«Επιμένω να φτιάχνω πράσινο σαπούνι, γιατί προσπαθώ να διατηρήσω την παράδοση, συνεχίζω την οικογενειακή ιστορία μας που μετρά 157 ολόκληρα χρόνια: είμαι η πέμπτη γενιά σαπωνοποιών της οικογένειάς μου! Οι ηλικιωμένες κυρίες που έρχονται σήμερα και το αγοράζουν έπαιρναν και παλαιότερα από τον πατέρα μου. Όλες, όπως λένε, το προτιμούν για τη “μοσχοβολιά” του!».


Για να αφοσιωθεί στο οικογενειακό σαπωνοποιείο άφησε στην άκρη, εδώ και μία δεκαετία, και το δίπλωμα του μηχανολόγου μηχανικού. Κόντρα στα μεγαθήρια, τις σύγχρονες βιομηχανικές μονάδες, στα 48 του σήμερα ο κ. Απόστολος Πατούνης δεν το βάζει κάτω και επιμένει παραδοσιακά. «Το 1850 ο προπροπαππούς μου, ο Απόστολος Πατούνης, ξεκίνησε με τον ξάδερφό του, τον Μπαζάκη, μια βιομηχανία αρχικά στη Ζάκυνθο κι απ΄ το 1891 στην Κέρκυρα. Ασχολήθηκαν με το φθηνό, παραδοσιακό σαπούνι μπουγάδας, είδος πρώτης ανάγκης για κάθε σπίτι. Αργότερα όταν στη δεκαετία του ΄60 τα συνθετικά απορρυπαντικά μάς έκαναν πολύ μεγάλη ζημιά κι όλες οι παραδοσιακές σαπωνοποιίες εξαφανίστηκαν, μείναμε μόνο εμείς εδώ», περιγράφει.

Εδώ και επτά χρόνια η φήμη της οικογένειας Πατούνη ξεπέρασε τα σύνορα. «Δεν είμαι καθόλου καλός businessman, αλλά είναι το προϊόν μας από μόνο του καλό, οι πελάτες μας έρχονται και μας βρίσκουν,

ΕΞΑΓΩΓΕΣ!

«Εξάγουμε το 70% και πλέον της παραγωγής μας στην Ιαπωνία, ενώ τα προϊόντα μας φτάνουν και στην υπόλοιπη Ευρώπη», λέει ο κ. Πατούνης

όχι εμείς. Σήμερα εξάγουμε το 70% και πλέον της παραγωγής μας στην Ιαπωνία, ενώ τα προϊόντα μας φτάνουν και στην υπόλοιπη Ευρώπη- στην Αθήνα πωλούνται μόνο σε δύο φαρμακεία. Έχουμε υποστήριξη και απ΄ τους ντοπιους, όχι όμως κι απ΄ τα σούπερ μάρκετ. Πλέον, όπως λένε και οι πελάτες μας, νιώθουν τη διαφορά και στην αίσθηση, υπάρχει σταδιακά μια τάση φυγής από τα- επιβαρημένα με πρόσθετα- αφρόλουτρα, το παλιό σαπούνι το ζητά και πάλι η αγορά. Προσωπικά, κάθε φορά που βλέπω μια γιαγιά να μου λέει “δώσε μου ένα κιλό σαπούνι για μπουγάδα”, νιώθω μεγάλη ηθική ικανοποίηση- όλοι αναγνωρίζουν την αξία του και γι΄ αυτό ποτέ δεν διαπραγματεύονται την τιμή του. Ελπίζω τουλάχιστον να με ακολουθήσουν στο μέλλον επαγγελματικά και οι δύο, ανήλικοι για την ώρα, γιοι μου».

Άλλωστε και ο πατέρας του που είχε σπουδάσει χημικός μηχανικός δεν σταμάτησε ποτέ να φτιάχνει το παραδοσιακό σαπούνι. «Παρ΄ όλο που η ζήτησή του είχε φτάσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα, είχε μια δυσκολία να ξεφύγει απ΄ αυτό που είχε μάθει, ενδεχομένως έναν ρομαντισμό. Τον έχω κι εγώ σήμερα σε πολύ μεγάλο βαθμό, για μένα η δουλειά αυτή είναι πρώτα απ΄ όλα συναίσθημα», εξηγεί στα «ΝΕΑ». Ψητό σαπούνι

Σήμερα με τη σύζυγό του και τρεις υπαλλήλους παράγουν ετησίως τριάντα με σαράντα τόνους σαπουνιών. Παλαιότερα, στα φόρτε του, ο παππούς του έβγαζε έως και διακόσιους τόνους τον χρόνο! «Παρασκευάζουμε πραγματικό, όχι δήθεν, πράσινο παραδοσιακό σαπούνι. Αυτό δηλαδή που ξεχωρίζει από το βιομηχανικό για τα υλικά του, τη φυσική, χωρίς καθόλου πρόσθετα πρώτη ύλη του. Το σαπούνι μας παρασκευάζεται με πολύ κόπο. Την ώρα που όλα σήμερα γίνονται αυτοματοποιημένα, εμείς εξακολουθούμε να το φτιάχνουμε στο χέρι, όπως ακριβώς πέρασε από γενιά σε γενιά», περιγράφει.

«Το σαπούνι γίνεται ψητό: το λάδι, μαζί με καυστική σόδα και διαλύματα αλατιού, βράζει σε μεγάλα καζάνια για μια βδομάδα. Στη συνέχεια όλο αυτό το υγρό μείγμα μπαίνει για άλλες δυο- τρεις μέρες σε καλούπια, όπου και στερεοποιείται. Εκεί, επιτόπου, το κόβουμε σε τεμάχια και με σφυρί σφραγίζουμε πάνω στο καθένα τη φίρμα μας. Χρησιμοποιώ ακόμα τις σφραγίδες του παππού μου. Αυτά μπαίνουν κατόπιν σε ξύλινα τελάρα, τα ξηραντήρια, για τρεις με τέσσερις μήνες, ώσπου να ξεραθούν τελείως και να είναι πια έτοιμα σαπούνια».

Μικρό μουσείο


ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΑΡΟΚΟΥ, στο κέντρο της Κέρκυρας, το σαπωνοποιείο του Απόστολου Πατούνη έχει ανοιχτές τις πόρτες του στο κοινό για οργανωμένη ξενάγηση, προσελκύει μαθητές, φοιτητές, αλλά και… ψαγμένους τουρίστες. Το ιστορικό κτίριο όπου στεγάζεται, από τα ελάχιστα εναπομείναντα δείγματα κερκυραϊκής βιομηχανικής αρχιτεκτονικής, με αναλλοίωτο τον εξοπλισμό του από τα τέλη του 19ου αιώνα, έχει απασχολήσει και τη Διεθνή Επιτροπή για τη Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς (ΤΙCCΙΗ).

Για προσωπική περιποίηση και… μπουγάδα


ΚΑΘΕΝΑ από τα τρία είδη σαπουνιών που παράγει το σαπωνοποιείο του κ. Απόστολου Πατούνη στην Κέρκυρα, έχει- όπως και ο ίδιος λέει- τη… χάρη του. Όλα, ωστόσο, προέρχονται αποκλειστικά από τις βασικές πρώτες ύλες της παραδοσιακής σαπωνοποιίας (λάδι, σόδα, αλάτι και νερό), χωρίς άλλες προσμείξεις. Τα σαπούνια προσωπικής περιποίησης πωλούνται με το τεμάχιο, προς 1,80 ευρώ το ένα. Σ΄ αυτό της μπουγάδας, ο κ. Πατούνης έχει διατηρήσει και την παραδοσιακή μορφή πώλησής του, με το κιλό, που κοστίζει 7 ευρώ.

ΑΣΠΡΟ ΣΑΠΟΥΝΙ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ: από 100% αγνό παρθένο ελαιόλαδο, υψηλής οξύτητας, όχι σαν αυτό του φαγητού· «το προμηθευόμαστε από Κερκυραίους παραγωγούς, χρειαζόμαστε έναν τόνο για κάθε τόνο σαπουνιού. Έχει περιορισμένη αφριστική ικανότητα, χαρακτηρίζεται όμως από την ήπια και υποαλλεργική δράση του και δεν ερεθίζει καθόλου το δέρμα. Μας το ζητούν και το εξάγουμε σε Γαλλία, Αγγλία, Γερμανία και Δανία». ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΑΠΟΥΝΙ: προϊόν ακατέργαστου πυρηνέλαιου, περιέχει τη χλωροφύλλη της ελιάς και χαρακτηρίζεται από τις απολυμαντικές ιδιότητές του και τις πολλαπλές χρήσεις του. Παράγεται σε δύο τύπους, για προσωπική περιποίηση και για μπουγάδα. «Η διαφορά τους είναι ότι το δεύτερο περιέχει και καυστική σόδα, γι΄ αυτό και είναι ακόμα πιο καθαριστικό και απολυμαντικό. Το παραγγέλνουν ιδιαίτερα οι Ιάπωνες».

ΣΑΠΟΥΝΙ ΤΥΠΟΥ ΜΑΣΣΑΛΙΑΣ: από 80% αγνό παρθένο ελαιόλαδο και 20% εδώδιμο φοινικοπυρηνέλαιο. Απαλό σαπούνι με πλούσιο αφρό, γι΄ αυτό και είναι το πιο δημοφιλές στην Κέρκυρα, που έχει σκληρό νερό.