδους, αλλά για υβρίδια ανταρόλυκου και γκρίζου λύκου με παρόμοια χαρακτηριστικά. Η εταιρεία, με έδρα το Ντάλας, υπογραμμίζει ότι το νέο θησαυροφυλάκιο θα έχει διττό σκοπό: τη μελέτη και διατήρηση απειλούμενων ειδών, αλλά και τη δυνατότητα επαναφοράς τους σε περίπτωση εξαφάνισης.
«Αντίγραφο ασφαλείας για όλη τη ζωή στη Γη»
Σε συνέντευξή του στο CNN, ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Colossal, Μπεν Λαμ, παρομοίασε το βιοθησαυροφυλάκιο με το Svalbard Global Seed Vault στον Αρκτικό Κύκλο, το οποίο διατηρεί πάνω από 1,4 εκατομμύρια δείγματα σπόρων. Όπως τόνισε, «τα ζώα χρειάζονται παρόμοια προστασία» και πρόσθεσε: «Πρέπει να αρχίσουμε να δημιουργούμε ένα αντίγραφο ασφαλείας για όλη τη ζωή στη Γη, γιατί, ενώ η διατήρηση λειτουργεί, δεν συμβαδίζει με τον ρυθμό με τον οποίο εξαφανίζουμε είδη».
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), περισσότερα από 48.000 είδη βρίσκονται υπό απειλή εξαφάνισης, από τα 172.600 που έχουν αξιολογηθεί. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος, καθώς πολλά είδη δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί ή καταγραφεί.
Ο Λαμ ανέφερε ότι στόχος είναι η συλλογή πολλαπλών δειγμάτων από κάθε είδος, ώστε να διατηρηθεί η γενετική ποικιλότητα — κρίσιμο στοιχείο για τη μακροχρόνια επιβίωση των πληθυσμών.
Η σημασία της βιοποικιλότητας
Ο επικεφαλής της Colossal υπογράμμισε πως η διάσωση απειλούμενων ζώων έχει πολλαπλά οφέλη, καθώς πολλά αποτελούν είδη-κλειδιά για τα οικοσυστήματα. Η εξαφάνιση ενός είδους μπορεί να προκαλέσει ανισορροπία, επηρεάζοντας ολόκληρη την τροφική αλυσίδα.
«Υπάρχουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων που χάνονται όταν ένα είδος εξαφανίζεται», πρόσθεσε. «Τα πουλιά, για παράδειγμα, έχουν πολύ πιο ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα από εμάς· αξίζει να το μελετήσουμε για να δούμε πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στον άνθρωπο». Και κατέληξε: «Ακόμα κι αν δεν σας ενδιαφέρουν τα ζώα, θα έπρεπε να σας ενδιαφέρουν, γιατί βοηθούν τους ανθρώπους».
Παγκόσμιο δίκτυο βιοτραπεζών
Η πρωτοβουλία της Colossal εντάσσεται σε μια ευρύτερη παγκόσμια προσπάθεια. Η San Diego Zoo Wildlife Alliance διατηρεί το “Frozen Zoo”, το οποίο περιλαμβάνει δείγματα από περισσότερα από 1.300 είδη και υποείδη. Από το 1975, η πρόοδος της γενετικής επέτρεψε τη δημιουργία κλώνων απειλούμενων ειδών, όπως το άλογο Przewalski και το μαυροπόδαρο κουνάβι της Βόρειας Αμερικής.
Παράλληλα, το φιλανθρωπικό πρόγραμμα Frozen Ark διαθέτει πάνω από 48.000 δείγματα DNA, μεταξύ των οποίων της λεοπάρδαλης του χιονιού και του Scimitar Horned Oryx, είδους που έχει εξαφανιστεί στη φύση.
Σε δήλωσή της στο CNN, η San Diego Zoo Wildlife Alliance χαρακτήρισε την επιτάχυνση της «κρυοσυντήρησης ζωντανών κυττάρων» ως «πρωτοφανή ευκαιρία και επείγουσα ανάγκη για τη διασφάλιση της βιολογικής ποικιλότητας της Γης». Ωστόσο, προειδοποίησε ότι απαιτείται σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο, διεθνής συντονισμός και συμμόρφωση με τις διεθνείς πολιτικές.
Η Συμμαχία υπογράμμισε πως μια βιώσιμη στρατηγική για τη βιοτράπεζα πρέπει να βασίζεται σε αποκεντρωμένο μοντέλο, ενισχύοντας τις χώρες με πλούσια βιοποικιλότητα να αναπτύξουν δικές τους υποδομές, σε συνεργασία με ιδρύματα που διαθέτουν τεχνογνωσία.
Προκλήσεις και προοπτικές
Ο καθηγητής βλαστοκυτταρικής έρευνας στο King’s College του Λονδίνου, Ντούσκο Ίλιτς, σημείωσε ότι προς το παρόν υπάρχουν περιορισμένες δημόσιες πληροφορίες για το έργο της Colossal, ζητώντας περισσότερες λεπτομέρειες για το εύρος των ειδών, τη διακυβέρνηση και τη χρηματοδότηση.
«Η κρυοσυντήρηση από μόνη της δεν ισοδυναμεί με ουσιαστική επίδραση στη διατήρηση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι “παγωμένοι ζωολογικοί κήποι” είναι ελκυστική ιδέα για το κοινό, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν μόνο συμπληρωματικά προς την προστασία των οικοτόπων και τη διαχείριση πληθυσμών.
Επένδυση και δημόσια συμμετοχή
Το εγχείρημα εντάσσεται σε επενδυτικό σχέδιο εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων στα ΗΑΕ, τα οποία πρόσφατα διέθεσαν 60 εκατ. δολάρια στην Colossal. Από την ίδρυσή της το 2021, η εταιρεία έχει συγκεντρώσει συνολικά 615 εκατ. δολάρια.
Η εγκατάσταση στο Μουσείο του Μέλλοντος στο Ντουμπάι θα είναι ανοιχτή στο κοινό, προσφέροντας τη δυνατότητα παρακολούθησης της επιστημονικής διαδικασίας. «Συνεργαζόμαστε με το Μουσείο του Μέλλοντος γιατί θέλουμε να το έχουμε σε κοινή θέα», δήλωσε ο Λαμ, προσθέτοντας πως στόχος είναι να εμπνεύσουν τα παιδιά και το κοινό να αγαπήσουν την επιστήμη.
Η λίστα με τα 100 πιο απειλούμενα είδη που θα συμπεριληφθούν δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και καταρτίζεται σε συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα των ΗΑΕ. Η Colossal επισημαίνει ότι το βιοθησαυροφυλάκιο του Ντουμπάι αποτελεί το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου βιοτραπεζών.
