|
|
|
«H ποίηση δεν χάνεται. Υπάρχει ακόμη και στις πιο σκοτεινές εποχές. Αλλά έχει χαθεί το μέγεθος της συγκίνησης. H ποίηση στενεύει, γιατί φεύγει από τη ζωή των ανθρώπων», λέει ο Κωστής Γκιμοσούλης
|
Γιατί να γράψει ένας Έλληνας συγγραφέας, ξαφνικά, ένα αφήγημα μισό ταξιδιωτικό
– μισό μυθιστορηματικό, για μια μακρινή χώρα όπως η Κολομβία; H «Εξομολόγηση
σε έναν κολομβιανό σκύλο», που έγραψε ο Κωστής Γκιμοσούλης, είναι κατ’ αρχήν
ένα ερωτηματικό. Ο συγγραφέας ζει στην Ελλάδα, πάει απλώς κάποιο ταξίδι στην
Κολομβία, προσκεκλημένος σε ένα φεστιβάλ ποίησης και μετά γράφει βιβλίο.
Εύκολη λύση, θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί.
Συζητώντας όμως με τον Γκιμοσούλη καταλαβαίνει κάποιος εύκολα ότι η Κολομβία
δεν είναι παρά η νοσταλγία μιας Ελλάδας που δεν υπάρχει πια. Δεν είναι παρά ο
αντεστραμμένος καθρέφτης μας, η διάθεση για ζωή που έχουμε χάσει – τίμημα
(αναγκαίο;) ενός περάσματος σε άλλη πολιτισμική φάση και εποχή. H Κολομβία
είναι ο έρωτας για τη ζωή, είναι ο κίνδυνος αντί για την ασφάλεια, είναι η
αδρεναλίνη, είναι και ο έρωτας για την πολιτική που έχει ξεφτίσει.
«Σήμερα ζούμε το σημείο μηδέν της ποίησης», λέει στα «NEA» ο Κωστής
Γκιμοσούλης. Μπορεί να έχει γράψει πολλά πεζά, μυθιστορήματα, αφηγήματα,
ξεκίνησε όμως από την ποίηση, διακρίθηκε στα πρώτα του βήματα ως ποιητής και
μέσα του παραμένει πάντα. «Άλλοτε ο Ρίτσος ήταν σταρ», λέει. «Με γούνα και
πίπα. Υπήρχε δέος απέναντί του. Που ήταν αντικειμενικό, αλλά είχε και μια
διάσταση γελοίου. Σήμερα η ποίηση έχει μεταναστεύσει. Λες και είναι ανύπαρκτη.
Και δεν φταίει μόνο ο κόσμος. Φταίνε και οι ποιητές».
Ιδού λοιπόν η αφορμή. H Κολομβία υπήρξε μια αποκάλυψη. «Δεν το έχω συναντήσει
πουθενά αλλού αυτό. Πέντε-έξι χιλιάδες άνθρωποι, στην πλειονότητά τους νέοι,
να κρέμονται από τα χείλη των ποιητών που διαβάζουν ποιήματά τους. Σαν
φεστιβάλ μουσικής. Εκεί οι πραγματικοί ποιητές ήταν το κοινό. Και ο Βέλγος που
πουλάει 50 αντίτυπα στη χώρα του, ξαφνικά αισθάνθηκε θεός. Και όταν
προσαρμόστηκε στα δεδομένα, του πέρασε η ματαιοδοξία και επιτέλους αισθάνθηκε
ποιητής!».
Πώς γίνεται, όμως, να υπάρχει τέτοια διαφορά στην αντιμετώπιση των πραγμάτων;
Πώς γίνεται οι κοινωνίες να έχουν τόσο διαφορετική ψυχολογική στάση; Ο Κωστής
Γκιμοσούλης τα ρίχνει εν πολλοίς στην παθητικοποίηση τηλεοπτικού τύπου. «Λένε
ότι οι Κολομβιανοί είναι οι πιο χαρούμενοι άνθρωποι στον κόσμο. Μάλλον είναι
σωστό αυτό. Εμείς είμαστε χαρούμενοι, αλλά και πιο πλαδαροί απ’ όσο μας
φαντάζονται οι άλλοι. Γινόμαστε όλο και περισσότερο Ευρώπη. Να πω και το άλλο:
στην Ελλάδα έχει αλλάξει ακόμη και η έννοια του μάγκα. Τώρα μάγκας θεωρείται
αυτός που βγαίνει και τα λέει στην τηλεόραση. Άλλοτε ήταν μάγκες οι αντάρτες
πόλεων. Περιέχει ψέμα, βέβαια, αυτό. Αλλά έφυγαν τα ψέματα των ανταρτών πόλεων
και δεν αντικαταστάθηκαν με άλλα. Αντικαταστάθηκαν από τον Ψινάκη».
Το βιβλίο ξεκίνησε σαν παιχνίδι. «Στην αρχή έγραψα τρεις σελίδες για
μένα. Μετά ξεπήδησαν χαρακτήρες. Έπαιξα μαζί τους. Και το αποτέλεσμα δεν ήταν
καθόλου σοβαροφανές. Τώρα δυσκολεύομαι να γράψω. Όλα μου φαίνονται σοβαροφανή.
H Κολομβία ήταν μια ένεση ζωής, όπως όταν σου συμβεί ένας κοντινός θάνατος. Ο
κοντινός θάνατος είναι ένεση ζωής – για ένα διάστημα. Μετά ξαναγίνεσαι
κάθαρμα».
Αυτό είναι, άλλωστε – κατά τον συγγραφέα τού «Μια νύχτα με την κόκκινη» – και
το στοίχημα της εποχής: «Πώς να παραμείνεις ζωντανός». Ακόμη και όταν η
περιρρέουσα ατμόσφαιρα δεν βοηθάει. «Το ζήτημα είναι ότι το περιβάλλον και η
περιρρέουσα ατμόσφαιρα θα υπάρχουν πάντα. Εσύ όχι. Άρα, κάτι πρέπει να κάνεις
τώρα. Πολλοί λένε “θέλω να κάνω διάφορα πράγματα, αλλά δεν έχω χρόνο”. Είναι
αλήθεια, είναι και ψέμα. Αυτόν τον χρόνο έχεις. Δεν υπάρχει άλλος. Έως πότε θα
αναβάλλεις; Ο έρωτας, η αγάπη δίνουν νόημα. Και η τέχνη είναι το λιγότερο
βλαπτικό ψέμα για να μείνεις ζωντανός».
«Όλοι οι άνθρωποι στον πλανήτη είναι ίδιοι, αλλά και διαφορετικοί
ταυτοχρόνως. H αίσθηση της διαφορετικότητας σε κάνει πιο επιεική. Δεν έχει
νόημα να επιμένεις στις προκαταλήψεις. Όλοι, από την πλευρά τους, έχουν δίκιο.
Αλλά το δίκιο δεν ωφελεί σε τίποτα. Το θέμα είναι ότι πάντα υπάρχουν
καινούργια πράγματα να γνωρίσεις».
Ο Κωστής Γκιμοσούλης λέει ότι οι Λατινοαμερικάνοι, οι Κολομβιανοί εν
προκειμένω, έχουν κάθε λόγο να πιστεύουν ότι η επανάσταση έρχεται σε λίγο.
«Είναι ένα περίεργο είδος τριτοκοσμικών, με ιδιαίτερη ευφυΐα και χιούμορ.
Γράφουν συνθήματα κατά της Κόκα Κόλα στους τοίχους και πιστεύουν σε ένα
καλύτερο αύριο. Ίσως γιατί ζουν στην Κόλαση. Δεν πρόλαβαν να διαβρωθούν από
αυτό το καινούργιο πράγμα που ζούμε εδώ. Προσωπικά πιστεύω ότι η μόνη
επανάσταση είναι αυτή που γίνεται μέσα σου. H ανθρώπινη. Τα άλλα είναι
εξέλιξη».
«Περίεργο είδος οι συγγραφείς»
Τα τελευταία χρόνια το χρήμα έχει μπει και στον χώρο του βιβλίου. «Είναι πια
ένα από τα βασικά κίνητρα για τους περισσότερους», λέει ο Κωστής Γκιμοσούλης.
«Βέβαια, οι συγγραφείς και οι ποιητές είναι μια περίεργη κατηγορία ανθρώπων.
Στο τραγούδι υπάρχουν πολλά χρήματα. Στο γράψιμο λιγότερα. Αυτό επιτείνει την
επιθυμία για δόξα. Οι ηθοποιοί και οι τραγουδιστές μπορεί να είναι πιο
“νούμερα”, αλλά έχουν περισσότερο χιούμορ γιατί έχουν μεγαλύτερη σχέση με την
πραγματικότητα. Όσο κι αν επιθυμείς τη δόξα, πάντως, ένα είναι το βέβαιο: αν
δεν είσαι ενδιαφέρων άνθρωπος δεν θα είναι ενδιαφέρον ούτε το αποτύπωμά σου».
INFO
Κωστής Γκιμοσούλης, «Εξομολόγηση σ’ έναν κολομβιανό σκύλο», Εκδ. Κέδρος, σελ.
234, τιμή: 14 ευρώ.
