- Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν προστίθεται στη «μαύρη λίστα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως τρομοκρατική οργάνωση, μετά από ομοφωνία των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ.
- Η απόφαση χαρακτηρίζεται ως εξαιρετικά συμβολική απάντηση στη βίαιη καταστολή των διαδηλωτών από το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
- Η πολιτική απόφαση ελήφθη στις 29 Ιανουαρίου κατά τη διάρκεια συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών στις Βρυξέλλες, με την επίσημη έγκριση της «μαύρης λίστας» να αναμένεται τις επόμενες ημέρες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να εντάξει το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν στη «μαύρη λίστα» τρομοκρατικών οργανώσεων, έπειτα από ομόφωνη απόφαση των υπουργών Εξωτερικών την Πέμπτη στις Βρυξέλλες. Η κίνηση αυτή θεωρείται μια ισχυρή πολιτική καταδίκη της βίαιης καταστολής των διαδηλώσεων από την Ισλαμική Δημοκρατία.
Η επίσημη επικύρωση του καταλόγου αναμένεται μέσα στις επόμενες ημέρες. Ο χαρακτηρισμός συνεπάγεται δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, απαγόρευση χρηματοδότησης και ταξιδιωτικούς περιορισμούς για όλα τα μέλη του IRGC, πολλά από τα οποία ήδη υπόκεινται σε κυρώσεις βάσει του ευρωπαϊκού πλαισίου. «Η καταστολή δεν μπορεί να μείνει αναπάντητη», δήλωσε η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλλας, υπογραμμίζοντας ότι «κάθε καθεστώς που σκοτώνει χιλιάδες ανθρώπους του εργάζεται για την ίδια του την καταστροφή».
Η απόφαση κατέστη δυνατή αφού η Γαλλία και η Ισπανία, που αρχικά είχαν εκφράσει επιφυλάξεις, άλλαξαν στάση, ενώ και το Βέλγιο συντάχθηκε τελικά με τη γραμμή έγκρισης. «Δεν μπορούμε να έχουμε ατιμωρησία για τα εγκλήματα που έχουν διαπραχθεί», ανέφερε ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό, καλώντας την Τεχεράνη να απελευθερώσει πολιτικούς κρατούμενους και να αποκαταστήσει την πρόσβαση στο Διαδίκτυο.
Ο Μπαρό ζήτησε επίσης να επιτραπεί η αναχώρηση δύο Γάλλων υπηκόων που παραμένουν υπό περιορισμό στην πρεσβεία της Γαλλίας στην Τεχεράνη. Το IRGC κατηγορείται για τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων, την παροχή όπλων στη Ρωσία, την εκτόξευση πυραύλων κατά του Ισραήλ και τη στενή συνεργασία με οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και οι Χούτι της Υεμένης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Αυστραλία έχουν ήδη χαρακτηρίσει το IRGC τρομοκρατική οργάνωση, ενώ η Γερμανία και η Ολλανδία πίεζαν εδώ και καιρό την ΕΕ να πράξει το ίδιο. Με τη νέα προσθήκη, ο ευρωπαϊκός κατάλογος περιλαμβάνει πλέον 22 οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Χαμάς, η στρατιωτική πτέρυγα της Χεζμπολάχ και το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν.
«Η αιματοχυσία και η κτηνωδία εναντίον διαδηλωτών δεν μπορούν να γίνουν ανεκτές», δήλωσε ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ βαν Γουί, ενώ η Φινλανδή ομόλογός του Ελίνα Βάλτονεν τόνισε ότι «όσα συνέβησαν στο Ιράν είναι απερίγραπτα». Η Ιταλία, που αρχικά ήταν επιφυλακτική, στήριξε τελικά την απόφαση μετά τη δημοσιοποίηση νέων στοιχείων για την έκταση της καταστολής. Σύμφωνα με το Πρακτορείο Ειδήσεων των Ακτιβιστών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, περισσότεροι από 6.100 άνθρωποι, ανάμεσά τους 92 παιδιά, έχουν σκοτωθεί από τα τέλη Δεκεμβρίου.
Άλλες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό των θυμάτων πολύ υψηλότερα, με το περιοδικό Time να κάνει λόγο για τουλάχιστον 30.000 νεκρούς.
Διπλωματικές επιπτώσεις
Ιδρυμένο το 1979 μετά την Ιρανική Επανάσταση, το IRGC αποτελεί βασικό στρατιωτικό πυλώνα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, επιφορτισμένο με την προστασία του καθεστώτος. Με την πάροδο του χρόνου έχει αποκτήσει σημαντική επιρροή στην πολιτική και την οικονομία, λειτουργώντας ουσιαστικά ως «κράτος εν κράτει».
Το Σώμα εκτιμάται ότι διαθέτει 125.000 έως 190.000 στρατιώτες, υπό την ανώτατη διοίκηση του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ερωτηθείς αν η απόφαση της ΕΕ θα μπορούσε να πλήξει τις διπλωματικές σχέσεις με την Τεχεράνη, ο Κάλλας απάντησε ότι οι κίνδυνοι έχουν υπολογιστεί και πως οι δίαυλοι επικοινωνίας θα παραμείνουν ανοιχτοί.
Ο Ολλανδός υπουργός Ντέιβιντ βαν Βιλ σημείωσε ότι ενδεχόμενη διακοπή των επαφών από την πλευρά του Ιράν θα ήταν «προς το χειρότερο συμφέρον του». «Το Ιράν πρέπει να μιλήσει τώρα», πρόσθεσε.
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα χαρακτήρισε την απόφαση «σωστή και αναγκαία», ενώ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επισήμανε ότι «ήταν αναμενόμενη εδώ και πολύ καιρό», υπογραμμίζοντας πως ένα καθεστώς που καταπνίγει τις διαμαρτυρίες του λαού του «δικαίως χαρακτηρίζεται τρομοκρατικό».
Κυρώσεις και διεθνές πλαίσιο
Πέρα από τη «μαύρη λίστα», οι Ευρωπαίοι υπουργοί αποφάσισαν να επιβάλουν κυρώσεις σε 21 άτομα και οντότητες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν, καθώς και σε 10 ακόμη πρόσωπα συνδεδεμένα με τη στήριξη της Τεχεράνης προς τη Ρωσία στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Οι αποφάσεις έρχονται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης, καθώς ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε ενισχύσει την πίεση προς το ιρανικό καθεστώς, αναπτύσσοντας στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή. Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι ελπίζει το Ιράν να «προσέλθει στο τραπέζι» για μια συμφωνία χωρίς πυρηνικά όπλα, ενώ η ιρανική αντιπροσωπεία στα Ηνωμένα Έθνη είχε προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση.
