Το ’89 και τι ετοιμάζει ο Φλωράκης

Τον τελευταίο καιρό, ο Χαρίλαος Φλωράκης αισθάνθηκε αγανάκτηση. Όχι, γιατί

τον πείραξε η κριτική ορισμένων, αλλά γιατί, όπως πιστεύει, κάποιοι είπαν

ψέματα ή τη μισή αλήθεια, δηλαδή και πάλι ψέματα. Άλλωστε, και ο υπουργός

Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος, απευθυνόμενος προχθές το βράδυ στον Μίκη

Θεοδωράκη, του είπε: «Μίκη, έχεις δίκιο, δεν μπορεί να λέγεται ότι ο Χαρίλαος

Φλωράκης βοήθησε τη Δεξιά».

Φιλόξενος όπως πάντα, στο Χαλάνδρι, στο σπίτι που του άφησε η γυναίκα του και

που αυτός με τη σειρά του έχει γράψει στο κόμμα, δωρικός στο ύφος και στις

κουβέντες του, γεμάτος ζωντάνια στα 87 του χρόνια – κι ας τον δυσκολεύουν λίγο

τα πόδια του – με πίστη στο μέλλον και «σε έναν δικαιότερο κόσμο», είχε πάρει

την απόφαση να μην εκδοθεί ο δεύτερος τόμος με τη βιογραφία του.

Ο πρώτος τόμος, τον οποίο επιμελήθηκε ο δημοσιογράφος Χρήστος Θεοχαράτος,

μιλούσε για τη δράση του επίτιμου προέδρου του ΚΚΕ ώς το ’74. Σκέφθηκε λοιπόν

ότι δεν έχει νόημα, αφού η Βουλή ήταν ανοιχτή μετά τη μεταπολίτευση και όλα

γίνονταν δημόσια, να γραφτεί ο δεύτερος τόμος για γεγονότα που δεν είναι απλά

γνωστά, αλλά είναι καταγεγραμμένα και στον Τύπο.

Το τι είπαμε, το τι κάναμε, το τι δηλώσαμε – έλεγε προ ημερών σε φίλο του – το

ξέρει όλος ο κόσμος. Ακόμα και οι συναντήσεις με τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον

Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, τον Λεωνίδα Κύρκο, πρόσθεσε, έχουν καταγραφεί με όλες

τις λεπτομέρειες.

Καταντά όμως, παρατήρούν φίλοι του, πρόκληση, κάποιοι που δεν πήγαν ούτε μία

μέρα φυλακή να «πιπιλίζουν» ότι η κουβέντα με τον Καραμανλή και κάποιες

εκτιμήσεις που κάνουν τόσοι και τόσοι για τις εκλογές βοηθάνε τη Δεξιά, όταν

το 1/3 της ζωής του το πέρασε, κυνηγημένος από τη Δεξιά, στη φυλακή και στο

βουνό.

Στοίβες το υλικό. Έτσι, ο Χ. Φλωράκης αποφάσισε να εκδοθεί και ο

δεύτερος τόμος της βιογραφίας του. Κάλεσε τον Χρήστο Θεοχαράτο και του έδωσε

στοίβες υλικό. Έτσι, το νέο βιβλίο ετοιμάζεται για να κυκλοφορήσει πριν από τα Χριστούγεννα

Ποιο θα είναι το μυστικό του δεύτερου τόμου; Δεν θα περιλαμβάνει μονάχα τα…

εύκολα, αλλά θα έχει και μία εκτενή αναφορά για το ελληνικό ’89.

Τι θα λέει για εκείνη την περίοδο; Πώς θα καταγράφεται η άποψη του Χαρίλαου

Φλωράκη;

Πρώτον, ότι το ’89 ήταν πράγματι «βρώμικο», αλλά ότι η «βρωμιά» εκείνη «θα

πρέπει να αναζητηθεί σε εκείνους που το αποκαλούν έτσι, σε εκείνους που πάνε

να καλύψουν την πραγματική βρωμιά».

Δεύτερον, ότι το πολιτικό και οικονομικό σκάνδαλο Κοσκωτά ήταν μία βρώμικη

υπόθεση, έστω και μόνον από το ότι κοντά 35 δισεκατομμύρια έκαναν φτερά από

την Τράπεζα Κρήτης και τα χρεώθηκε ο ελληνικός λαός.

Τρίτον, ότι το ’89 όλοι, ακόμα και ο Ανδρέας Παπανδρέου, μίλησαν για κάθαρση

και αυτοκάθαρση, κάτι που δεν μπορούσε να παραβλέψει το ΚΚΕ.

Τέταρτον, ότι έπρεπε να φύγει από τη μέση έτσι ή αλλιώς αυτό το «αγκάθι» της

κάθαρσης, γιατί θα κυριαρχούσε στην πολιτική ζωή όσο δεν αντιμετωπιζόταν. Όπως

αποδεικνύεται από τα πρακτικά της Προεδρίας της Δημοκρατίας, το ΚΚΕ ζητούσε

κυβέρνηση από όλα τα κόμματα, με κύριο έργο την αντιμετώπιση του προβλήματος

της κάθαρσης. Το ΚΚΕ επέμεινε στη θέση, όπως σε αυτή την προσωρινή κυβέρνηση

να συμμετέχουν όλα τα κόμματα, έτσι που η απόφαση για την κάθαρση να είναι όσο

το δυνατόν αδιάβλητη.

Πέμπτον, ότι το ΠΑΣΟΚ αρνήθηκε να μετάσχει σε μια κυβέρνηση όλων των κομμάτων,

προβάλλοντας λόγους αρχής, όπως ότι δεν συνεργαζόμαστε με την επάρατο Δεξιά,

λόγους που λησμόνησε, όπως πιστεύει ο Χαρίλαος Φλωράκης, ύστερα από δύο μήνες

και τον Νοέμβριο του 1989, όταν πήρε μέρος στην οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα.

Έκτον, ότι το σχέδιο του ΠΑΣΟΚ, όπως εκτιμά ο ιστορικός ηγέτης του ΚΚΕ, ήταν

να μη σχηματισθεί κυβέρνηση, να διαλυθεί η Βουλή και να παραγραφούν τα όποια

σκάνδαλα και ευθύνες, αλλά και, όπως πάντα γίνεται, την ευθύνη γι’ αυτό να τη

φορτώσουν στο ΚΚΕ, που δεν στήριξε μία κυβέρνηση και έτσι οδηγήθηκε η χώρα σε

εκλογές και στην παραγραφή των σκανδάλων.

Στο βιβλίο θα υπάρχει ακόμα αναφορά όχι μόνον στο πώς τελικώς παραπέμφθηκε ο

Ανδρέας Παπανδρέου σε δίκη, τι έλεγαν τότε στο παρασκήνιο κορυφαία στελέχη του

ΠΑΣΟΚ, αλλά και πώς το ίδιο το ΠΑΣΟΚ παρέπεμψε στο Ειδικό Δικαστήριο τον Μένιο

Κουτσόγιωργα και τον Γιώργο Πέτσο ή πώς ψήφισε το καλοκαίρι του ’89 τα έξι –

όλα και όλα – νομοσχέδια της κυβέρνησης Τζαννετάκη.

Δύο ταξίδια. Προχθές, ο Χαρίλαος Φλωράκης, υποδεχόμενος έναν φίλο σπίτι

του, δεν έκρυψε την επιθυμία του όχι απλά να τελειώσει αυτό το βιβλίο, αλλά

και να ταξιδέψει στο προσεχές μέλλον προς δύο κατευθύνσεις. Να ξαναπεράσει από

ορεινές διαδρομές, όπου έζησε ως αντάρτης. Και να γνωρίσει τα Δωδεκάνησα, όπου

τον περιμένει ένας παλιός σύντροφός του από τη Ρόδο, ο Πάνος Μιχαηλίδης,

στέλεχος στα χρόνια των Άγγλων (1945-1947) του Εθνικού Μετώπου

Πανδωδεκανησιακής Απελευθέρωσης (ΕΜΠΑ).

Την ώρα που τον ξεπροβόδιζε τού έδειξε τη ζωγραφιά – τελευταίο δώρο – της

φίλης του ζωγράφου και χαράκτριας Εύας Μελά. Ένα κάδρο με ένα καταπληκτικό τοπίο.

«Τι όμορφη που είναι η φύση και πόσο άδικος και… αταίριαστος μ’ αυτήν είναι

ο κόσμος», ήταν οι τελευταίες του κουβέντες πριν χαιρετηθούν.