|
|
Το 1935 μπήκε εγκυμονώντας θύελλες και καταιγίδες για την Ελλάδα. Ο Γ.
Κονδύλης, υπουργός Στρατιωτικών στην κυβέρνηση Π. Τσαλδάρη, αρχίζει
εκκαθαρίσεις στις Ένοπλες Δυνάμεις και τη Χωροφυλακή, αποστρατεύοντας 45
βενιζελικούς αξιωματικούς, μεταξύ των οποίων και τους Αλ. Οθωναίο, Α. Μαζαράκη
κ.λπ. Οι βασιλικοί συγκροτούν παρακρατικές οργανώσεις, τους «Γίγαντες», και
επιτίθενται σε δημοκρατικούς πολίτες. Οι βενιζελικοί απαντούν με αναδιοργάνωση
της «Δημοκρατικής Άμυνας». Στο μεταξύ στις 21 Φεβρουαρίου αρχίζει η δίκη για
την απόπειρα κατά της ζωής του Ελ. Βενιζέλου. Κατηγορούμενοι είναι 18 άτομα,
ανάμεσα στα οποία οι διοικητές Γενικής και Εθνικής Ασφάλειας Ι.
Πολυχρονόπουλος και Αθ. Διάκος, αστυνομικοί, και ο λήσταρχος Καραθανάσης με τη
συμμορία του. Την 1η Μαρτίου ξεσπά το κίνημα των βενιζελικών αξιωματικών στον
Ναύσταθμο. Αλλά το καταστέλλει ο Γ. Κονδύλης και ο Βενιζέλος διαφεύγει στο
εξωτερικό φοβούμενος για τη ζωή του.
Την 1η Απριλίου ο Γ. Κονδύλης, που ελέγχει την κυβέρνηση Τσαλδάρη, καταλύει τη
νομιμότητα: δίνει εντολή να δημοσιευτούν Συντακτικές Πράξεις που καταργούν τη
Γερουσία και την ισοβιότητα των δικαστών και αναστέλλουν τη μονιμότητα των
δημοσίων υπαλλήλων. Στη συνέχεια απολύει δημοκρατικούς αξιωματικούς,
εκπαιδευτικούς, ταχυδρομικούς και άλλους δημοσίους υπαλλήλους, συγκροτώντας
ένα κράτος αμιγώς βασιλικό.
Επίσης καθαιρεί τον Στ. Σαράφη, τους αδελφούς Τσιγάντε, ενώ στέλνει στο
απόσπασμα τον επίλαρχο Στ. Βολάνη και τους στρατηγούς Αν. Παπούλα και Μιλτ. Κοιμίση.
Στις εκλογές του Ιουνίου οι βενιζελικοί κάνουν αποχή και η Βουλή που βγαίνει
είναι μονόπλευρη. Τέλος, στις 25 Ιουνίου ο πρώην δημοκρατικός Γ. Κονδύλης
δηλώνει ότι έγινε μοναρχικός και ζητεί άμεση παλινόρθωση του Γεωργίου Β’, ενώ
ο Π. Τσαλδάρης θέλει δημοψήφισμα.
Η διένεξη του Γ. Κονδύλη με τον Π. Τσαλδάρη κρατά ως τον Οκτώβριο, με απειλές
από μέρους του Κονδύλη και των ακραιφνών μοναρχικών για πραξικόπημα. Το
πραξικόπημα, τελικά, γίνεται στις 10 Οκτωβρίου («Ελεύθερον Βήμα», 11.10.1935).
Η συμπαιγνία Κονδύλη και το πραξικόπημα
|
Την 1 Απριλίου 1945 ο Γ. Κονδύλης καταλύει τη δημοκρατική νομιμότητα, ενώ την επομένη καθαιρούνται οι δημοκρατικοί αξιωματικοί
|
«… Οι βασιλόφρονες πληρεξούσιοι… εξουσιοδότησαν κατά την τελευταίαν των
σύσκεψιν επιτροπήν, η οποία, επισκεφθείσα την πρωΐαν χθες τον κ. Τσαλδάρην και
τον κ. Κονδύλην διεβίβασε προς αυτούς διά μίαν ακόμη φοράν την αξίωσίν των,
όπως εγκριθή υπό της εθνοσυνελεύσεως το γνωστόν των ψήφισμα υπέρ της
βασιλείας. Εις άρνησιν του κ. Τσαλδάρη να δεχθή τας απόψεις των βασιλοφρόνων
πληρεξουσίων ως εκ της υποχρεώσεως της κυβερνήσεώς του να διενεργήση το
δημοψήφισμα, ούτοι ουδεμίαν αντέταξαν επιμονήν εις τας απόψεις των και απήλθον
βεβαιώσαντες τον τέως πρωθυπουργόν, ότι θα πειθαρχήσουν προς την κυβέρνησιν. Ο
κ. Κονδύλης επίσης ηρνήθη ν’ αποδεχθή τας απόψεις των βασιλοφρόνων, εφ’ όσον
δεν θα προσεχώρει εις αυτάς και ο κ. Τσαλδάρης.
Ευθύς αμέσως όμως ο κ. Κονδύλης εδέχετο, κατόπιν προειδοποιήσεως, επιτροπήν
των εκπροσώπων του στρατού, του στόλου και της αεροπορίας, εκ των κ.κ.
Παπάγου, Ρέππα και Οικονόμου, η οποία ανεκοίνωσεν εις αυτόν, ότι αι ένοπλοι
δυνάμεις της χώρας αξιούν, όπως πραγματοποιηθή αμέσως η παλινόρθωσις,
ψηφιζομένου υπό της εθνοσυνελεύσεως του κατατεθειμένου ψηφίσματος των
βασιλοφρόνων πληρεξουσίων.
Η επιτροπή ακολούθως κατυηθύνθη εις Κηφισιάν προς επίσκεψιν του κ. Τσαλδάρη,
τον οποίον και συνήντησε καθ’ οδόν. Η επιτροπή, αφού επληροφόρησε τον κ.
Τσαλδάρην επί της αποστολής της, μετέβη μετ’ αυτού εις Κηφισιάν, όπου και του
ανεκοίνωσεων τας αποφάσεις των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, όπως αποχωρήση της
κυβερνήσεως, διότι κατέστη διά της τακτικής της πρόσκομμα εις την παλινόρθωσιν
της βασιλείας.
Ο πρωθυπουρός επανέλαβεν, ότι η κυβέρνησις δεν δύναται να παραβή την δοθείσαν
προς τον λαόν υπόσχεσιν περί διενεργείας δημοψηφίσματος και συνεπώς δεν
δύναται να αποδεχθή την διατυπουμένην αξίωσιν περί αμέσου επαναφοράς της βασιλείας.
Η επιτροπή, ανταπαντώσα, ετόνισεν, ότι αι ένοπλοι δυνάμεις επιμένουν απολύτως
εις τας απόψεις των και ότι από της στιγμής εκείνης αναλαμβάνουν αυτοί την
διακυβέρνησιν της χώρας».
Το Διάγγελμα
Μετά τη λήξη της συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου εκδόθηκε διάγγελμα της
κυβέρνησης που έγραφε τα εξής:
«Ο υποστράτηγος κ. Παπάγος, διοικητής Α’ Σώματος Στρατού, ο υποναύαρχος κ.
Οικονόμου, αρχηγός του ναυτικού επιτελείου, ο υποστράτηγος κ. Ρέππας,
διοικητής της αεροπορίας, παρουσιασθέντες σήμερον την 11ην π.μ. ενώπιον του κ.
προέδρου της κυβερνήσεως εδήλωσαν αυτώ ότι ως εκπρόσωποι του στρατού, του
πολεμικού ναυτικού και της αεροπορίας αιτούν την απομάκρυνσιν της κυβερνήσεως.
Ο κ. πρόεδρος της κυβερνήσεως, κατόπιν τούτου, συνεκάλεσε το υπουργικόν
συμβούλιον, καθ’ ο μετά την εξέτασιν της καταστάσεως ηρωτήθησαν ο υπουργός των
Στρατιωτικών κ. Κονδύλης και οι κ.κ. υπουργοί της Αεροπορίας και των Ναυτικών,
αν, ως επί κεφαλής των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, δύνανται να αναλάβουν την
επιβολήν της θελήσεως της Εθνοσυνελεύσεως, εκπροσωπούσης την κυρίαρχον θέλησιν
του λαού και της εξ αυτής απορρεούσης κυβερνήσεως.
Ο κ. Κονδύλης και οι λοιποί δύο συνάδελφοί του εδήλωσαν ότι ευρίσκονται εν
αδυναμία να αντιταχθούν. Κατόπιν τούτου η κυβέρνησις παρητήθη».
Ο Στρατιωτικός Νόμος
|
|
Ο Γ. Κονδύλης αμέσως μετά σχημάτισε κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον ίδιο, που
κράτησε επίσης και το υπουργείο Ναυτικών. Υπουργός Στρατιωτικών ανέλαβε ο
συνωμότης Αλέξανδρος Παπάγος και υπουργός Εξωτερικών ο Ι. Θεοτόκης.
Η κυβέρνηση Κονδύλη κήρυξε αμέσως τη χώρα σε κατάσταση πολιορκίας
(στρατιωτικός νόμος) και ανέστειλε τα άρθρα του Συντάγματος για τις ελευθερίες
και τα δικαιώματα του πολίτη.
«Τα στρατοδικεία επιλαμβάνονται της διώξεως και εκδικάσεως πάντων των από της
δημοσιεύσεως του παρόντος τελουμένων αδικημάτων κατά της ασφαλείας του κράτους
και δημοσίας τάξεως, οιαδήποτε και είνε η ιδιότης των αυτουργών ή συνεργών και
πάντων των κοινών αδικημάτων, οσάκις κατά την κρίσιν της στρατιωτικής
δικαστικής αρχής εκτίθεται δι’ αυτών η ασφάλεια του τόπου ή διασαλεύεται η
δημοσία τάξις».
Επίσης «προέβη εις δηλώσεις προς τον Τύπον» όπου ανέφερε ότι «η πρώτη πράξις
της νέας κυβερνήσεως υπήρξεν η κήρυξις του στρατιωτικού νόμου».
«Ο κ. Κονδύλης ερωτηθείς εάν ο πρόεδρος της Δημοκρατίας υπέβαλε παραίτησιν,
απήντησεν αρνητικώς, προσθέσας ότι η νέα κυβέρνησις δεν τον καταργεί, αλλά τον
αγνοεί και δι’ αυτό θα ορκισθή ενώπιον της εθνοσυνελεύσεως.
Επίσης ο κ. Κονδύλης εδήλωσεν ότι η λήψις μέτρων κατά των εφημερίδων θα
εξαρτηθή εκ της στάσεως, την οποίαν θα τηρήσουν έναντι της δημιουργουμένης καταστάσεως».
Δημοψήφισμα
Αφού έδεσε τον ελληνικό λαό ο «Κεραυνός» (έτσι αποκαλούσαν τον Κονδύλη) μετά
συγκάλεσε και τη… Βουλή, για να ανακοινώσει στους βασιλόφρονες και
συντηρητικούς βουλευτές τις αποφάσεις του. Επέτρεψε στον Π. Τσαλδάρη να
μιλήσει, αλλά απαγόρευσε στις εφημερίδες να δημοσιεύσουν τον λόγο του (τελικά
δημοσιεύτηκε ύστερα από δύο μέρες). Ο Τσαλδάρης αποχώρησε από τη Βουλή και
μαζί του πολλοί συντηρητικοί βουλευτές. Οι υπόλοιποι καμιά ογδονταριά ,
κυρίως βασιλόφρονες, ψήφισαν ασμένως το ψήφισμα που τους υπέβαλε ο Κονδύλης.
Δηλαδή το παρακάτω:
«Η Ε’ συντακτική των Ελλήνων συνέλευσις έχουσα υπ’ όψει τας προγραμματικάς
δηλώσεις της κυβερνήσεως και εγκρίνουσα ταύτας
Ψηφίζει
1) Την κατάργησιν του πολιτεύματος της αβασιλεύτου δημοκρατίας.
2) Την διενέργειαν του δημοψηφίσματος κατά την ορισθείσαν ημέραν 3η Νοεμβρίου 1935.
3) Εξουσιοδοτεί τον πρόεδρον του υπουργικού συμβουλίου όπως ασκή την βασιλικήν
εξουσίαν μέχρι του δημοψηφίσματος.
4) Επαναφέρει προσωρινώς εν ισχύι το σύνταγμα του 1911 μέχρι της επιψηφίσεως
του νέου συντάγματος».
Ο Ι. Μεταξάς δήλωσε ότι υποστηρίζει την κυβέρνηση Γ. Κονδύλη. Είχε τον λόγο
του: περίμενε τη σειρά του να γίνει δικτάτορας.
Το έξυπνο πουλί από τη μύτη…
Μετά το πραξικόπημα και τον στρατιωτικό νόμο, ο Γ. Κονδύλης έκανε και
δημοψήφισμα για την παλινόρθωση του Γεωργίου Β’ στις 3 Νοεμβρίου, όπου τα
ψηφοδέλτια του «ναι» βρέθηκαν περισσότερα από τους ψηφίσαντες. Οι βενιζελικοί
είχαν κάνει πάλι αποχή.
Πράγματι στις 25 Νοεμβρίου επέστρεψε ο βασιλιάς στην Ελλάδα και ο Γ. Κονδύλης
υπέβαλε την παραίτησή του, ελπίζοντας ο Γεώργιος Β’ να του αναθέσει εκ νέου
την εντολή για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Αλλά είχε… κοιμηθεί ξεσκέπαστος.
Ο Γεώργιος Β’ δεν του είχε εμπιστοσύνη και ζήτησε να παραχωρηθεί γενική
αμνηστία. Ο Κονδύλης ήταν αντίθετος. Προσπάθησε να κάνει συμβιβασμό, αλλά δεν
πέρασε. Ο Γεώργιος Β’ διόρισε κυβέρνηση υπό τον Κ. Δεμερτζή που έδωσε αμνηστία
και προκήρυξε εκλογές για τις 26 Φεβρουαρίου 1936.
Στις εκλογές αυτές ο Γ. Κονδύλης δεν πρόλαβε να πάρει μέρος. Πέθανε στις 31
Ιανουαρίου 1936, με το στίγμα του γενίτσαρου, του στρατηγού που έκανε το ένα
πραξικόπημα πίσω από το άλλο και κατάργησε τη Δημοκρατία, πρόδωσε, εξαπάτησε,
αλλά δεν χάρηκε την εξουσία.
