Με συμβουλές, τρικ αλλά και νέα προϊόντα οι ειδικοί προσπαθούν να

προετοιμάσουν και να προφυλάξουν όλους όσους περιμένουν με αγωνία να δουν την

τελευταία έκλειψη Ηλίου της χιλιετίας, στις 11 Αυγούστου.

Η «πρόσωπο με πρόσωπο» επαφή με το σπάνιο ουράνιο φαινόμενο είναι εξαιρετικά

επικίνδυνη, προειδοποιούν οι επιστήμονες. Σε όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται

σε επιστημονικά περιοδικά σε ολόκληρο τον κόσμο υπάρχει πάντα η ένδειξη «μην

παρατηρήσετε την έκλειψη με γυμνό μάτι».

Το Ευγενίδειο Πλανητάριο έχει ήδη εκδώσει ανακοίνωση, τονίζοντας πως σε καμία

περίπτωση δεν πρέπει να κοιτάξει κανείς τον Ήλιο μέσα από τηλεσκόπιο ή κιάλια

και πως το καλύτερο είναι να δει κανείς την προβολή του ειδώλου του Ήλιου και

όχι απευθείας την έκλειψη.

Ο υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνος είναι να καταστραφεί ο κερατοειδής χιτώνας του

ανθρώπινου ματιού από τις υπέρυθρες και υπεριώδεις ακτινοβολίες που εκπέμπει ο

Ήλιος. «Την ώρα που θα αρχίσει η έκλειψη, γύρω στις 12 το μεσημέρι, ο Ήλιος

βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο του ουρανού», εξηγεί ο κ. Αναστάσιος Δαπέργολας,

αστρονόμος στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

«Αυτό σημαίνει ότι η επικίνδυνη ηλιακή ακτινοβολία δεν προλαβαίνει να

εξασθενήσει σχεδόν καθόλου μέχρι να φτάσει στη Γη. Οι ηλιακές ακτίνες

συναντούν το μικρότερο δυνατό πάχος της ατμόσφαιρας, διασχίζουν δηλαδή τα

λιγότερα ατμοσφαιρικά στρώματα, εκείνη την ώρα», τονίζει ο κ. Δαπέργολας.

Ειδικά φίλτρα

Για την ασφαλή παρατήρηση του φαινομένου της έκλειψης απαιτούνται ειδικά

φίλτρα που εξουδετερώνουν τις επικίνδυνες ηλιακές ακτινοβολίες. «Σε καμία

περίπτωση δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν γυαλιά ηλίου ή μαυρισμένο τζάμι. Με

τα γυαλιά δεν κοιτάμε κατάματα τον Ήλιο, απλά βοηθούν να απορροφηθούν οι

ακτινοβολίες που δεχόμαστε έμμεσα, από την ανάκλαση του ηλιακού φωτός»,

αναφέρει ο κ. Δαπέργολας.

Μια εταιρεία οπτικών ειδών, μάλιστα, κατασκεύασε πρόσφατα ισχυρά προστατευτικά

φίλτρα για να προστατέψουν τα μάτια κατά την παρατήρηση της έκλειψης. Τα

γυαλιά που κυκλοφορούν σε όλα σχεδόν τα καταστήματα οπτικών και στην Ελλάδα

έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ειδικοί θεωρούν ότι προσφέρουν

προστασία.

Παράλληλα, ο κ. Δαπέργολας αναφέρει μια σειρά από εύκολες μεθόδους για να

παρατηρήσει κανείς την έκλειψη με ασφάλεια. «Εκτός από τα ειδικά φίλτρα που

χρησιμοποιούνται, υπάρχουν και ορισμένοι απλοί τρόποι για να παρατηρήσει

κανείς το φαινόμενο. Αν πάρουμε ένα μεγάλο χαρτόνι και ανοίξουμε στο κέντρο

μια τρύπα με διάμετρο περίπου δύο χιλιοστά, μπορούμε να παρατηρήσουμε την

έκλειψη.

Δεν κοιτάμε απευθείας από την τρύπα, αλλά στρέφουμε το χαρτόνι προς τον Ήλιο

και παρακολουθούμε τη σκιά της έκλειψης στο δάπεδο».

Η NASA

Η NASA και οι επιστήμονες από το εκπαιδευτικό της τμήμα έχουν επίσης

ανακοινώσει μια σειρά από τρικ, για να μπορέσει κανείς να δει την έκλειψη,

χωρίς να διατρέχει κίνδυνο να τυφλωθεί. Μεταξύ αυτών, είναι και το «κόλπο» που

αναφέρει ο κ. Δαπέργολας, αλλά και άλλες απλές κατασκευές από χαρτόνι.

Κοινό σημείο σε όλες είναι ότι επιτρέπουν την παρατήρηση της σκιάς ή της

αντανάκλασης του φαινομένου και όχι απευθείας την ίδια την έκλειψη. Άλλωστε,

όπως σημειώνουν και οι ερευνητές από το Ευγενίδειο Πλανητάριο, «ο Ήλιος είναι

τόσο λαμπερός, ώστε ακόμη και αν καλυφθεί το 99% του δίσκου του, μπορεί να μας τυφλώσει».

Μια φορά στα 360 χρόνια!

Ο μεγαλύτερος αριθμός σεληνιακών και ηλιακών εκλείψεων που μπορεί να

παρατηρηθεί στη διάρκεια ενός χρόνου είναι επτά και ο μικρότερος δύο. Σε αυτή

την τελευταία περίπτωση, και οι δυο εκλείψεις θα είναι σίγουρα ηλιακές. Το να

μπορέσει όμως να γίνει ορατή μια ολική ηλιακή έκλειψη απο μια συγκεκριμένη

γεωγραφική περιοχή, είναι κάτι εξαιρετικά σπάνια. Τα στατιστικά στοιχεία

αναφέρουν πως κάτι τέτοιο συμβαίνει μια φορά στα… 360 χρόνια!

Η διάρκεια μιας ολικής έκλειψης δεν είναι δυνατόν να ξεπεράσει τα επτά λεπτά

και τα 31 δευτερόλεπτα, ωστόσο, όπως εξηγούν οι επιστήμονες απο το Ευγενίδειο

Πλανητάριο, το νούμερο έχει υπολογιστεί θεωρητικά και τέτοια διάρκεια δεν έχει

παρατηρηθεί ποτέ έως σήμερα.

Στα τελευταία 1.200 χρόνια, η μεγαλύτερη σε διάρκεια έκλειψη ηλίου σημειώθηκε

στις 20 Ιουνίου 1955 και έγινε ορατή στις Φιλιππίνες, για επτά λεπτά και οκτώ δευτερόλεπτα.

Από τον περασμένο κιόλας αιώνα, οι μελέτες που γίνονταν για να προσδιοριστεί η

διάρκεια των ολικών ηλιακών εκλείψεων προσέφεραν στους επιστήμονες πολύτιμη

γνώση για τον Ήλιο αλλά και τη συμπεριφορά όμοιων με αυτόν άστρων. «Στη

διάρκεια της έκλειψης του 1868, για παράδειγμα, ανακαλύφθηκε στην ηλιακή

ατμόσφαιρα ένα άγνωστο έως τότε χημικό στοιχείο, το οποίο ονομάστηκε ήλιο»,

σημειώνει ο κ. Διονύσης Σιμόπουλος, διευθυντής στο Ευγενίδειο Πλανητάριο και

προσθέτει: «Πολύ αργότερα, το 1895, επιβεβαιώθηκε πως το στοιχείο αυτό υπάρχει

και στη Γη, και πως είναι είναι το δεύτερο, μετά το υδρογόνο, πιο διαδεδομένο στοιχείο».

Θα μπορούσατε να τους εμπιστευτείτε;

Η φωτογραφία των στελεχών της Microsoft στο ξεκίνημα της εταιρείας, πριν από

21 χρόνια, κυκλοφορεί στο Ίντερνετ με λεζάντα την ερώτηση: «Θα μπορούσατε να

τους εμπιστευτείτε;». Αντί για απάντηση, ο Μπιλ Γκέιτς, ο πλουσιότερος

Αμερικανός του πλανήτη και κυρίαρχος της πληροφορικής, χαμογελά ­ έστω και

αμήχανα ­ πρώτος από αριστερά, στην κάτω σειρά…

Έτοιμο για δράση το «Θέτις»

Ετοιμο να αναλάβει δράση στα βαθιά νερά του Αιγαίου και του Ιονίου, έφτασε

στην Αθήνα το υπερσύγχρονο βαθυσκάφος του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών.

Κατασκευασμένο στη Γαλλία, όπου εκπαιδεύτηκε για δύο μήνες το πλήρωμά του, το

«Θέτις» θα αξιοποιηθεί σε θαλάσσιες έρευνες, γεωδυναμικές μελέτες,

παρακολούθηση ηφαιστείων και ρηγμάτων, εξερεύνηση αρχαίων ναυαγίων, εντοπισμό

πλοίων, πόντιση καλωδίων και πολλές άλλες αποστολές. Μπορεί να κατέβει σε

βάθος 610 μέτρων και να παραμείνει στο βυθό εννιά ώρες. Διαθέτει ηχοβολιστικό

σόναρ, πολύτιμο για τον εντοπισμό ναυαγίων. Συμπλήρωμά του, το

τηλεκατευθυνόμενο ρομπότ με σύστημα εντοπισμού θέσης, κάμερα, φωτισμό και

βραχίονα με κόφτη για σύρματα και δίχτυα, που θα βρίσκεται επίσης στο

Ωκεανογραφικό Σκάφος «Αιγαίο». Πλήρωμα του βαθυσκάφους, που κόστισε συνολικά

700 εκατομμύρια δρχ., είναι οι Κώστας Θωκταρίδης (κυβερνήτης), Γιάννης

Παπακωστόπουλος, Γιάννης Μπράνης και Άγγελος Μάλλιος.

ΙΧΝΗ

Η ηλιακή έκλειψη στις 11 Αυγούστου θα είναι η πρώτη που θα «περάσει» πάνω από

την κεντρική Ευρώπη μετά σαράντα και πλέον χρόνια. Συνολικά θα «διανύσει» ένα

μονοπάτι πενήντα μιλίων: από τον δυτικό Ατλαντικό στην Ευρώπη και την Τουρκία

μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό.

Στη διάρκεια της έκλειψης οι επιστήμονες θα προσπαθήσουν να λύσουν ένα ακόμη

μυστήριο που σχετίζεται με το… εκκρεμές του Φουκώ. Πρόκειται για μια

παράξενη θεωρία σύμφωνα με την οποία μια ηλιακή έκλειψη μπορεί να προκαλέσει

αλλαγές στο βαρυτικό πεδίο της Γης.

Η έκλειψη ηλίου στις 11 Αυγούστου θα είναι ορατή από τις ακτές του Καναδά έως

τον Κόλπο της Βεγγάλης στην Ινδία και οι αστρονόμοι θα έχουν την ευκαιρία να

παρατηρήσουν το ηλιακό στέμμα, μια εξαιρετικά θερμή περιοχή όπου η θερμοκρασία

ξεπερνά το ένα εκατομμύριο βαθμούς Κελσίου. Στην Ελλάδα θα τη δούμε ως μερική

έκλειψη ενώ το μέγιστο (20% του δίσκου του ήλιου θα καλυφθεί από τη Σελήνη) θα

παρατηρηθεί στις 15.31 στην Καβάλα.

«Κρατήστε τα άλογα δεμένα στη διάρκεια της έκλειψης!» προειδοποιεί ο

Βρετανικός Ιππικός Όμιλος και τονίζει πως το φαινόμενο θα είναι μια εντελώς

καινούργια εμπειρία για όλα τα άλογα ενώ κανείς δε μπορεί να προβλέψει τις

αντιδράσεις τους. Για εκείνους πάντως που επιμένουν να ασχοληθούν με την

ιππασία ακόμα και εκείνη τη μέρα, οι Βρετανοί προτείνουν να έχουν μαζί τους…

φώτα ποδηλάτου!

Από την Ελλάδα σε όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, παρατηρήθηκε μια μόνο ολική

ηλιακή έκλειψη, στις 19 Ιουνίου 1936. Στα επόμενα 100 χρόνια από τη χώρα μας

θα παρατηρηθούν δύο ολικές εκλείψεις. Η πρώτη, στις 29 Μαρτίου 2006, θα είναι

ορατή μόνο από το Καστελλόριζο και η δεύτερη, στις 21 Απριλίου 2088, θα

παρατηρηθεί από περισσότερες περιοχές.