Άνω αριστερά: Ομάδα Θιβετιανών παραδίδει τα όπλα στους Κινέζους υπό το βλέμμα
στρατιωτών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού - Άνω δεξιά: Ο Τενζίν Γκιάτσο,
14ος Δαλάι Λάμα, ήταν μόλις 16 ετών όταν οι Κινέζοι εισέβαλαν στην πατρίδα του
- Κάτω αριστερά: Στρατιώτες του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού στη Λάσα,
πρωτεύουσα του Θιβέτ - Κάτω δεξιά: Ο Τάσι Τσέρινγκ (στη φωτογραφία με τον γιο
του) ήταν μόλις 20 ετών κατά την κινεζική εισβολή


Οι μοναχοί προσπάθησαν να απομακρύνουν το κακό που γνώριζαν ότι θα ερχόταν. Ο
λαός προσευχόταν στο αγόρι που ενσάρκωνε τον Θεό-βασιλιά τους. Όμως οι ψαλμοί
και οι προσευχές δεν κατέστη δυνατό να υπερισχύσουν του Λαϊκού Απελευθερωτικού
Στρατού του Μάο, που πριν από μισό αιώνα, τον Οκτώβριο, άρχισε την κατοχή ­
και έδιωξε τον Δαλάι Λάμα στην εξορία ­ στο πιο απομονωμένο έθνος της γης στον
20ό αιώνα.


Σύσσωμοι οι κάτοικοι της Λάσα την περασμένη εβδομάδα βγήκαν στους ηλιόλουστους
δρόμους της θιβετιανής πρωτεύουσας, γεγονός που σήμαινε ότι και οι δυνάμεις
ασφαλείας της Κίνας ήταν επίσης στους δρόμους. Όμως το κλίμα ήταν ειρηνικό,
καθώς το πλήθος κατέκλυσε την Πλατεία Ποτάλα για να παρακολουθήσει τις
εορταστικές εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν με αφορμή την Εθνική Ημέρα της Κίνας.
Στη σκιά του άδειου χειμερινού παλατιού του Δαλάι Λάμα, Κινέζοι στρατιώτες
χαιρέτισαν την κόκκινη σημαία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας κατά τη
συμπλήρωση 51 ετών από την ανάληψη της εξουσίας από το Κομμουνιστικό Κόμμα.


Ωστόσο, αυτή η εβδομάδα φέρνει στο νου άλλη μια, περισσότερο συγκινητική,
επέτειο της σύγχρονης Ιστορίας του Θιβέτ. Μόνον οι απερίσκεπτοι όμως θα
διακινδύνευαν τον εορτασμό της δημοσίως. Στις 7 Οκτωβρίου του 1950, περίπου
40.000 στρατιώτες του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA) του Μάο διέσχισαν
τον ποταμό Γιανγκτσέ, από τη Νοτιοδυτική Κίνα, περνώντας στο Ανατολικό Θιβέτ.
Οι 400 υποτυπωδώς οπλισμένοι Θιβετιανοί που βρίσκονταν κοντά στα σύνορα
εξουδετερώθηκαν γρήγορα από την ταχύτατη προέλαση των Κινέζων.


Ήταν η αρχή μιας μονόπλευρης εκστρατείας που γονάτισε το Θιβέτ, σήμανε την
άγρια κατοχή του και ανάγκασε τον θεό-βασιλιά Δαλάι Λάμα να εγκαταλείψει την
πατρίδα του. Ο υπόλοιπος κόσμος δεν παρακολουθούσε. Τα μάτια όλων εκείνη την
περίοδο ήταν στραμμένα στην Ασία. Στο επίκεντρο βρισκόταν η Κορεατική
Χερσόνησος, όπου είχε αποσταλεί δύναμη των Ηνωμένων Εθνών για να αποκρούσει
την εισβολή της Βόρειας Κορέας.


Η «απελευθέρωση»


Για το από αιώνων θεοκρατίας πιο απομονωμένο έθνος της γης η μοίρα το
σφράγισε. «Ήμουν έξω στη Λάσα όταν άκουσα κάποιον να μεταφράζει τις ειδήσεις
που μετέδιδε μια κινεζική ραδιοφωνική εκπομπή», θυμάται ο Τάσι Τσέρινγκ,
νεαρός τότε που εργαζόταν στο Παλάτι Ποτάλα. «Η Κίνα είχε αποφασίσει να
στείλει στρατεύματα για να "απελευθερώσει" το Θιβέτ. Δεν σοκαριστήκαμε από την
ανακοίνωση. Είχαμε ακούσει ότι ο φτωχός λαός της Κίνας είχε εξεγερθεί και όλες
τις φήμες που έλεγαν ότι αυτοί οι Κομμουνιστές θα έρχονταν στο Θιβέτ. Και έτσι
όμως, υπήρξε πανικός».


Βουδιστές μοναχοί στη Λάσα και την ανατολική πόλη Τσάμπο προσεύχονταν συνεχώς
και τελούσαν λειτουργίες για να απομακρύνουν το επερχόμενο κακό. Όμως το
Τσάμπο έπεσε στις 19 Οκτωβρίου και έως το τέλος του μήνα, ο Λαϊκός
Απελευθερωτικός Στρατός είχε αιχμαλωτίσει 5.000 Θιβετιανούς στρατιώτες,
περίπου τον μισό στρατό του Θιβέτ, ορθότερα περιγράφεται ως συνοριακή
περιπολία, υπό την ευθύνη της οποίας ήταν η διατήρηση της εκούσιας απομόνωσης
της χώρας. Ο Τενζίν Γκιάτσο, 14η μετενσάρκωση του λαϊκού και πνευματικού ηγέτη
του Θιβέτ, ήταν μόλις 16 ετών, όταν συμφώνησε να αναλάβει τα ηνία δύο χρόνια
νωρίτερα απ' ό,τι προέβλεπε το τυπικό. «Έπρεπε να εγκαταλείψω την εφηβεία
μου», θυμάται χρόνια αργότερα ο Δαλάι Λάμα, «και να προετοιμαστώ ώστε να ηγηθώ
της χώρας μου όσο καλύτερα μπορούσα, ενάντια στην τεράστιας ισχύος
κομμουνιστική Κίνα».


Οι Κινέζοι σταμάτησαν για διαπραγματεύσεις, έχοντας γνώση της αρχής περί
«ειρηνικής απελευθέρωσης». Οι Θιβετιανοί εκμεταλλεύτηκαν τον χρόνο
απευθυνόμενοι στη Βρετανία, την Ινδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα Ηνωμένα
Έθνη, προκειμένου να αναγνωρίσουν την de facto ανεξαρτησία τους από το 1912,
οπότε κατέρρευσε η τελευταία κινεζική δυναστεία. Όμως η ισχύουσα ­ εκ των
πραγμάτων ­ ανεξαρτησία δεν ήταν πλέον αρκετή. Οι Θιβετιανοί δεν είχαν δείξει
έως τότε κανένα ενδιαφέρον για να ενταχθούν στην Κοινωνία των Εθνών, πρόδρομο
του ΟΗΕ. «Έπρεπε να πάρουμε το πικρό μάθημα ότι ο κόσμος είχε μικρύνει πολύ
για να μπορεί ένας λαός να ζει σε απομόνωση». Τον Μάιο του 1951 ένας
διακανονισμός ανάμεσα στη Λάσα και το Πεκίνο υποσχόταν τη διατήρηση του
ισχύοντος καθεστώτος. «Ένα μεγάφωνο στήθηκε στο κέντρο της Λάσα μεταδίδοντας
προπαγανδιστικά συνθήματα στα θιβετιανά», θυμάται ο Τάσι. «Αναρωτιόμουν τι
ήταν όλες αυτές οι νέες ιδέες, αυτά τα σε ισμός, σοσιαλισμός, κομμουνισμός,
καπιταλισμός και ιμπεριαλισμός. Δεν τα είχαμε ξανακούσει».


Το 1959, τουλάχιστον 1.600 μοναστήρια λειτουργούσαν στο Θιβέτ. Είκοσι χρόνια
μετά, μόνο 10. «Η θρησκεία είναι δηλητήριο», σχολίασε ο Μάο στη διάρκεια μιας
συνάντησης με τον Δαλάι Λάμα.


Ο πρώτος συμφώνησε να αναβάλει τις «δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις» τουλάχιστον
έως το 1962, όμως η Εξέγερση της Λάσα τρία χρόνια νωρίτερα σηματοδότησε το
τέλος του «μήνα του μέλιτος» της κινεζικής εξουσίας και την αρχή μιας ζωής
στην εξορία για τον Δαλάι Λάμα και 80.000 υποστηρικτών του.


Η συγκλονιστική απόδρασή τους από τα Ιμαλάια κέντρισε το ενδιαφέρον του
κόσμου.


Την τελευταία 20ετία, το Κινεζικό Κομμουστικό Κόμμα έχει αρχίσει να συναινεί
στις προσπάθειες του Θιβέτ για ανασυγκρότηση της κατεστραμμένης γης. Κάποια
μοναστήρια επαναλειτούργησαν, όμως η φθορά που υπέστη στον ψυχισμό του ο
πιστός στο παλιό Θιβέτ θα είναι δύσκολο να αποκατασταθεί. Ξένοι ηγέτες που
προκλήθηκαν από το Θιβετιανό ζήτημα, συνήθως σταματούν μπροστά στο οικονομικό
δέλεαρ των 1,2 δισεκατομμυρίων καταναλωτών της Κίνας. Οι άνθρωποι του κόμματος
στη Λάσα απευθύνουν καθημερινά κατηγορίες κατά της «διχαστικής κλίκας» στην
Νταραμσάλα ­της εξόριστης κυβέρνησης που συστάθηκε στη Βόρεια Ινδία.


Τον περασμένο μήνα ο Δαλάι Λάμα προειδοποίησε για την πολιτιστική γενοκτονία
που συντελείται στην πατρίδα του εξαιτίας της εισροής Κινέζων εποίκων στο
Θιβέτ απειλώντας να εξαφανίσει κάθε ίχνος του θιβετιανού πολιτισμού.


Η γλώσσα


Ο Τάσι αφού κατέφυγε στην Ινδία το 1957, στις Ηνωμένες Πολιτείες αργότερα και
ζώντας έξι χρόνια σε κινεζική φυλακή, επέστρεψε στο Θιβέτ ως καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο της Λάσα. Έχει αφιερωθεί στη διδασκαλία της γλώσσας του Θιβέτ.
«Στυλοβάτης του πολιτισμού της χώρας μου είναι ο γραπτός λόγος, η γλώσσα. Όταν
πεθάνει, θα πεθάνει μαζί της και η βάση της κουλτούρας μας. Δεν θα συμβεί
αυτό.


Υπάρχει όμως αποδυνάμωση, κυρίως μεταξύ των νέων». Μισό αιώνα μετά την
εισβολή, χωρίς διαπραγματεύσεις μεταξύ της εξόριστης κυβέρνησης του Θιβέτ και
της αντίστοιχης των ανδρεικέλων στη Λάσα, ο λαός παραμένει διχασμένος για το
αν θα πρέπει να επικεντρωθεί στη διατήρηση της κουλτούρας του ή να πάρει τα
όπλα ενάντια στη δύναμη κατοχής, γεγονός που θα απειλούσε ίσως και με εξόντωση
αυτόν τον αρχαίο πολιτισμό.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από