Στη Λευκωσία, στις 5 Νοεμβρίου του 2011, στην επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννηση του ποιητή – γεννήθηκε όπως είναι γνωστό στις 2 Νοεμβρίου του 1911- πραγματοποιήθηκε ένα άριστα οργανωμένο συνέδριο. Η παρουσία σε αυτό των Ιταλών Πάολας – Μαρίας Μινούτσι και Βιτσέντζο Ρότολο, του Γάλλου Μισέλ Βόλκοβιτς και του Βρετανού Ντέιβιντ Κόνολι πρόσφερε μια γερή δόση όσον αφορά την πρόσληψη του Οδυσσέα Ελύτη στον ευρωπαϊκό χώρο.
Δεν είναι κάτι αμελητέο, 35 χρόνια μετά την απονομή του βραβείου Νομπέλ, ο Ελύτης να «κυκλοφορεί» τόσο έντονα στην Ευρώπη, όταν άλλοι νομπελίστες ποιητές, χωρίς βεβαίως να έχουν λησμονηθεί, δεν είναι σε πρώτη ζήτηση. Και μάλιστα η βεβαιότητα αυτή, όσον αφορά τον Ελύτη, να μας προσφέρεται οργανωμένα από την Κύπρο, που πάντα υπήρξε εξαιρετικά ευαίσθητη στις σχέσεις της με τους ελλαδίτες ποιητές.
Αν θα χρειαζόταν να επιμείνει κανείς στη σπουδαιότητα αυτού του συνεδρίου θα ήταν για τον συγκερασμό των διαπρεπών ελληνιστών που ήδη αναφέραμε με μελετητές του κύρους του Ερατοσθένη Καψωμένου, αλλά και με νεότερες γενιές εκπροσωπούμενες από τη Νάντια Στυλιανού, τον Μαρίνο Πουργούρη, τον Γιάννη Η. Ιωάννου και βεβαίως την Ιουλίτα Ηλιοπούλου. Σε συνδυασμό με μια «απροσδόκητη» και ευάρεστη παρουσία, εκείνη της Φατίμα Σλόεβα, καθηγήτριας στο Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης. Μας αποκαλύπτει πόσο νόμιμο και ουσιαστικό τελικά είναι να διαβάζεται μια ποίηση κάτω από διάφορες οπτικές γωνίες, αφού η ίδια οδηγήθηκε στο μελέτημά της για τον Ελύτη ενώ μάζευε υλικό για την περιγραφή ενός τοπικού ιδιώματος της ποντιακής διαλέκτου στην Ανατολική Γεωργία, σχηματίζοντας ταυτόχρονα μια συλλογή από ξόρκια. Για να περάσει η Σλόεβα σε μια συγκλονιστική παρατήρηση για το πόσο πιο θερμός και φυσιολογικός είναι ο βαλκανικός υπερρεαλισμός σε σχέση με τον γαλλικό και ακόμη (γνωστό αυτό) πόσο έντονα υπερρεαλιστική είναι η ελληνική δημοτική ποίηση. Θεωρώντας ότι το «Ενα το χελιδόνι» από το «Αξιον Εστί» μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένας δεύτερος εθνικός ύμνος της Ελλάδας ενώ, κάνοντας μια πρωτότυπη και δυνατή ανάλυσή του, το συνδέει, επειδή στην πραγματικότητα περιγράφει ένα είδος ξορκιού, με την παρόμοια λογική και δομή του ποντιακού ξορκιού. Δεν είναι αλήθεια συγκινητικό ο οικουμενικός Ελύτης να διαβάζεται και ως ένας βαλκάνιος ποιητής;