Η δεκαετία του ’90 μπορεί να χαρακτηριστεί ως «δεκαετία των αναταράξεων»
για τον χώρο της Β/βάθμιας εκπαίδευσης. Έναν μήνα μετά την ανάληψη της
κυβέρνησης από τη Ν.Δ., τον Μάιο του 1990, ξεσπά μια από τις μεγαλύτερες
αναταράξεις στον χώρο της Μέσης Εκπαίδευσης με φόντο «την εκφρασμένη διάθεση
του κυβερνώντος κόμματος για επιβολή λιτότητας στη δημόσια εκπαίδευση και
ιδεολογική χειραγώγηση εκπαιδευτικών και εκπαιδευομένων» (ανακοίνωση ΟΛΜΕ 16/5/1990).
Η ΟΛΜΕ (17-2-1990) εκτιμά ότι «η κατάσταση της Δημόσιας Μέσης Εκπαίδευσης και
του καθηγητή χειροτερεύει συνεχώς. Η οικουμενική κυβέρνηση δεν πήρε κανένα
μέτρο για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσιμης κατάστασης». Οι διεκδικήσεις
επικεντρώνονται στην αύξηση των μισθών, στη μείωση του ορίου συνταξιοδότησης
και στην αύξηση των διορισμών. Οι καθηγητές διεκδικούν: αύξηση 18.000 δρχ.
στους μισθούς, γνήσια ΑΤΑ, νομοθετικά κατοχυρωμένη, συντάξιμες αποδοχές στο
80% των εν ενεργεία αποδοχών, άμεση δημιουργία 4.000 νέων οργανικών θέσεων,
αύξηση των δαπανών για την παιδεία, 6.000 νέες αίθουσες, πρωινό και μειωμένο
ωράριο. Η αθέτηση της κυβέρνησης «των δεσμεύσεων και αντιμετώπιση των
αιτημάτων του κλάδου, οδήγησε στην ομόφωνη απόφαση του Δ.Σ. της ΟΛΜΕ για
απεργιακές κινητοποιήσεις μετά το Πάσχα μέχρι και την περίοδο των εξετάσεων,
ανεξάρτητα από την κυβέρνηση που θα εκλεγόταν από τις εκλογές της 8ης
Απριλίου» (ομόφωνη απόφαση του Δ.Σ. της ΟΛΜΕ στις 29-3-90).
Από το δεύτερο 15ήμερο του Μαΐου μέχρι και για δύο περίπου μήνες
πραγματοποιούνται 10 συλλαλητήρια στην Αττική και αντίστοιχα σε όλες σχεδόν
τις πρωτεύουσες νομών. Αποφασίζεται από το ΥΠΕΠΘ αναβολή των Γενικών Εξετάσεων
και παράταση του διδακτικού έτους μέχρι 31 Ιουλίου 1990. Στις 16 Ιουλίου 1990
πρώτη μέρα των Γενικών Εξετάσεων «σε βαριά ατμόσφαιρα και με συλλαλητήρια των
εκπαιδευτικών έξω από τα εξεταστικά κέντρα, πραγματοποιούνται τελικά οι
εξετάσεις» (ανακοίνωση ΟΛΜΕ 16/7/1990).
Οι καταλήψεις του 1990/91
Οι καταλήψεις, με την έννοια της ακύρωσης της λειτουργίας ενός δημόσιου χώρου
για πρώτη φορά την περίοδο αυτή, μετατοπίζονται από τα Πανεπιστήμια στα
σχολεία της Μέσης Εκπαίδευσης.
Καταλήψεις Γυμνασίων και Λυκείων έχουμε και πριν το 1990, όμως, πρόκειται για
μεμονωμένα φαινόμενα περιορισμένης διάρκειας π.χ. στις 8 Δεκεμβρίου 1989
καταλαμβάνονται για 2 περίπου εβδομάδες τα Γυμνάσια και Λύκεια του σχολικού
συγκροτήματα της Γκράβας με αιτήματα: 1. Αύξηση των δαπανών για την παιδεία.
Τώρα λεφτά για τη θέρμανση, το πολυϊατρείο και τις άλλες ανάγκες της Γκράβας,
2) Όχι στο σχολείο – φυλακή. Να πέσουν τα κάγκελα τώρα, 3. Όχι απουσίες για
αποχές, κινητοποιήσεις, καταλήψεις. Οι πρώτες καταλήψεις σχολείων
πραγματοποιήθηκαν στις 22 Νοεμβρίου 1990 σε Γενικά Λύκεια και ΤΕΛ του
Ηρακλείου Κρήτης και στις 23 Νοεμβρίου έγινε η πρώτη διαδήλωση μαθητών στο
Ηράκλειο. Τα αιτήματα των μαθητικών καταλήψεων της περιόδου αυτής
συμπυκνώνονται στα παρακάτω συνθήματα που ακούστηκαν πιο συχνά: Μαζικοί
διορισμοί εκπαιδευτικών. Όχι στην παιδεία των περικοπών. Σχολεία και όχι
ψυγεία. Τα παιδιά δεν είναι αυτοκίνητα. Όχι στο πόιντ-σύστεμ. Φοβάμαι για
το μέλλον, γι’ αυτό παλεύω για το παρόν. Κατάληψη στην εγκατάλειψη. Όχι σε
όλα που κάνουν κουρέλια τα όνειρά μου. Η ζωή μας και το μέλλον μας δεν
χρειάζεται χωροφύλακα. Όχι στην παιδεία του χρήματος και της πειθαρχίας.
Το υπουργείο Παιδείας προειδοποιεί: η ελεύθερη σκέψη βλάπτει σοβαρά την υγεία.
Θέλουμε σχολεία δημοκρατικά και όχι θερμοκήπια για μαθητές φυτά. Όχι
παιδεία για λίγους και εκλεκτούς. Αγώνας ενάντια στους ταξικούς φραγμούς.
Προσευχή – απουσίες – διαγωγή: όχι στο σχολείο – φυλακή.
Λίγους μήνες αργότερα στις 22/11/1990, μέρα που δημοσιεύονται στο Φύλλο της
«Εφημερίδος της Κυβερνήσεως« (ΦΕΚ) τα Π.Δ. που αναφέρονται στην οργάνωση και
λειτουργία των σχολείων της Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης, οι μαθητές
Γυμνασίων και Λευκείων του Ηρακλείου Κρήτης, της Κέρκυρας, της Πάτρας, της
Θεσσαλονίκης καταλαμβάνουν τα σχολεία τους. Ακολουθεί η Αθήνα και μέχρι
10/12/1990 καταλαμβάνονται εκατοντάδες Γυμνάσια και Λύκεια σε όλη τη χώρα.
Ακολουθούν συγκρούσεις έξω αλλά και μέσα στα κατειλημμένα σχολεία έπειτα από
επιθέσεις γονέων και άλλων παραγόντων που ανήκουν στο κυβερνητικό κόμμα με
αποτέλεσμα τη δολοφονία του καθηγητή Ν. Τεμπονέρα στις 8/1/1991.
Η παραίτηση του υπουργού Παιδείας Β. Κοντογιαννόπουλου, η ανακοίνωση από τον
νέο υπουργό Γιώργο Σουφλιά ότι τα Π.Δ. δεν θα ισχύσουν και θα «συζητηθούν εξ
αρχής ως προς το περιεχόμενό τους», η εξαγγελία για επιπλέον δημόσια
χρηματοδότηση 15 δισ. και κυρίως ο «πόλεμος του Κόλπου» (18/1/91)
«ξεθυμαίνουν» τις μαθητικές αντιδράσεις. Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΟΛΜΕ, «η
έκρηξη του μαθητικού κινήματος ήταν το κορυφαίο γεγονός της χρονιάς αυτής.
Εξέφρασε με αυτόνομο τρόπο και με άμεσες μορφές δημοκρατίας την αντίδραση στις
κυβερνητικές αυτές επιλογές. Αναπτύχθηκε στο γόνιμο έδαφος των μεγάλων αγώνων
για καλύτερη Παιδεία και μόρφωση. Αφομοίωσε και συνδέθηκε με τους αγώνες, τα
αιτήματα και τις προσδοκίες των δικών μας αγώνων».
Η περίοδος ’92-96
Την περίοδο (1992-1996) συνεχίζονται οι καταλήψεις σχολείων. Χρονικά
εντοπίζονται έναν περίπου μήνα πριν από τις διακοπές των Χριστουγέννων και δεν
έχουν τα μαζικά και ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά της περιόδου ’90-91. Οι
βασικοί τους πυρήνες είναι κυρίως τα Λύκεια και ιδιαίτερα τα
τεχνικοεπαγγελματικά (ΤΕΛ), ενώ εστιάζονται κατά κύριο λόγο στις
υποβαθμισμένες λαϊκές συνοικίες της Αθήνας (Δυτική Αττική και Πειραιάς) και
της Θεσσαλονίκης (Δυτική Θεσσαλονίκη). Βασικά αιτήματα των μαθητών των ΤΕΛ και
των ΕΠΛ η κατάργηση των Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ), ανάκληση
του Π.Δ. που ορίζει ως προϋπόθεση για την εισαγωγή στα ΤΕΙ την επιτυχή εξέταση
στα Μαθηματικά και την Έκθεση καταργώντας τη δυνατότητα ελεύθερης εισόδου των
αποφοίτων ΤΕΛ στα ΤΕΙ στη βάση του ποσοστού 25%, ενώ τα αιτήματα των μαθητών
των Γενικών Λυκείων καλύπτουν ένα ευρύτατο «μωσαϊκό»: από τη διαμαρτυρία «για
την αυταρχική συμπεριφορά του διευθυντή» μέχρι τα «κτιριακά προβλήματα» και τα
«προβλήματα θέρμανσης».
Οι καθηγητές
|
|
Την περίοδο 1991-1994 οι κινητοποιήσεις των εκπαιδευτικών είναι ελάχιστες και
σ’ αυτό συντελούν η ήττα του εκπαιδευτικού κινήματος το 1990, η τακτική του
υπουργού Παιδείας Σουφλιά, οι προεκλογικές «αναμονές» και οι «χειρισμοί»
αποκαθήλωσης του προηγούμενου θεσμικού πλαισίου από τον μεταβατικό υπουργό
Παιδείας Δημήτρη Φατούρο. Τον Οκτώβριο του 1993 την κυβέρνηση της Ν.Δ.
διαδέχεται η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Ύστερα από ένα σύντομο διάστημα υπουργίας
του Δ. Φατούρου, υπουργός Παιδείας αναλαμβάνει ο Γ. Παπανδρέου.
Στις 19/6/96 η Γ.Σ. των προέδρων Δ.Σ. των ΕΛΜΕ της χώρας «εξουσιοδοτεί το Δ.Σ.
της ΟΛΜΕ να προχωρήσει σε δυναμικές μορφές αντίδρασης του κλάδου σε περίπτωση
που ο υπουργός Παιδείας (Γ. Παπανδρέου) καταθέσει νομοσχέδιο για το Εθνικό
Απολυτήριο» (ΟΛΜΕ, Πληροφοριακό Δελτίο, 650/1996, σ. 5). Στις 11-12-13/12/96
πραγματοποιείται τριήμερη απεργία της ΟΛΜΕ. Στην εισήγησή του το Δ.Σ. της ΟΛΜΕ
προς τους εκπαιδευτικούς οριοθετεί τα προβλήματα της εκπαίδευσης και των
εκπαιδευτικών: «Όλοι μας βιώνουμε καθημερινά τις οδυνηρές συνέπειες μιας
άδικης και αδιέξοδης οικονομικής πολιτικής, μιας πολιτικής συνεχούς λιτότητας
που λεηλατεί το εισόδημά μας.
Η οικονομική υποβάθμιση του Έλληνα καθηγητή έχει πάρει δραματικές διαστάσεις.
Η οικονομική μισθολογική μας κατάσταση αποτελεί όνειδος για την κυβέρνηση και
την Πολιτεία. Η Δημόσια Δωρεάν Εκπαίδευση βρίσκεται σε πλήρη εγκατάλειψη και
κάτω από το βάρος μιας μόνιμης υποχρηματοδότησης συρρικνώνεται και
αποδομείται. Οι δυνάμεις της αγοράς αποσπούν όλο και πιο σημαντικά τμήματα από
τη Δημόσια Διοίκηση. Η πρόταση της κυβέρνησης για το «νέο» μισθολόγιο των
δημοσίων υπαλλήλων βρίσκεται σε πλήρη διάσταση με τις ανάγκες και τις
διεκδικήσεις μας. Θεσμοθετεί τη λιτότητα, υποβαθμίζει τον καθηγητή,
κατοχυρώνει την οικονομική του καθήλωση».
Από τον Νοέμβριο του 1996, η ΟΛΜΕ προκηρύσσει τριήμερη απεργία για το
Δεκέμβριο και απεργία διαρκείας τον Ιανουάριο του 1997.
Δίμηνη απεργία
Από τις πρώτες μέρες της σχολικής χρονιάς 1996/97 υπήρχαν σημάδια που έδειχναν
ότι η κατάσταση στην εκπαίδευση θα είναι εκρηκτική.
Οι σοβαρές ελλείψεις σε εκπαιδευτικό προσωπικό, η δραματική κατάσταση των
σχολείων, που στην πλειοψηφία τους λειτουργούν σε διπλή ή και τριπλή βάρδια,
σε συνδυασμό με την οικονομική υποβάθμιση των καθηγητών δημιουργούσαν ένα
εκρηκτικό μείγμα. Το Σεπτέμβριο του 1996 το ΠΑΣΟΚ κερδίζει πάλι τις εκλογές
και υπουργός Παιδείας γίνεται ο Γεράσιμος Αρσένης.
Το «Ενιαίο» μισθολόγιο που ανακοινώνει η κυβέρνηση «εξαιρώντας τους υπαλλήλους
του υπουργείου Οικονομικών, είναι η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι της οργής
και της αγανάκτησης, αφού προβλέπει ονομαστικές μειώσεις των αποδοχών»
(ανακοίνωση ΟΛΜΕ 14/1/1997).
Την 20ή Ιανουαρίου 1997 οι καθηγητές αρχίζουν μια από τις μεγαλύτερες σε
έκταση και ένταση απεργίες, που διαρκεί μέχρι την 14η Μαρτίου. Σε ανοιχτή
επιστολή της ΟΛΜΕ την 19/2/1997, η οποία φαίνεται να εκφράζει την ουσία της
κινητοποίησης των εκπαιδευτικών επισημαίνεται ανάμεσα σε άλλα ότι «ο
απεργιακός αγώνας δεν έχει στενόθωρα κίνητρα και ταπεινά ελατήρια. Είναι ένας
αγώνας στον οποίο μάς ώθησε μια πολιτική συνεχούς υποβάθμισης και απαξίωσης
της ελληνικής δημόσιας εκπαίδευσης και των λειτουργών της (…). Η έννοια της
δημόσιας και δωρεάν εκπαίδευσης μέρα με τη μέρα χάνει κάτι από το συστατικό
της περιεχόμενο, καθώς η ελληνική οικογένεια υφίσταται συνεχή οικονομική
αφαίμαξη από την παρασχολική δραστηριότητα».
Για τον ΑΣΕΠ
Των σημαντικών κινητοποιήσεων του Ιουνίου του 1998 που είχαν στόχο τη ματαίωση
του διαγωνισμού του ΑΣΕΠ για την πρόσληψη εκπαιδευτικών προηγήθηκαν 24ωρη
απεργία της ΟΛΜΕ στις 25/2/98, πανελλαδικό συλλαλητήριο στις 6 και 7/3/98,
πανεκπαιδευτική συγκέντρωση και πορεία 10.000 εκπαιδευτικών στην Αθήνα στις
7/5/98 και τριήμερη απεργία στις 11, 12 και 13/6/98. Το κεντρικό αίτημα είναι
η διατήρηση της επετηρίδας ως τρόπου διορισμού των εκπαιδευτικών.
Στις 10/6 πραγματοποιείται το μαζικότερο και μαχητικότερο συλλαλητήριο των
τελευταίων χρόνων. Στη διάρκεια του διαγωνισμού του ΑΣΕΠ (11-15/6) 30
εξεταστικά κέντρα σε όλη την Ελλάδα πολιορκούνται από περίπου 15.000
αδιόριστους και μόνιμους εκπαιδευτικούς αλλά και φοιτητές.
