Το εμπάργκο σκοτώνει τα παιδιά του Ιράκ

Η Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι απομονωμένες από τον υπόλοιπο κόσμο

στην εκδικητική τους επιμονή των κυρώσεων των Ηνωμένων Εθνών εις βάρος του

Ιράκ. Ακόμη και ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού, Κόφι Ανάν, δεν έχει

εμπιστοσύνη στη διαδικασία αυτή, όπως καθιστά σαφές στη διάρκεια ομιλίας του,

που χαρακτηρίζεται ως η πιο σημαντική της καριέρας του. Περιγράφοντας τις

κυρώσεις ως «ωμό και αντιπαραγωγικό εργαλείο» θεωρεί ότι υπάρχουν δύο βασικά

προβλήματα.

Το πρώτο είναι ότι οι κυρώσεις, συχνά, δεν επιβάλλονται όπως θα έπρεπε, που

σημαίνει ότι τα σύνορα διαπερνώνται γελοιοποιώντας το καθεστώς του εμπάργκο.

Το δεύτερο είναι ότι εκεί όπου εφαρμόζονται πραγματικά «συνήθως είναι ο λαός

που υποφέρει, όχι η ελίτ της πολιτικής, η συμπεριφορά της οποίας πυροδότησε

την επιβολή του αρχικά».

Απομόνωση

Εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία, ο υπόλοιπος κόσμος, σε

ποικίλα επίπεδα, τρέφει λίγο ενθουσιασμό για το συγκεκριμένο καθεστώς των

κυρώσεων, εκτιμώντας ότι τράβηξαν πολύ. Η αίσθηση της ανησυχίας υπάρχει έντονα

και την συμμερίζονται μέλη του Κογκρέσου, αλλά και εκκλησιαστικές και

ανθρωπιστικές οργανώσεις. Γιατί τότε ΗΠΑ και Βρετανία επιμένουν; Ο Βρετανός

υπουργός Εξωτερικών, ο Πίτερ Χέιν, σε συνέντευξή του στο τελευταίο τεύχος του

«New Statesman», εκφράζει τον εκνευρισμό του για όσους δίνουν αγώνα κατά των

κυρώσεων.

Τις τελευταίες ημέρες μία μικρή ομάδα Ευρωπαίων, ένας Γάλλος ιερέας της

Καθολικής Εκκλησίας και τρεις Ιταλοί, μεταξύ των οποίων και ένα μέλος του

Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, έσπασαν το εμπάργκο πετώντας με ένα μικρό αεροσκάφος

από την Ιορδανία στη Βαγδάτη, χωρίς άδεια από τα Ηνωμένα Έθνη. Στόχος τους,

όπως είπαν, ήταν να εκδηλώσουν την αντίθεσή τους στις 10ετείς κυρώσεις που

σκοτώνουν παιδιά και καταστρέφουν την υποδομή της χώρας.

Ο απολογισμός

Σε ανακοίνωσή τους, που εξέδωσαν μόλις έφτασαν στην ιρακινή πρωτεύουσα,

τόνισαν: «Το εμπάργκο των Ηνωμένων Εθνών προκάλεσε 1 εκατομμύριο 500 χιλιάδες

θανάτους, εκ των οποίων το ένα τέταρτο αυτών ήταν σε παιδιά. Θεωρούμε τη σφαγή

αυτών των αθώων παιδιών παιδοκτονία». Λίγο νωρίτερα ο συντονιστής του

ανθρωπιστικού προγράμματος του ΟΗΕ στη Βαγδάτη, Χανς φον Σπόνεκ, παραιτήθηκε

από τα καθήκοντά του. «Ως αξιωματούχος των Ηνωμένων Εθνών δεν θα πρέπει να

σιωπήσω απέναντι σε αυτό που αναγνωρίζω ως μια αληθινή ανθρώπινη τραγωδία, που

πρέπει να τελειώσει», δήλωσε.

Ο κ. Χέιν υποστηρίζει ότι όσοι μάχονται το εμπάργκο δεν προσφέρουν

εναλλακτική στρατηγική για την αντιμετώπιση του Ιρακινού δικτάτορα Σαντάμ

Χουσεΐν. Εμμένει ότι συνεχίζει να κατασκευάζει χημικά όπλα: «Το να πει κανείς

ότι δεν έχει αυτά τα όπλα ακούγεται σαν απολογία για κάποιον που είναι από

τους πιο σκληρούς τυράννους της σύγχρονης εποχής». Ο Χέιν είναι από τα

ανερχόμενα αστέρια της κυβέρνησης, με αριστερή απόκλιση. Χαρακτηρίζεται από

δραστικότητα σε ορισμένους τομείς της εξωτερικής πολιτικής, όμως όσον αφορά το

Ιράκ, ακολουθεί τη θέση που κληρονόμησε από τον Ρόμπιν Κουκ.

Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν το 1990 έπειτα από την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ.

Διατηρήθηκαν και μετά την αποτυχία να ασκηθεί πίεση στον Σαντάμ να απαλλαγεί

από όπλα μαζικής καταστροφής. Τους τελευταίους 15 μήνες το θέμα εκκρεμεί. Το

Ιράκ υποστηρίζει ότι δεν διαθέτει όπλα μαζικής καταστροφής, ενώ οι ΗΠΑ και η

Βρετανία θέλουν να διατηρηθούν οι κυρώσεις μέχρις ότου επαληθευτεί αυτός ο

ισχυρισμός.

Τα διάτρητα σύνορα και η θέση του Σαντάμ

Το υπουργείο Εξωτερικών της Βρετανίας εμμένει στο ότι ο Σαντάμ εντείνει τα

δεινά του ιρακινού λαού, ώστε να καταφέρει την άρση των κυρώσεων με τις

λιγότερες παραχωρήσεις όσον αφορά τα όπλα. Προσθέτει επίσης ότι η κατάσταση

στο Ιράκ δεν είναι τόσο απελπιστική, ότι η χώρα έχει σχετικά υψηλό ΑΕΠ και ότι

ο Σαντάμ διοχετεύει χρήματα στο κατασκευαστικό πρόγραμμα των παλατιών, ενώ

διασφαλίζει γενναιόδωρα τον προϋπολογισμό των ενόπλων δυνάμεων.

Υπάρχει μια δόση αλήθειας σ’ αυτό. Κάποιος στη Βαγδάτη, ο οποίος είναι σε θέση

να γνωρίζει, επιβεβαίωσε ότι ο προϋπολογισμός για τον στρατό διασφαλίζεται.

Και οι αξιωματούχοι στον τομέα της υγείας έχουν ήδη ξεναγήσει πολλούς

δημοσιογράφους στις μονάδες του Κεντρικού Νοσοκομείου Σαντάμ στη Βαγδάτη, στις

μονάδες όπου νοσηλεύονται τα παιδιά με καρκίνο. Όμως ακόμη κι αν αυτό αποτελεί

εργαλείο προπαγάνδας, δεν σημαίνει ότι παιδιά δεν πεθαίνουν από ελλείψεις σε

ιατρικό εξοπλισμό και φάρμακα. Οι ίδιοι βρίσκονται εν μέσω δύο πυρών: της

πολιτικής των χωρών της Δύσης και της δικής τους διφορούμενης κυβέρνησης.

Ακόμη ούτε και ο ίδιος ο Σαντάμ δεν είναι σε θέση να «χορογραφήσει» μια

ολόκληρη χώρα. Μια ματιά σε κάθε πλευρά της Βαγδάτης δείχνει τις καταστροφικές

συνέπειες των κυρώσεων και τη μιζέρια του λαού. Αν ο στόχος των κυρώσεων ήταν

να εμποδίσουν τον Σαντάμ να ενισχύσει τη βιομηχανία χημικών και βιολογικών

όπλων, δεν έχει αποτέλεσμα.

Σύμφωνα με δυτικές πηγές στη Βαγδάτη, στα ιορδανικά σύνορα μόνο 1 στα 20

φορτηγά ελέγχεται από επιθεωρητές του ΟΗΕ. Στα τουρκικά 1 στα 200, ενώ τα

ιρανικά σύνορα είναι τα πλέον διάτρητα. Ο Χέιν υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν

εναλλακτικές λύσεις εκτός των κυρώσεων. Υπάρχουν πολλές. Αν άνοιγε το Ιράκ

στον έξω κόσμο, θα υπονόμευε περισσότερο τον Σαντάμ απ’ ό,τι οι κυρώσεις.

Δέκα χρόνια μετά, παραμένει στην εξουσία. Δεν είναι δημοφιλής, αλλά οι

κυρώσεις έχουν συσπειρώσει τον ιρακινό λαό ενάντια στη Δύση. Θα μπορούσε να

συσταθεί και για το Ιράκ ­ όπως και για το Κοσσυφοπέδιο και τη Ρουάντα ­ ένα

δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου…

Εξάλλου, η υποδομή του Ιράκ έχει υποστεί τόσο σοβαρές ζημιές, που θα πάρει

καιρό μέχρι να είναι σε θέση να προκαλέσει τους γείτονές του. Από όποια πλευρά

κι αν το εξετάσει κανείς, η Βρετανία και οι Ην. Πολιτείες έχουν επιλέξει το

χειρότερο. Δεν υπάρχει καμία ηθική στο να διεξάγεις πόλεμο ενάντια σε έναν

άμαχο λαό.