ΝΙΚΟΣ ΑΡΤΕΜΙΑΔΗΣ «Η τεχνολογία χρειάζεται και τον Πλάτωνα»

Θυμάται μια φράση ενός Γάλλου υπουργού που αναρωτιόταν «μα καλά, σε τι μπορεί

να βοηθήσουν τα αρχαία ελληνικά κάποιον που θέλει να προσληφθεί στην ΙΒΜ; Με

τον Πλάτωνα θα εξελίξει την τεχνολογία;». «Ήταν τουλάχιστον απογοητευτικό να

ακούς τέτοια λόγια και μάλιστα από Γάλλους. Νομίζω ότι μετά την απάντηση που

του έδωσε η κυρία Ζακλίν ντε Ρομιγί, θα το ξανασκέφθηκε καλύτερα!».

Ο κ. Νίκος Αρτεμιάδης χαμογελά με το περιστατικό και καθώς φέρνει την

πολυθρόνα κοντύτερα στο γραφείο, λέει πως δεν θα πρέπει να τα περιμένουμε όλα

από τις θετικές επιστήμες. «Ο λόγος είναι ότι δεν μας τα λένε όλα. Δεν μας

λένε για την αγάπη, για τη συνείδηση, για την αφοσίωση, για ένα σωρό άλλα

πράγματα. Δεν περιμένουμε από την κατανόηση μιας θεωρίας της Φυσικής, όπως

αυτή των υπερχορδών, να γίνουμε πλουσιότεροι σε τέτοιου είδους αισθήματα και

γνώσεις».

Ήταν πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών το 2000 ο κ. Αρτεμιάδης. Θα έλεγε μάλιστα

κανείς ότι έζησε όλα τα σημαντικά γεγονότα που σημάδεψαν την Ιστορία της χώρας

μας τις τελευταίες δεκαετίες. Νεαρός ακόμη μαθηματικός, προτού στεγνώσει το

μελάνι στο πτυχίο του, βρέθηκε στο Ρούπελ. Η σκέψη όμως και ο λόγος του,

παραμένουν μοντέρνα. Ίσως έτσι να ήταν πάντα, αφού ο συνομιλητής μας δεν

σταμάτησε στιγμή όχι μόνο να ενημερώνεται για καθετί καινούργιο στις θετικές

επιστήμες, αλλά και να σκέφτεται τρόπους να μεταδώσει τη γνώση του σε όλους

εμάς τριγύρω, που δεν γνωρίζουμε καλά αυτά τα θέματα.

«Πρέπει να μιλάμε για τις νέες γνώσεις. Με λόγια απλά. Αλίμονο, αν όλες

τις επιστημονικές εφευρέσεις τις κρατούσαμε σε έναν στενό κύκλο ειδικών και

δεν τις μεταδίδαμε προς τα έξω. Αυτό θα κατέληγε σε πνευματική πενία του

ευρύτερου κοινού».

Το βλέμμα του τώρα πέφτει στον ηλεκτρονικό υπολογιστή που έχει δίπλα. Χωρίς

δεύτερη κουβέντα λέει πως «τα παιδιά θα πρέπει να ασχολούνται οπωσδήποτε με

την τεχνολογία. Όμως να μην περιορίζουν τον κόσμο τους μόνο σ’ αυτήν. Ξέρετε,

όλα τα θαυμαστά μηχανήματα των καιρών μας καλύπτουν τις εξωτερικές μας

ανάγκες. Εσωτερικά όμως, τα παιδιά θα πρέπει να μπολιαστούν με την κλασική

παιδεία. Τα έργα των αρχαίων συγγραφέων μάς βοηθούν να γνωρίσουμε και να

θωρακίσουμε τον εαυτό μας. Όταν το επιτύχουμε, θα είμαστε έτοιμοι να κάνουμε

το επόμενο βήμα που είναι να κατανοήσουμε τον έξω κόσμο».

Ο κ. Αρτεμιάδης δεν πιστεύει ότι ο υπολογιστής θα αντικαταστήσει ποτέ

τον άνθρωπο ή θα τον κάνει καλύτερο άνθρωπο. «Υπάρχουν διάφοροι επιστήμονες

που υποστηρίζουν με σοβαρά επιχειρήματα ότι ο διάδοχος του Homo sapiens θα

είναι μια μηχανή με Ισχυρή Τεχνητή Νοημοσύνη. Φαντάζεστε ένα κομπιούτερ σαν

αυτό εδώ, να είναι τόσο ευφυές, ώστε να μπορεί να μιλά μαζί μου, να

συγκινείται, να αγαπά ή και να εξοργίζεται απ’ αυτά που θα λέω χωρίς να θέλω

να ακούω τα όσα έχει να μου αντιπροτείνει;».

Μπα, μάλλον κάτι τέτοιο ακούγεται περισσότερο σαν άπιαστο όνειρο. «Εμ, ένας

αλγόριθμος είναι ο υπολογιστής. Μια συνταγή να διεκπεραιώνει εντολές. Αυτό

κάνει και ο εγκέφαλος μας. Αλλά όχι μόνο αυτό. Ίσως αυτό να είναι το λιγότερο

που κάνει. Λέτε να έχει κανείς την εντύπωση ότι ο μηχανισμός της σκέψης μας, η

συνείδησή μας, είναι όλα μια μαθηματική εξίσωση;».

Σε κάθε περίπτωση πάντως το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να αποτελεί τη

σημαντικότερη ίσως μέριμνα της κάθε Πολιτείας. «Εδώ όμως στην Ελλάδα έχουμε

μια περίεργη αντίληψη. Βλέπουμε το εκπαιδευτικό σαν ένα σύστημα τηλεφώνου. Αν

το αλλάζουμε συχνά τόσο πιο καλά θα δουλέψει! Μεταρρυθμίσεις ο ένας υπουργός,

μεταρρυθμίσεις ο άλλος… και στο τέλος τι μένει; Να βλέπεις βαριεστημένα

παιδιά που περιμένουν την ώρα που θα χτυπήσει το κουδούνι για να φύγουν».

«Φοιτητές με φαντασία οι Έλληνες»

Τα 18 χρόνια που βρισκόταν στην Αμερική, ο κ. Ν. Αρτεμιάδης είχε την

ευκαιρία να διδάξει χιλιάδες φοιτητές που προέρχονταν από κάθε μεριά τού

κόσμου. Ανάμεσά τους φυσικά, ήταν και πολλοί Έλληνες. Τον βάζουμε στον

πειρασμό να επιχειρήσει ένα «κρας τέστ» των δυνατοτήτων τους. Δεν χρειάζεται

να σκεφθεί αρκετά, για να μας πει ότι «οι Έλληνες φοιτητές έχουν ένα προτέρημα

που είναι πολύ βασικό στις θετικές επιστήμες. Έχουν φαντασία και ανήσυχο

πνεύμα. Έτσι, μπορούν και δημιουργούν νέες ιδέες, που είναι πολύ σημαντικό

πράγμα για να προχωρήσεις την επιστήμη ένα βήμα περισσότερο».

Επίσης έχουν και αφαιρετική ικανότητα, η οποία δεν χρησιμεύει μόνο στα

Μαθηματικά, τη Φυσική και τη Χημεία αλλά και στη Φιλοσοφία. «Ο Έλληνας

φοιτητής, θα έλεγα, έχει μια ευχέρεια “κινήσεων” σ’ αυτές τις επιστήμες. Αλλού

είναι τα δύσκολα…». Δηλαδή; «Έχει κάποια βασικά ελαττώματα. Εκεί, για

παράδειγμα, που βλέπεις ένα παιδί να κάνει το “τικ” και να σου παρουσιάζει μια

σκέψη λαμπρή σαν πυροτέχνημα, από την άλλη το βλέπεις να τα θέλει όλα τώρα, να

μην έχει καθόλου υπομονή!».

INFO

Σε έναν καλαίσθητο τόμο 600 σελίδων που εκδόθηκε από την Ακαδημία Αθηνών,

έχουν συγκεντρωθεί όλοι οι λόγοι που ο κ. Ν. Αρτεμιάδης έχει εκφωνήσει στην

Ακαδημία. Ο τίτλος του είναι «Λόγοι από τού βήματος της Ακαδημίας Αθηνών».