Ο άνθρωπος, αυτό το θαυμαστό δημιούργημα, είναι συχνά ο ίδιος η αιτία της
καταστροφής του. Είτε παραβιάζοντας τους φυσικούς κανόνες του περιβάλλοντος
είτε υιοθετώντας βλαπτικές συνήθειες ζωής είτε, τέλος, αδιαφορώντας για τον
εαυτό του μέχρις σημείου που είναι πολύ αργά για να τον φροντίσει. Υπάρχουν
γυναίκες, π.χ., που φοβούνται να κάνουν ακόμη και απλές προληπτικές εξετάσεις
(όπως παπ-τεστ) γιατί... φοβούνται μήπως τους βρουν κάτι.


Κάτι που ενδεχομένως θα μπορούσε να θεραπευτεί, η καθυστέρηση στην
αντιμετώπισή του καταδικάζει τους πάσχοντες σε βασανιστικές διαδικασίες, κακή
ποιότητα ζωής ή ακόμη και στον θάνατο.


Έτσι, τα καρδιαγγειακά εξακολουθούν να είναι ή βασική αιτία αναπηρίας και
θανάτου (49% των θανάτων), οι καρκίνοι εξακολουθούν να θερίζουν, τα χρόνια
νοσήματα αυξάνονται καθώς ο πληθυσμός γερνάει και, βέβαια, τα τροχαία,
ιδιαίτερα στη χώρα μας, σκοτώνουν περίπου ένα χωριό τον χρόνο...


Όσο κι αν η επιστήμη έχει προοδεύσει με απίστευτους ρυθμούς, όσο κι αν
υπάρχουν φάρμακα και θεραπείες που μείωσαν δραστικά αρρώστιες που σε άλλες
εποχές σκότωναν εκατομμύρια ανθρώπους, η πρόληψη της αρρώστιας και η διατήρηση
της υγείας μας βρίσκεται... ένα βήμα πριν από το «χάπι».


Κι αυτά που μπορεί να κάνει κανείς σ' αυτό το βήμα είναι πάρα πολλά για να
μπορεί να τα παραγνωρίσει.


Πολλές αρρώστιες, ίσως οι περισσότερες, προειδοποιούν με μικρά σήματα που
στη συνέχεια μεγαλώνουν.


Αλλά αν δεν έχουμε συνηθίσει να «ακούμε» το σώμα μας, αν δεν το σεβόμαστε
και δεν το αγαπάμε, δεν πρέπει να ξαφνιαζόμαστε όταν θεωρούμε ότι μας
προδίδει.


Το σώμα μας δεν είναι καλάθι αχρήστων να του ρίχνουμε σκουπίδια ούτε σάκος
του μποξ να υφίσταται κάθε λογής κτυπήματα.


Θέλει προσοχή, θέλει φροντίδα, θέλει περιποίηση, θέλει αγάπη. Θέλει,
δηλαδή, ό,τι και εμείς ίδιοι, είτε το παραδεχόμαστε είτε όχι.





Δημ. Τριχόπουλος. Άν ξέρουμε τα προβλήματα θα βρούμε τον τρόπο αντιμετώπισής τους


«Η γνώση είναι δύναμη. Όταν γνωρίσουμε τα προβλήματα θα βρούμε τον τρόπο
αντιμετώπισής τους». Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα σύνθημα που συνοψίζει τη
φιλοσοφία ζωής του καθηγητή Επιδημιολογίας στο Χάρβαρντ και στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών Δημήτρη Τριχόπουλου.


Ο Δημήτρης Τριχόπουλος δίνει με τις έρευνές του στοιχεία σε όποιον θέλει να
ξέρει να χρησιμοποιήσει αυτήν τη γνώση για να ζήσει καλύτερα και, ίσως,
περισσότερο. Πρόσφατα τιμήθηκε με το βραβείο Μπρίκνερ για τις έρευνές του στην
κατανόηση της αιτιοπαθογένειας του καρκίνου του μαστού.


ΕΡ.: Κύριε Τριχόπουλε, μπορεί ο άνθρωπος να επηρεάσει την υγεία, τη ζωή
ή και τον θάνατό του;


ΑΠ.: Πάρα πολύ. Π.χ., στα καρδιαγγειακά νοσήματα σχεδόν τα 2/3
σχετίζονται άμεσα με παράγοντες που βρίσκονται κάτω από τον δικό μας έλεγχο.
Μόνον οι τέσσερις παράγοντες ­ διατροφή, έλεγχος της αρτηριακής υπέρτασης,
κάπνισμα και άσκηση ­ στο σύνολό τους επηρεάζουν τα 2/3 της θνητότητας της
στεφανιαίας νόσου, ακόμα και τα εγκεφαλικά επεισόδια, αν και σε μικρότερο
βαθμό.


ΕΡ.: Θα μπορούσαν να μη συμβαίνουν εάν προσέχαμε τους παράγοντες
αυτούς;


ΑΠ.: Δεν μπορούμε να πούμε να μη συμβαίνουν. Θα μπορούσαν όμως να
επέρχονται αργότερα. Οι άνθρωποι δεν είναι αθάνατοι, από κάτι θα πεθάνουν,
αλλά αυτά τα 2/3 θα μπορούσαμε να τα μεταφέρουμε στο απώτερο μέλλον ­ αυτό
αφορά κυρίως τα καρδιαγγειακά νοσήματα.


Οι καρκίνοι





«Η γυναίκα είναι βιολογικά πιο νέα από τον άνδρα» λέει ο Δ. Τριχόπουλος


Για τους καρκίνους τα πράγματα είναι λιγότερο καθαρά.


ΕΡ.: Εκτός από το κάπνισμα, ποιος άλλος παράγοντας παίζει ρόλο για την
πρόληψη του καρκίνου;


ΑΠ.: Η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο παρ' ότι δεν ξέρουμε ακόμη πώς
ακριβώς, εκτός από τη γενική θέση ότι καλό είναι να τρώμε πολλά φρούτα και
λαχανικά και να αποφεύγουμε το κόκκινο κρέας. Αυτές είναι οι βασικές εντολές.
Υπάρχουν και ορισμένοι μικρότεροι παράγοντες που έχουν σημασία για επιμέρους
καρκίνους. Το να παίρνεις μια ασπιρίνη πολύ μικρή των 100 mg κάθε ημέρα
προστατεύει από τη στεφανιαία νόσο και επίσης από τον καρκίνο του παχέος
εντέρου, που για μένα είναι το μεγάλο κίνητρο.


Υπάρχουν μερικές τροφές για τις οποίες υπάρχει η όχι απολύτως τεκμηριωμένη
άποψη ότι διαδραματίζουν τον ρόλο που επεσήμανες. Για παράδειγμα, το να τρώνε
οι άνδρες ντομάτα, και μάλιστα μαγειρεμένη, φαίνεται ότι παρέχει κάποιον βαθμό
προστασίας απέναντι στον καρκίνο του προστάτη. Και παρ' ότι αυτό δεν είναι
ακόμη επιστημονικά απολύτως τεκμηριωμένο, εγώ το πιστεύω και υπερκαταναλώνω
ντομάτα.


Συνολικά, πάντως, με την προσέγγιση κάπνισμα - διατροφή μπορεί κάποιος να
προστατευθεί σε ποσοστό 40% από τον καρκίνο.


ΕΡ.: Και η σωματική άσκηση;


Απ.: Παίζει ρόλο κυρίως για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και, κατά
ορισμένους επιστήμονες, ίσως για τον καρκίνο του μαστού και του προστάτη.
Σίγουρα έχει δύο βεβαιωμένες αγαθές δράσεις: στην ευδιαθεσία και στα
καρδιαγγειακά, αφού πιστεύουμε ότι αυξάνεται η αιμάτωση της καρδιάς και κατά
συνέπεια την κάνει έτοιμη για ένα πρόβλημα αιφνίδιας ισχαιμίας. Και ίσως να
μειώνει στις γυναίκες κάποιες ορμόνες οιστρογόνων, οι οποίες είναι μεν
απαραίτητες για τη διαμόρφωση της θηλυκότητας και την καταπολέμηση της
οστεοπόρωσης κ.λπ., αλλά φαίνεται ότι σε μεγάλες συγκεντρώσεις ακόμα και στις
φυσιολογικές γυναίκες μπορεί να επηρεάσουν τον καρκίνο του μαστού και το
καρκίνο του ενδομητρίου. Και αντίστοιχα ρίχνει λιγάκι την τεστοστερόνη στους
άνδρες.








ΕΡ.: Η χορήγηση όμως οιστρογόνων στις γυναίκες ωφελεί ή βλάπτει;


Απ.: Τα οιστρογόνα μετά την εμμηνόπαυση της γυναίκας κάνουν καλό σε
τέσσερα πράγματα: στη στεφανιαία νόσο, στο δέρμα και στο βλεννογόνο του κόλπου
και, κατά πάσα πιθανότητα, στον καρκίνο του παχέος εντέρου. Εξάλλου υπάρχουν
στοιχεία ότι ενδεχομένως μειώνουν τη συχνότητα εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Το κακό με τα οιστρογόνα είναι ότι αυξάνουν λίγο τον καρκίνο του μαστού και
καμιά φορά, εφόσον υπάρχει μήτρα, αυξάνουν λίγο τον καρκίνο του ενδομητρίου.
Ανάλογα, λοιπόν, με την περίπτωση κάνεις την προσωπική επιλογή σου. Πάντως, ως
γενική υπόδειξη, τα οιστρογόνα είναι θετικά.


ΕΡ.: Υπάρχουν άνθρωποι που ενώ γνωρίζουν τι δεν είναι καλό για την
υγεία τους, αφήνονται σε αυτές τις συνήθειες. Πώς το ερμηνεύετε αυτό;


ΑΠ.: Να σου πω τη γνώμη μου. Μερικά πράγματα τα επιλέγουμε με μια
υποσυνείδητη λογική, παρ' όλο που γνωρίζουμε ότι κάνουν κακό στην υγεία. Ένας
φτωχός, βιοπαλαιστής, ταλαιπωρημένος, που του γκρινιάζουν όλοι και τον
ταλαιπωρούν τα πάντα γύρω, με μια υποσυνείδητα λογική επιλέγει να καπνίσει. Ε,
άσ' τον βρε αδελφέ να καπνίσει. Εκεί βέβαια μπαίνει και το γεγονός ότι το
κάπνισμα είναι μια εξαρτησιογόνος ουσία, ένα ναρκωτικό. Ένα άλλο που
συμβαίνει, είναι ότι ζούμε με την αυταπάτη της αθανασίας. Εκείνο που θέλω,
είναι να ξέρει ο καθένας ότι κάνει μια κακή επιλογή για την υγεία του και ας
την κάνει. Να το ξέρει, όμως.


ΕΡ.: Τι άλλο έχει φανεί από τις έρευνες ότι μπορούμε να επηρεάσουμε;


ΑΠ.: Το πιο σημαντικό είναι πως οι έρευνες στα γονίδια επισημαίνουν το
εξής: ότι ακόμα και εάν έχεις μια γενετική επιβάρυνση μπορείς να την
τροποποιήσεις μεταβάλλοντας το περιβάλλον. Και το περιβάλλον το δημιουργούμε
μόνοι μας. Αν μπορούσαμε ορθολογικά να δούμε τη ζωή μας από μακριά, θα
μπορούσαμε να τροποποιήσουμε τις επιλογές μας σε βαθμό που να προσθέσουμε
εύκολα πολλά χρόνια νιότης. Αλλά πρέπει να είμαστε ελεύθεροι στις ατομικές
επιλογές μας.


ΕΡ.: Υπάρχουν όμως και παράγοντες που μόνον εμμέσως μπορούμε να
επηρεάσουμε. Όπως η φτώχεια, η στέγαση...


ΑΠ.:. Μείνε στη φτώχεια. Είναι εξίσου σημαντική με το κάπνισμα για την
υγεία. Αν μπορούσαμε να διαλέξουμε, τέσσερα πράγματα θα έπαιζαν ρόλο: Να είσαι
νέος. Να είσαι γυναίκα παρά άνδρας ­ μια γυναίκα έχει περίπου το 60% της
θνησιμότητας του ανδρός στην ίδια ηλικία. Η γυναίκα είναι βιολογικά πιο νέα
από τον άνδρα της ίδιας ηλικίας, γι' αυτό λέω ότι εάν θέλετε να έχετε έναν
σύντροφο και να ζήσετε μαζί του μέχρι το τέλος της ζωής σας διαλέξτε νεώτερο
από εσάς, όχι μεγαλύτερο. Τρίτον, να μην καπνίζεις. Και τέταρτον, είναι να μην
είσαι φτωχός.


Η φτώχεια επηρεάζει τη θνησιμότητα με μηχανισμούς και τρόπους τους οποίους δεν
γνωρίζουμε πλήρως. Είναι γεγονός ότι ο φτωχός καπνίζει, πως τρώει το κρέας,
ότι δεν ασκείται, πως είναι παχύσαρκος. Αλλά πέραν αυτού φαίνεται ότι και τα
ψυχοκοινωνικά προβλήματα τα οποία δημιουργεί η φτώχεια παρασύρουν την υγεία
κατά τρόπο δραματικό.


Η φύση








ΕΡ.: Η φύση και, κυρίως, η παραβίασή της τι ρόλο παίζει στην υγεία μας;


ΑΠ.: Το καλό κλίμα παίζει ρόλο. Το ίδιο και η καταστροφή του. Και παρ'
όλο που δεν συμμερίζομαι την κινδυνολογία, νομίζω ότι είναι καιρός να
πειθαρχηθεί η ακραία ανάπτυξη, γιατί πραγματικά θέτει σε κίνδυνο τις
ισορροπίες του περιβάλλοντος.


Δεν ξέρω αν είναι γεγονός το ότι ζεσταίνεται ο πλανήτης, μερικοί λένε πως
είναι ένας παροδικός κύκλος και θα ακολουθήσει άλλος, αλλά δεν βλέπω και καμία
λογική στο να πει κανένας μην πειθαρχήσετε στον περιορισμό της έκλυσης
διοξειδίου του άνθρακος που επιβαρύνει την κατάσταση. Διότι αν κάνουμε λάθος,
δεν πάθαμε τίποτε, όμως εάν είναι σωστό ότι πραγματικά γίνεται έτσι, όταν θα
ξυπνήσουμε θα είναι πολύ αργά.


Επομένως, σε αυτήν την άποψη συντάσσομαι με τους περιβαλλοντολόγους που
παίρνουν ακραίες τοποθετήσεις με τη συλλογιστική τού να ελαχιστοποιήσουμε τον
μείζονα κίνδυνο.


ΕΡ.: Έχετε πει πως πληρώνουμε ήδη την ακραία παρέμβασή μας στα τρόφιμα.


ΑΠ.: Την ακραία παρέμβαση την πληρώσαμε ήδη, δεν υπάρχει αμφιβολία. Το
ότι εκβιάσαμε τις αγελάδες από φυτοφάγα να γίνουν σαρκοφάγα, το πληρώσαμε ­
σχεδόν μοιάζει με δίκαιη ποινή. Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι
αυξήθηκε η παραγωγή και ο περισσότερος κόσμος τρώει. Αν και εδώ βλέπεις
δραστηριότητες που έγιναν με καθαρό κίνητρο το κέρδος, εν τούτοις βοήθησαν την
ανθρωπότητα στο σύνολό της.


ΕΡ.: Με τι μπορούμε να είμαστε ασφαλείς;


ΑΠ.: Με τη μεσογειακή διατροφή. Λαδάκι, φρούτα, λαχανικά, φασολάδα,
όσπρια, δημητριακά είναι υπέροχα και από ψαράκια, που μας τα βγάζουν κι αυτά
τώρα σκάρτα, αφρόψαρα, γαύρο τον περιφρονημένο.


ΕΡ.: Τελικά, αυτό το ερώτημα, που είναι λίγο ιατρικό και λίγο
φιλοσοφικό, αν είναι η ζωή μας στα χέρια μας, ισχύει;


ΑΠ.: Ναι, σε μεγάλο βαθμό. Βλέπεις ανθρώπους που φεύγουν το
Σαββατοκύριακο και ανεβαίνουν στο βουνό. Με κίνδυνο να σκοτωθούν 100 φορές
μεγαλύτερο από εσένα κι εμένα που καθόμαστε στο σπίτι μας. Από την άλλη πλευρά
το ότι είναι η ζωή μας στα χέρια μας δεν είναι και ελευθερία; Και εάν κάποιος
δεν τη θέλει πολύ ή προτιμάει τη βραχυπρόθεσμη χαρά από τη μακροβιότητα και
αυτό στο παιχνίδι είναι. Εκεί που έχουμε ευθύνη είναι όταν δημιουργούμε
υποχρεώσεις. Έχουμε ευθύνη όταν δημιουργούμε οικογένεια, έχουμε ευθύνη σαν
πρότυπα συμπεριφοράς διότι κάποιος μας μιμείται, έχουμε ευθύνη για τα λοιμώδη
νοσήματα γιατί εκεί είμαστε κρίκος στην καταστροφή του άλλου. Στο τέταρτο
επίπεδο αυτής της προσπέλασης, τη θεολογική, δεν είμαι αρμόδιος να απαντήσω αν
έχουμε ευθύνη για τη ζωή μας ή όχι. Μπορούμε να το επιλέξουμε αν θέλουμε να
ζήσουμε μακρύτερη και καλύτερη ζωή, αλλά αυτό θα το κρίνει ο καθένας. Δηλαδή,
για πολλούς ανθρώπους η ζωή είναι δυστυχισμένη. Περισσότερη δυστυχισμένη ζωή
δεν είναι το καλύτερο αποτέλεσμα. Το να διπλασιάσεις μια δυστυχή ζωή ­ και
είναι πολλοί άνθρωποι που κάνουν αυτή την επιλογή ­ εγώ το δέχομαι, φθάνει να
είναι ώριμη και να είναι απόλυτη επιλογή τους. Να ξέρουν δηλαδή τι κάνουν.








ΤΙ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ;



1. Η αλλεργία είναι:


α. Μια ψυχολογική αντίδραση σε κάποιο ερέθισμα.


β. Μια νευρολογική δυσλειτουργία που ενεργοποιείται από κάποια ουσία.


γ. Μια έντονη αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε κάποια ουσία.


δ. Τίποτε από αυτά.


2. Το αλλεργιογόνο είναι:


α. Μια ουσία που προκαλεί αλλεργίες.


β. Ένα άτομο που υποφέρει από αλλεργίες.


γ. Ένα φάρμακο που ανακουφίζει την αλλεργία.


δ. Μια κατάσταση όπου συνυπάρχουν περισσότερες από μία αλλεργικές αντιδράσεις,
όπως φαγούρα, φτάρνισμα κ.λπ.


3. Η αλλεργική ρινίτιδα είναι:


α. Ο γνωστός και ως ρινο-ιός.


β. Μια αλλεργική αντίδραση σε συγκεκριμένο χόρτο.


γ. Μια κοινή αναπνευστική αλλεργία που συχνά εμφανίζεται την άνοιξη που έχει
πολλή γύρι.


δ. Μια αλλεργική αντίδραση στο κρυολόγημα.


4. Ποια είναι, γενικά, η ώρα που η γύρις του περιβάλλοντος ερεθίζει
περισσότερο;


α. Μεταξύ 5 και 10 το πρωί.


β. Μεταξύ 10 το πρωί και δύο το μεσημέρι.


γ. Το απόγευμα, έως τις 5 μ.μ.


δ. Είναι το ίδιο όλη την ημέρα.


5. Τι είναι πιθανότερο να συμβαίνει σε έναν αλλεργικό;


α. Ο ίδιος και οι γονείς του είναι ευαίσθητοι στο ίδιο αλλεργιογόνο.


β. Ο ίδιος και κάποιο άλλο μέλος της στενής οικογένειας είναι αλλεργικοί, ο
καθένας από άλλη αιτία.


γ. Η αλλεργία δεν έχει καμία σχέση με την κληρονομικότητα.


δ. Τίποτε από αυτά.


ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ







Τα λουλούδια. Η γύρη της άνοιξης είναι από τις μεγαλύτερες πηγές αλλεργειών


1. Σωστό είναι το γ. Η αλλεργία συμβαίνει όταν το ανοσοποιητικό σύστημα
εμφανίζει έντονη αντίδραση σε κάποια ουσία που σε άλλη περίπτωση θα ήταν
ακίνδυνη. Το στρες και κάποιες συναισθηματικές καταστάσεις μπορεί να ενισχύουν
ή να χειροτερεύουν τα συμπτώματα, αλλά δεν προκαλούν αλλεργίες.


2. Το σωστό είναι το α. Τα πιο κοινά αλλεργιογόνα εισπνέονται, όπως π.χ. η
γύρις και τα μόρια της σκόνης.


3. Το σωστό είναι το γ. Τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας εμφανίζονται
συχνότερα τις εποχές που υπάρχει γύρις ­ άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο. Αλλά η
γύρις δεν είναι η μόνη πηγή αυτής της αλλεργίας. Μερικοί άνθρωποι εμφανίζουν
τα ίδια συμπτώματα κυρίως τον χειμώνα όταν τα σπίτια είναι κλειστά και δεν
αερίζονται, επιτρέποντας μεγαλύτερη εισπνοή των κόκκων της σκόνης.


4. Το σωστό είναι το α.


5. Το σωστό είναι το β. Οι αλλεργίες τείνουν να εμφανίζονται σε
οικογένειες, αλλά όχι απαραίτητα με την ίδια μορφή. Είναι περισσότερο πιθανό
να κληρονομήσει κανείς τη γενική ευαισθησία να αναπτύσσει αλλεργία, παρά την
ευαισθησία σε μια ουσία.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από