Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται σε περίοδο αυξημένης έντασης, λόγω των μαζικών διαδηλώσεων στο Ιράν και των αντικρουόμενων δηλώσεων για την καταστολή τους. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι οι σκοτωμοί έχουν σταματήσει, χωρίς να αποκλείσει στρατιωτική δράση, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει τις κατηγορίες περί εκτελέσεων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι οι σκοτωμοί στο Ιράν «έχουν σταματήσει» μετά την καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων στη χώρα, χωρίς ωστόσο να αποκλείσει το ενδεχόμενο αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης.
«Ενημερωθήκαμε από πολύ σημαντικές πηγές της άλλης πλευράς και μας είπαν ότι οι σκοτωμοί έχουν σταματήσει», ανέφερε ο Τραμπ σε εκδήλωση στον Λευκό Οίκο, προσθέτοντας ότι οι ίδιες πηγές επιβεβαίωσαν πως οι προγραμματισμένες εκτελέσεις διαδηλωτών «δεν έγιναν».
Παρά τις δηλώσεις αυτές, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης εναντίον της Τεχεράνης, σημειώνοντας πως «θα παρακολουθήσουμε τη διαδικασία» και υπογραμμίζοντας ότι οι ΗΠΑ έλαβαν «μια πολύ καλή ανακοίνωση» από το Ιράν.
Αμερικανός αξιωματούχος, που μίλησε ανώνυμα, αποκάλυψε ότι η Ουάσιγκτον απομακρύνει προσωπικό από κρίσιμες βάσεις στη Μέση Ανατολή ως προληπτικό μέτρο, εν μέσω αυξανόμενης έντασης στην περιοχή.
«Υπάρχουν όλες οι ενδείξεις ότι επίκειται μια αμερικανική επίθεση, αλλά επίσης με αυτόν τον τρόπο συμπεριφέρεται αυτή η κυβέρνηση για να κρατά τους πάντες σε εγρήγορση. Η έλλειψη προβλεψιμότητας είναι μέρος της στρατηγικής», δήλωσε δυτικός στρατιωτικός αξιωματούχος στο Reuters.
Αντιδράσεις από την Τεχεράνη
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί από την πλευρά του διέψευσε ότι υπάρχει σχέδιο εκτέλεσης διαδηλωτών, λέγοντας στο Fox News: «Δεν υπάρχει κανένα σχέδιο για απαγχονισμούς. Οι απαγχονισμοί είναι εκτός συζήτησης».
Η ΜΚΟ Hengaw, με έδρα τη Νορβηγία, ανέφερε ότι η εκτέλεση του 26χρονου Ερφάν Σολτανί, ο οποίος συνελήφθη στις διαδηλώσεις, αναβλήθηκε, αν και η ζωή του παραμένει σε κίνδυνο. Οι ιρανικές αρχές διευκρίνισαν πως ο Σολτανί δεν έχει καταδικαστεί σε θάνατο, αλλά κρατείται στη φυλακή Καράζ με κατηγορίες που δεν επισύρουν τη θανατική ποινή.
Σύμφωνα με τη ΜΚΟ Iran Human Rights, τουλάχιστον 3.428 διαδηλωτές έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη των κινητοποιήσεων στις 28 Δεκεμβρίου, ενώ περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναμένεται να συνεδριάσει την Πέμπτη, ύστερα από αίτημα των ΗΠΑ, για να ενημερωθεί σχετικά με την κατάσταση στο Ιράν.
Κλιμάκωση και φόβοι για στρατιωτική δράση
Μετά την κορύφωση των διαδηλώσεων, οι ιρανικές αρχές επιχείρησαν να ανακτήσουν τον έλεγχο μέσω πορειών «εθνικής αντίστασης» και κηδειών μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Στις πορείες κυριάρχησαν συνθήματα «θάνατος στην Αμερική» και φωτογραφίες του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, αλλά και του Τραμπ με ματωμένο πρόσωπο.
Ο Αραγτσί υποστήριξε ότι «επικρατεί πλέον ηρεμία» στη χώρα, ενώ άλλοι αξιωματούχοι υιοθέτησαν σκληρότερη στάση απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, Μοχαμάντ Πακπούρ, προειδοποίησε ότι το Ιράν θα απαντήσει «με αποφασιστικό τρόπο» σε οποιαδήποτε επίθεση.
Το Κατάρ ανακοίνωσε ότι αποσύρει μέρος του προσωπικού από τη βάση Αλ-Ουντέιντ, ενώ η Βρετανία έκλεισε προσωρινά την πρεσβεία της στην Τεχεράνη. Η Ισπανία και η Ινδία κάλεσαν τους υπηκόους τους να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι μια πιθανή αμερικανική στρατιωτική επέμβαση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μέσα στις επόμενες 24 ώρες, ενώ Ισραηλινός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Τραμπ φαίνεται να έχει λάβει σχετική απόφαση, χωρίς να είναι σαφές το εύρος ή ο χρόνος της επιχείρησης.
Ανησυχία για την επόμενη ημέρα
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει χώρες της περιοχής από τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έως την Τουρκία– ότι οι αμερικανικές βάσεις στο έδαφός τους θα δεχθούν επίθεση σε περίπτωση αμερικανικής ενέργειας κατά του Ιράν. Οι επαφές μεταξύ του Αραγτσί και του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, έχουν ανασταλεί.
Η ιρανική δικαστική εξουσία υποσχέθηκε «ταχείες» και «δημόσιες» δίκες. «Κάθε κοινωνία μπορεί να αναμένει διαδηλώσεις, αλλά δεν θα ανεχθούμε τη βία», δήλωσε κυβερνητικός αξιωματούχος, επισημαίνοντας ότι δεν έχουν σημειωθεί νέες «ταραχές» από τη Δευτέρα.
Ο αρχηγός του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων, Αμπντολραχίμ Μουσαβί, χαρακτήρισε τα επεισόδια «πρωτοφανή, σε επίπεδα καταστροφής», ενώ οι αρχές δεν έχουν ακόμη ανακοινώσει επίσημο απολογισμό θυμάτων.
Η πρόσβαση στο διαδίκτυο παραμένει περιορισμένη, όπως και οι τηλεπικοινωνίες, δυσχεραίνοντας τη ροή πληροφοριών. Παρά την αναταραχή, δυτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το καθεστώς δεν απειλείται άμεσα με κατάρρευση και οι δυνάμεις ασφαλείας εξακολουθούν να διατηρούν τον έλεγχο της κατάστασης.
Ο Τραμπ αμφισβητεί το κατά πόσον ο Παχλαβί έχει επαρκή υποστήριξη στο Ιράν
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τον Ρεζά Παχλαβί, γιο του τελευταίου σάχη του Ιράν, «πολύ ωραίο» άνθρωπο, αλλά εξέφρασε αμφιβολίες για το αν μπορεί να εξασφαλίσει επαρκή υποστήριξη ώστε να κυβερνήσει τη χώρα. Οι δηλώσεις του έγιναν σε αποκλειστική συνέντευξη στο πρακτορείο Reuters από το Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου.
Ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος ανέφερε ότι υπάρχει πιθανότητα κατάρρευσης του κληρικαλιστικού καθεστώτος στην Τεχεράνη.
«Φαίνεται πολύ ωραίος, αλλά δεν ξέρω πως θα χειριζόταν τις καταστάσεις στη χώρα του. Και δεν βρισκόμαστε εκεί ακόμη», δήλωσε ο αμερικανός πρόεδρος. «Δεν ξέρω εάν και κατά πόσον η χώρα του θα αποδεχόταν την ηγεσία του ή όχι, πάντως αν το έκανε, θα ήταν καλό για μένα».
Ο Τραμπ, που είχε ήδη ξεκαθαρίσει πως δεν σχεδιάζει συνάντηση με τον Παχλαβί, αμφισβήτησε εκ νέου την ικανότητά του να κυβερνήσει. Η ιρανική αντιπολίτευση, όπως σημείωσε, παραμένει κατακερματισμένη, χωρίς ισχυρή παρουσία εντός της χώρας.
Τέλος, ο Αμερικανός πρόεδρος θεωρεί πιθανή την πτώση της κυβέρνησης στην Τεχεράνη λόγω των μαζικών κινητοποιήσεων, υπογραμμίζοντας πως «κάθε καθεστώς μπορεί να αποτύχει». «Είτε πέσει είτε όχι, θα είναι ενδιαφέρουσα χρονική περίοδος», σχολίασε χαρακτηριστικά.
