Oι Τόλκιν της διπλανής πόρτας

Απο τον Στέλιο Αναστασιάδη, Φωτογραφίες: Άγγελος Καλτσής   | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 29/12/2009 15:35 |

Τι γίνεται όταν οι φανατικοί οπαδοί λογοτεχνικών «σειρών», όπως ο «Άρχοντας των δαχτυλιδιών» ή ο «Χάρι Πότερ», αποφασίζουν να γράψουν τις δικές τους εκδοχές με πρωταγωνιστές τους αγαπημένους τους ήρωες;

Oι εκδοτικοί οίκοι δεν θέλουν ούτε να το σκέφτονται. Αρκετοί συγγραφείς πάντως θεωρούν υγιές το φαινόμενο «fanfiction» που σε ολόκληρο τον κόσμο έχει χιλιάδες οπαδούς και τελευταία απλώνει τις ρίζες του και στην Ελλάδα.

Oταν ένα έργο, λένε, φύγει από τα χέρια του δημιουργού, ακολουθεί τη δικιά του αυτόνομη πορεία. Τι γίνεται όμως στην περίπτωση που το περιεχόμενό του δεν μένει αναλλοίωτο αλλά διαμορφώνεται συνεχώς από το ίδιο του το κοινό;

Απομυθοποιούνται οι πρωταγωνιστές και μειώνεται η αρχική του αξία ή μήπως αποκτάει μεγαλύτερη δυναμική;

«Φαντάζομαι ότι κάθε συγγραφέας νιώθει περηφάνια όταν κάποιος αναγνώστης κουραστεί για να γράψει κάτι βασισμένο στο βιβλίο του. Υπάρχουν βέβαια και αντιρρήσεις.

Αυτές νομίζω ότι έχουν να κάνουν είτε με το ότι οι δημιουργοί βλέπουν τα έργα τους να αλλάζουν δραματικά στα fanfics είτε επειδή ενοχλούνται από κάποια ζευγάρια χαρακτήρων που αναφέρονται επίμονα σε αυτά», αναφέρει ο Μιχάλης Γεωργοστάθης, μέλος της διαδικτυακής κοινότητας συγγραφέων www.sff.gr. Μαζί του μιλήσαμε για τη λογοτεχνία των φίλων (ή αλλιώς fanfiction).
 
Ένα φαινόμενο το οποίο, αν και στο εξωτερικό είναι πάρα πολύ δημοφιλές, στην Ελλάδα άρχισε να εμφανίζεται μόλις τα τελευταία χρόνια, και συγκεκριμένα μετά την καθιέρωση του γρήγορου Internet.

To fanfiction ειδικότερα βασίζεται στα λογοτεχνήματα που γράφουν οι φαν για τους αγαπημένους τους ήρωες, όταν η πλοκή μιας ιστορίας (η οποία μπορεί να αφορά από ένα βιβλίο μέχρι ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι) δεν τους ικανοποιεί.

O όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1960 για να περιγράψει τις παραλλαγές της σειράς «Σταρ Τρεκ», τις οποίες έγραφαν και αντάλλασσαν οι φανατικοί φίλοι της χέρι με χέρι.

Το μεγάλο ξέσπασμα ωστόσο επιτεύχθηκε με την άνθηση του Διαδικτύου, στο οποίο σήμερα υπάρχουν αναρτημένες ιστορίες από εκατομμύρια συγγραφείς του είδους. Αυτές μπορούν να διαβαστούν από οποιονδήποτε το θελήσει και χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση.

Χαρακτηριστικό στοιχείο της έκτασης του φαινομένου είναι οι περισσότερες από 400.000 παραλλαγές του «Χάρι Πότερ», που βρίσκονται σήμερα στο διαδικτυακό τόπο www.fanfiction.net.

Καλύτερα και από τα αυθεντικά

Αφοσίωση στους ήρωες, αστείρευτη φαντασία και ατελείωτες ώρες γραψίματος είναι τα υλικά που χρειάζονται για τη συγγραφή ενός καλού fanfic. Ωστόσο, αυστηρά όρια και δεσμεύσεις δεν υπάρχουν.

Τα κείμενα μπορούν να γραφτούν σε όλες τις γλώσσες (αν και ό,τι είναι αναρτημένο στα αγγλικά έχει μεγαλύτερο κοινό), ενώ ο καθένας μπορεί να δημοσιεύσει οτιδήποτε θελήσει. Από ένα μικρό σημείωμα έως ολόκληρο μυθιστόρημα.

Κάποιοι κανόνες βέβαια θα πρέπει να τηρούνται από τους συγγραφείς. Τα βασικά χαρακτηριστικά ενός ήρωα δεν θα πρέπει να αλλάζουν πολύ, ενώ στην αρχή της κάθε ιστορίας ο χρήστης οφείλει να αναγράφει αν είναι κατάλληλη να διαβαστεί και από τα ανήλικα άτομα.

Από εκεί και πέρα, ο τρόπος οργάνωσης των φίλων-συγγραφέων έχει ως εξής: οι φαν κάθε πρωτότυπου έργου δημιουργούν με τους ομοϊδεάτες τους διαδικτυακές κοινότητες (fandoms), οι οποίες είναι αφιερωμένες σε ένα ολόκληρο έργο, έναν συγγραφέα ή ακόμα και έναν χαρακτήρα.
 
Σε αυτές μπορούμε να βρούμε όλων των ειδών τις περιγραφές. Από σκηνές δράσης και γέλιου μέχρι και ιστορίες ομοφυλοφιλικού έρωτα μεταξύ του Χάρι Πότερ και του Βόλντεμορτ!

Εξαιτίας πάντως της πληθώρας κειμένων που υπάρχουν, δημιουργείται μεγάλο πρόβλημα για τους αναγνώστες. Αυτοί δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ποιο έργο αξίζει να διαβαστεί και ποιο όχι.

Κάποιοι χρήστες γράφουν απλά για να περάσουν την ώρα τους και τα έργα τους κυριολεκτικά δεν διαβάζονται. Αντίθετα, κάποιοι άλλοι γράφουν ιστορίες οι οποίες ξεπερνούν σε ποιότητα ακόμα και τις πρωτότυπες.

Oι τελευταίοι μάλιστα με τον καιρό αποκτούν με τη σειρά τους το δικό τους κοινό, το οποίο ανυπομονεί να δημοσιεύσουν κάτι καινούριο. Ανεξάρτητα πάντως από τη φήμη που αποκτάει ένας φαν, είναι σχεδόν απίθανο να εκδώσει και να διακινήσει στο εμπόριο την ιστορία του.

Αυτό δεν γίνεται τόσο επειδή υπάρχουν στη μέση οι νόμοι περί προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων (καθώς αυτό το εμπόδιο ξεπερνιέται με την αλλαγή στα ονόματα των ηρώων) όσο λόγω του γεγονότος ότι αυτό είναι καταδικαστέο από την υπόλοιπη κοινότητα, που θα τον αποδοκιμάσει έντονα.

Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι ο ντόρος που έχει δημιουργηθεί παγκοσμίως για το φαινόμενο έχει κάνει κάποιους συγγραφείς (και κατ’ επέκταση τους εκδοτικούς οίκους) να αγωνιούν για τις πωλήσεις των έργων τους.

Σε κάποιους λιγότερο γνωστούς κυριαρχεί ένα κλίμα απογοήτευσης, καθώς οι αναγνώστες προτιμούν πλέον να διαβάζουν τα fanfics, παρά τα δικά τους λογοτεχνήματα.

Όσον αφορά στους δημοφιλείς συγγραφείς τώρα, η Αν Ράις έχει κυνηγήσει το fanfiction όσο κανένας άλλος, ενώ, από την άλλη, η Τζ.Κ. Ρόουλινγκ όχι μόνο το υπερασπίζεται, αλλά έχει παραδεχτεί εμμέσως ότι κατά τη συγγραφή των τελευταίων της βιβλίων επηρεάστηκε κιόλας από αυτό.

Info

Ιστορίες fanfiction υπάρχουν στα εξής sites:

www.sff.gr

www.livejournal.com

www.fanfiction.net

Άννα Μποτσάκου, φοιτήτρια

Στην Ελλάδα το fanfiction δεν είναι πολύ διαδεδομένο. Αυτό ίσως να οφείλεται στο ότι άργησε να έρθει πολύ στη χώρα μας το γρήγορο Internet. Όσο περνάνε τα χρόνια, όμως, όλο και περισσότερος κόσμος ασχολείται με αυτό.

Προσωπικά γράφω ιστορίες γύρω από την τηλεοπτική σειρά «Λόις και Κλαρκ» και για τον «Χάρι Πότερ». Είναι σίγουρα ένας τρόπος για να εκφραστώ και να νιώσω ευχαρίστηση.
 
Εκτός από αυτό, μέσα από αυτή τη διαδικασία γνωρίζεις από κοντά και τους άλλους συγγραφείς, ενώ ανταλλάσσεις απόψεις για την πλοκή μιας ιστορίας που πρόκειται να δημοσιεύσεις.

Όσον αφορά τώρα στη στάση που κρατούν μερικοί δημιουργοί απέναντι στο φαινόμενο, σκέφτομαι από τη μια ότι πρέπει να σεβαστείς αυτό που ο άλλος έγραψε με κόπο και χρόνο, από την άλλη όμως νομίζω ότι το σωστό είναι να το αποδέχονται, καθώς γράφουμε μόνο από χόμπι.

Λυδία Κατσούλη, φοιτήτρια

Γράφω γύρω από το παιχνίδι «Final fantasy 7». Η διαφορά του fanfiction από τα άλλα λογοτεχνικά είδη είναι ότι επικεντρώνεσαι στη διαδικασία και ανάπτυξη της υπόθεσης, καθώς οι κόσμοι και οι ήρωες είναι έτοιμοι.

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει μεγάλη ποικιλία στις ιστορίες. Μπορείς να γράψεις από έργα των εκατό λέξεων (vignette) έως ολόκληρα μυθιστορήματα. Ανάμεσά τους βέβαια κυκλοφορούν και έργα που είναι σαν να τα έχει γράψει, και συχνά όντως τα έχει γράψει, ένα μικρό παιδί.

Μερικά άλλα όμως είναι καλύτερα ακόμα και από το βιβλίο στο οποίο βασίζονται. Έχουν υπέροχη ανάπτυξη, συναρπαστική πλοκή και καταπληκτικό στυλ γραφής. Τελευταία μου κάνει πάντως εντύπωση ότι έχει αναπτυχθεί αρκετά το λεγόμενο «slash».

Είναι οι ιστορίες που μιλάνε για τις σχέσεις μεταξύ ηρώων του ίδιου φύλου. Στο εξωτερικό οι κοινωνιολόγοι κάνουν ολόκληρες μελέτες για να εξηγήσουν το φαινόμενο, καθώς αυτές γράφονται κυρίως από ετεροφυλόφιλους.

Ελένη Τρίγκατζη, καθηγήτρια Καλλιτεχνικών

(προσωπική ιστοσελίδα: www.elena3.deviantart.com)

Είναι η λογοτεχνία των λαών!Έχεις επιλογές να βρεις ό,τι θες και είναι δωρεάν.Έτσι θα έπρεπε να είναι η κάθε τέχνη, κατά τη γνώμη μου.

Σε ό,τι με αφορά τώρα, πάντα μου άρεσε, όταν έβλεπα μια ταινία, να κρατάω σημειώσεις σχετικά με το τι θα μπορούσε να αλλάξει στην πλοκή της. Αργότερα έμαθα για τις κοινότητες του Διαδικτύου και αφοσιώθηκα σε αυτές.

Τα έργα με τα οποία ασχολούμαι σχετίζονται με τα έργα «Λαβύρινθος», «Παναγία των Παρισίων» και «Χάρι Πότερ». Για το τελευταίο μάλιστα έχω γράψει μια ιστορία 300 σελίδων. Κάποιοι μου είπαν ότι είναι καλύτερη και από τις αυθεντικές.

Σε αυτήν περιγράφω μάχες με βαμπίρ, γίγαντες και λυκανθρώπους. Μετά τη συγγραφή της ζωγράφισα κιόλας τις σκηνές. Είναι και αυτό ένα άλλο κομμάτι της κουλτούρας των φαν.

Κάποιοι ζωγραφίζουν έργα βασισμένα σε ιστορίες. Αυτή η τάση ονομάζεται «fanart» και μέσω αυτής δημιουργείται μια αλυσίδα μεταξύ των κοινοτήτων.

Μιχάλης Γεωργοστάθης, φοιτητής

(προσωπικό blog: nihilio.blogspot.com)

Είχα ξεκινήσει να γράφω πριν από επτά χρόνια.Έχω γράψει κάποια fanfics για τον «Κόναν», τον «Doctor Who» και τον «Χάρι Πότερ» και έχω ασχοληθεί επίσης με ιστορίες του «Dungeons & Dragons».

Πιστεύω ότι το fanfiction είναι μια καλή αρχή, ειδικά για όποιον καταπιάνεται με έργα φαντασίας. Δεν χρειάζεται να δημιουργήσεις έναν κόσμο από την αρχή, αλλά μπορείς να ξεκινήσεις με κάτι έτοιμο και σταδιακά να αφήσεις το προσωπικό σου στίγμα.

Παρ’ όλα αυτά, για να κάνεις καλά fanfics, πρέπει να είσαι αφοσιωμένος στους αντίστοιχους χαρακτήρες. Να «ζεις» μαζί τους.

K.A.
06/02/2010 08:56
Επιτέλους λίγη αναγνώριση! Όντως ορισμένα fanfiction είναι καλύτερα απο πολλά βιβλία που έχω διαβάσει τελευταία! Κυρίως προτιμώ AU διότι δίνει στον συγγραφέα μια ελευθερία. Όποιος είπε οτι ο κάθε άνθρωπος έχει μέσα του ενα βιβλίο να γράψει θα μπορούσε να βρεί την απόδειξη στα ff. Και εγω κάποια στιγμή έγραψα... δεν είχα ούτε Lower τοτε αλλά με μια εκπληκτική editor απο την Γουατεμάλα και μια καθηγήτρια creative writting απο Αμερική βγήκε κάτι. Όσο για την πρώτη κοπέλα που έγγραψε Lois & Clark πιστεύω οτι το έχω διαβάσει την δουλεία της στο L&C 3000 ff stories archive. Not half bad mind you! Επίσης άσχετο με το ff αλλά πρέπει να μπείτε κάποια στιγμή στον Λογόκηπο. Μια ιστιοσελίδα όνειρο...
Ελένη Τρίγκατζη
03/01/2010 00:45
Γεια σε όλους, είμαι η Ελένη Τρίγκατζη. Μπορώ να κάνω μια μικρούλα διόρθωση; Το site με τα έργα μου είναι το http://elenatria.deviantart.com/ (και όχι το elena3)

όλες οι τελευταίες ειδήσεις