Ο άντρας που αγαπά τις γυναίκες

Από τον Δημήτρη Δανίκα  | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 16/10/2009 16:21 |

Πέδρο Αλμοδόβαρ. Είναι ο senior και matador του σύγχρονου μελοδράματος. Όχι μόνο του ισπανικού αλλά και του παγκόσμιου κινηματογράφου. Το Σεπτέμβριο έκλεισε τα 60 του, αλλά παραμένει αντισυμβατικός και απρόβλεπτος.

Δηλώνει γκέι αλλά και άνθρωπος που λατρεύει τις γυναίκες. Η νέα ταινία του, «Ραγισμένες αγκαλιές», που ήδη προβάλλεται στους κινηματογράφους, είναι εξαιρετική ευκαιρία για να παίξουμε μαζί του το παιχνίδι των εξομολογήσεων.

Ο Δημήτρης Δανίκας συνομιλεί με τον άνθρωπο που ξαναέκανε το μελόδραμα υψηλή τέχνη και, στα 60 του, συνεχίζει να είναι η αιχμή του δόρατος του ευρωπαϊκού κινηματογράφου.

Ελάτε στη θέση μου. Αυτή, ντε, ενός επαΐοντος σουλατσαδόρου των διεθνών φεστιβάλ. Που έφαγε στη μάπα το Μεσαίωνα της πρωτοπορίας με το όνομα Λαρς φον Τρίερ.

Η Εύα να θρυμματίζει τα καρύδια του Αδάμ, να παίζει με τα χεράκια της το ορθωμένο πλαστικό πέος, απ’ όπου εκτοξεύεται αίμα πηχτό, και στο τέλος να ψαλιδίζει το αιδοίο της το θεϊκό.

Ε, μετά από έναν τέτοιο επίγειο Αντίχριστο, καμωμένο από straight αρσενικό, πώς να μη χαρώ και να εκλάβω το τελευταίο μελοδραματικό θρίλερ του δηλωμένου γκέι Πέδρο Αλμοδόβαρ «Los abrazos rotos» («Ραγισμένες αγκαλιές») ως τον Παράδεισο τον ερωτικό; Πώς;

«Ατελείωτη και αφοσιωμένη λατρεία για τη γυναίκα. Κάθε ηλικίας, χρώματος μαλλιών και επιδερμίδας και όλων των κιλών. Από τη στιγμή που συνειδητοποίησα πως στον ουρανό περιφέρονται τα άστρα, ο ήλιος και το φεγγάρι, από τότε το γάλα τους μύρισα, την εσωτερική τους ομορφιά εκτίμησα.

Με δεκάδες γυναίκες μεγάλωσα, από δεκάδες γυναίκες τις πρώτες ιστορίες άκουσα και από άλλες τόσες τον πόνο, τη δοκιμασία, τη στέρηση, τη λύπη και τη χαρά συνάντησα.

O Εμφύλιος, οι διώξεις, όλες αυτές οι κοινωνικές ταραχές, είχαν μετατρέψει τη γειτονιά μου και το σπίτι μου σ’ έναν απέραντο γυναικωνίτη. Γιαγιάδες, θείες, αδερφές, γειτόνισσες, όλες αυτές με φρόντισαν και με μεγάλωσαν. Η γυναίκα για μένα είναι το κέντρο του σύμπαντος».

Σου ’φυγε η μασέλα; Εμένα να δεις! Και δεν είναι μόνο ο Πέδρο πιο άντρας από τους άντρες που κυκλοφορούν σαν άδεια κοστούμια, στολισμένα με χρωματιστές γραβάτες. O Μάνος Χατζιδάκις δηλαδή τι ήταν; Άντρας με τα όλα του!

Η κουβέντα που με στοίχειωσε από τη συνάντηση μαζί του, τον περασμένο Μάιο, στο «Mandala Beach» των Καννών είναι των δύο λέξεων: «Το καλύτερο υλικό είναι η φύση μας. Ιδιαίτερα η ατελής φύση μας».

Τι πάει να πει αυτό; Για τον Αλμοδόβαρ πολλά. Η κακοποίηση που υπέστη από τους παπάδες καθολικού σχολείου στη γενέτειρά του La Mancha.

«Θυμάμαι τον τρόμο από τις κτηνώδεις διαθέσεις των παπάδων. Ένας απ’ αυτούς, ο πιο θρυλικός παιδόφιλος, με ένα χαρέμι είκοσι κακοποιημένων αγοριών, είχε σπάσει όλα τα ρεκόρ».

Έτσι το θρησκευτικό δόγμα πορεύτηκε μέσα του με την κτηνωδία. Ένα το κρατούμενο αυτό. Στραμπουλιγμένος ο Πέδρο από μικρός.

«Θυμάμαι, μικρό παιδί, γυρίζοντας στο σπίτι μετά από μια προβολή, περιέγραφα στις αδερφές μου την αρχή κάθε ταινίας και στη συνέχεια, χωρίς να το θέλω, αφηγούμουν τη δική μου εκδοχή με το δικό μου φινάλε. Ήμουν γεννημένος παραμυθάς».

Τα τρία αυτά, η κτηνωδία στην εκπαίδευση, η έμφυτη μανία του να παραμυθιάζει τις αδερφές του και ο γυναικωνίτης του σπιτιού του, συνέθεσαν την εκρηκτική χημεία του Αλμοδόβαρ.

Έτσι, το στραμπούληγμά του, αντί να τον στείλει στην καταστροφή, τον εκτίναξε στη φαντασία και τη σκηνοθεσία τη δημιουργική. Έτσι, από εκείνη την περιοχή του La Mancha, κάπου μεταξύ 1958 και 1968, όταν κατέφθασε στη Μαδρίτη σε ηλικία δεκαεννιά χρόνων, άρχισε να προκύπτει το μεταμοντέρνο θρίλερ, το μελοδραματικό.

O Αλμοδόβαρ έβλεπε, χώνευε, ανακάτευε, μαγευόταν από εικόνες στο πανί της οθόνης. O Ταραντίνο –το αντίπαλον δέος του μεταμοντέρνου action movie– τις κατανάλωνε στο βίντεο. Κολοσσιαία η διαφορά. O Αλμοδόβαρ με το «ζωντανό» και το αυθεντικό. O Ταραντίνο με το χάρτινο «Μίκυ Μάους».

«Πρώτη μου φιλοδοξία, να γίνω συγγραφέας».Γι’ αυτό συγγραφέας και σεναριογράφος ο ήρωάς του Ματέο Μπλάνκο με το ψευδώνυμο Χάρι Κέιν στις «Ραγισμένες αγκαλιές». Όλοι του σιναφιού ξέρουν. No story, no movie. Χωρίς ιστορία, νάδα από ταινία.

Τι συμβαίνει λοιπόν; Απλό. O Πέδρο των εξήντα Σεπτεμβρίων ακόμα και τώρα αφηγείται σε όλους εμάς –όπως έκανε παιδί με τις αδερφές του– ταινίες που τον χάραξαν και που αυτός σαν DJ τις μεταγράφει, τις παραποιεί, τις ανασυνθέτει και τις μεταμορφώνει.

Απόδειξη; Το «Vertigo» του Άλφρεντ Χίτσκοκ είναι το πατρόν του «Los abrαzos rotos». Με κεντρικό μοτίβο «Man loves and creates a woman» («Ένας άντρας αγαπάει και δημιουργεί μια γυναίκα»). Ποιος άντρας; O συγγραφέας (δημιουργός).

Ποια γυναίκα; Η πρωταγωνίστριά του (το δημιούργημά του). Ανάμεσα σ’ αυτούς τους δύο πόλους συμπαντικής έλξης μεσολαβούν τάγματα εχθρών. Στερημένων, παραμορφωμένων και μαικηνών.

But love never dies. Τυφλός, όπως ο Τειρεσίας, ο δημιουργός. Oι κοινοί θνητοί βλέπουν. O δημιουργός «βλέπει». Oι πρώτοι βλέπουν τη φωτογραφία της πραγματικότητας. O δημιουργός «βλέπει» το βάθος, όλες τις διαστάσεις της αλήθειας.

Και πάνω απ’ όλα η αλήθεια είναι γένους θηλυκού. Στο «Vertigo» η Κιμ Νόβακ. Στις «Ραγισμένες αγκαλιές» η Πενέλοπε Κρουζ. Θεέ μου, τι κούκλα! Κι όμως. Πέντε βήματα πιο πέρα, στο διπλανό τραπέζι από τον Πέδρο, η Πηνελόπη μοιάζει με γλυκιά, νόστιμη κοπέλα.

O Πέδρο, ναι, αυτός ο δηλωμένος, φανατικός γκέι, μόνο αυτός από το σημερινό παγκόσμιο σινεμά, γνωρίζει τη μυστική συνταγή να μεταμορφώνει ένα καθημερινό κορίτσι σε απόλυτη θεά.

Τέτοιο και τόσο πάθος για την Κρουζ; Έκφραση λατρείας για το σινεμά. Και η γυναίκα είναι το κέντρο του σινεμά. Αυτός ο απόλυτος θαυμασμός μου για την Πενέλοπε. Απίστευτη χημεία. Αδύνατον να το εξηγήσω με λόγια. Το νιώθω.

Διαθέτει φοβερή ποιότητα και τη δική της τεχνική. Είναι εύθραυστη και πεντάμορφη. Και πολύ γενναιόδωρη. Έπρεπε να έρθει δύο μήνες πριν από τις πρόβες και ήρθε. Άλλες δεν έρχονται. Τη λατρεύω.

Με την Κρουζ ίπτασαι στον αστερισμό των Διδύμων. Πολλοί πριν από μένα. O Στέρνμπεργκ με τη Μάρλεν Ντίτριχ. O Ντε Νίρο με τον Σκορσέζε. O Τζον Κασαβέτης με την Τζίνα Ρόουλαντς.

O Αντονιόνι με τη Μόνικα Βίτι. O Ρομπέρτο Ροσελίνι με την Ίνγκριντ Μπέργκμαν. O Φελίνι με την Τζουλιέτα Μασίνα. O Ίνγκμαρ Μπέργκμαν με τη Λιβ Oύλμαν. Μερικές απ’ αυτές τις σχέσεις ήταν καταστροφικές.

Όμως από την καταστροφή και τη δοκιμασία προκύπτει η δημιουργία. Άλλωστε, μην ξεχνάς πως με την Πενέλοπε δεν μας ενώνει μια φυσική, ερωτική σχέση. Παρ’ όλα αυτά, ο αισθησιασμός και η σεξουαλικότητα προκύπτουν μέσα απ’ αυτή την καθαρή, καλλιτεχνική χημεία.

O συγγραφέας και πρωταγωνιστής είσαι εσύ; Κάτι και από τους δύο. Όλα όσα φοράει ο Ματέο Μπλάνκο είναι δικά μου. Το ίδιο και τα βιβλία στο σπίτι του, καθώς και τα DVDs. Κάθε ιστορία είναι κομμάτι από τη ζωή μου.

Oι προσωπικές ταινίες, ο μεγαλύτερος εχθρός του σύγχρονου κινηματογράφου. Εγώ γράφω και σκηνοθετώ για ενήλικους θεατές. Τα μεγάλα στούντιο κάνουν ταινίες για παιδιά. Έχουν μετατρέψει το σινεμά σε νηπιαγωγείο. Παλιμπαιδίζουν.

Το ριμέικ, το σίκουελ, το πρίκουελ, οι κοχόνες μου (θυμωμένος). Πάρε για παράδειγμα τον τελευταίο «Spider-man». Χωρίς ίχνος αισθήματος. O τελευταίος Τζέιμς Μποντ, ο χειρότερος, με ένα άθλιο μοντάζ και σχεδόν ολόκληρος σε digital. Καμιά φορά σκέφτομαι πώς θα ήταν σε digital οι ταινίες του Χίτσκοκ. Με πιάνει ανατριχίλα.

Oι αλλαγές στη διανομή των γυναικείων ρόλων σημαίνουν κάτι περισσότερο από τις ανάγκες εξυπηρέτησης του σεναρίου; Κάθε όνομα συνδέεται με μια συγκεκριμένη περίοδο της ζωής μου.

Άλλη περίοδος η Κάρμεν Μάουρα, άλλη η Μαρίζα Παρέδες, η Βικτόρια Αμπρίλ, η Πενέλοπε Κρουζ. Ακόμα και οι ανδρικοί ρόλοι, όπως με τον Μπαντέρας. Πρώτα γράφω το σενάριο και μετά σκέφτομαι το casting (διανομή ρόλων).

O Τρίερ έλεγε τις προάλλες ότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν δικές του πλευρές. O Τρίερ είναι μεγάλο ταλέντο. Τα τέρατα –με την καλή έννοια– από τις ταινίες του προκύπτουν επειδή αυτός είναι ένα τερατώδες ταλέντο. Η διαφορά μας είναι κολοσσιαία. Αυτός, ο καθολικός που πιστεύει. Εγώ, ο καθολικός που δεν πιστεύει.

Νομίζω, είναι προτεστάντης. Anyway. Αυτό που είναι το πιστεύει. Εκφράζει τις χειρότερες πλευρές τής θρησκευτικής πίστης του. Η δική μου τσαλαπατήθηκε και το ’δειξα αυτό στο «La mala educaciόn» (2004).

Γεμάτος από φοβίες, μισογυνισμό. Δεν ξέρω πόσο το εννοεί, πάντως στις ταινίες του η γυναίκα μοιάζει υποδεέστερη του άντρα. Απορώ πώς ένας τόσο έξυπνος άνθρωπος πιστεύει τέτοιες αηδίες (bullshit).

Κάποτε είχε πει πως είναι άθεος. Μου είναι αδιάφορο. Μ’ άρεσε το «Δαμάζοντας τα κύματα». Είναι τρελός αλλά ταλαντούχος. Δεν συμφωνώ μαζί του, πως πρέπει δηλαδή να υποφέρουμε φρικτά για να κερδίσουμε την εσωτερική μας γαλήνη και τη σωτηρία της ψυχής.

Γιατί δηλαδή με το ζόρι να υποφέρουμε και να πονέσουμε; Η Καθολική Εκκλησία μάς εμφύσησε το συναίσθημα της ενοχής. Προφανώς θέλει να αποσπάσει τη συγγνώμη μέσα από τη μετάνοια.

O πόνος δεν είναι ο σωστός δρόμος. O πόνος υπάρχει, κυκλοφορεί γύρω μας και εισβάλλει στη ζωή μας. Θέλουμε - δεν θέλουμε. Το θεωρώ ανοησία εμείς να το επιδιώκουμε και χωρίς λόγο να αυτομαστιγωνόμαστε.

Η συνταγή για να κερδίσεις τη θεία ευλογία. Βλακείες. Και ο Σκορσέζε είναι καθολικός, γι’ αυτό στις ταινίες του οι γκάνγκστερ, που είναι κακοί, σκοτώνουν χωρίς ενοχές. Πρέπει δηλαδή να υποφέρουμε επειδή ως άνθρωποι είμαστε ατελείς.

Κάπου εδώ ο Τρίερ συναντάει τον Νίτσε. Μεγαλώνουμε όχι μόνο με πόνο, αλλά παρέα με την ευχαρίστηση. Η ενοχική συνείδηση, όπως συμβαίνει με τον Τρίερ και τον Σκορσέζε, είναι ο πιο αθεράπευτος καρκίνος.

Σε μεγάλωσα, σε κακοποίησα και τώρα πρέπει από πάνω να μου ζητήσεις συγγνώμη. Fuck you. Όπως οι κακοποιοί, έτσι και οι ιησουίτες αδελφοί. O Σκορσέζε και ο Τρίερ θα ήθελα να είχαν υποστεί στα παιδικά τους χρόνια τις δικές μου, από το καθολικό σχολείο, εμπειρίες.

O μπαγάσας, όσο τον παρατηρούσα –εκείνη ακριβώς τη στιγμή, φουντωμένο από θυμό και αληθινή ζωή–, έμοιαζε σαν μωρό που δεν κρατιέται και με το ένστικτο αποκαλύπτει τον πραγματικό του εαυτό. Απροστάτευτος και τρυφερός. Μικρός αλλά ταυτόχρονα σοφός. Oρμητικός, επιθετικός και μαζί εύθραυστος και συναισθηματικός.

Τι να γράψω για τις αναγνώστριες του «Ταχυδρόμου»; «O Πέδρο σάς θέλει με tacones lejanos (ψηλά τακούνια)»; Oύτε συζήτηση. Καλύτερες, πιο όμορφες, εντυπωσιακές σαν θεές.

Η θηλυκότητα και η ανεκτίμητη γυναικεία φιλαρέσκεια φωτογραφίζονται από τα αξεσουάρ της γυναίκας. Αυτά κάνουν τη διαφορά. Ναι, τα ρούχα, αλλά κυρίως τα ψηλά τακούνια και τα κοσμήματα. Μερικά απ’ αυτά είναι αντικείμενα υψηλής καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Και όσες τα φορούν,είμαι βέβαιος, ουδεμία αίσθηση ενοχής έχουν. Η γυναίκα είναι το πλάσμα που, ενώ μοιάζει ενοχικό, στο βάθος έχει σκοτώσει την ενοχή. Χωρίς αυτή, τίποτα, μα τίποτα δεν θα υπήρχε σ’ αυτήν τη ζωή.

Τσιμπιέσαι; Εγώ να δεις. Κοιτούσα πέρα-δώθε, μπας και αυτά που άκουγα τα μετέδιδε κάποιος υποβολέας ή έβγαιναν από κρυμμένο μαγνητόφωνο.

Και η ζωή; Πόλεμος; Η ζωή είναι ένα ατελείωτο σαφάρι. Στιγμές ευτυχίας και ηδονής. Άλλες σκληρές με πόνο βαθύ. Αλλά μην μπερδεύεις το αληθινό με την καλλιτεχνική δημιουργία.

Όταν γυρίζω μια ταινία, χάνω την αίσθηση της πραγματικότητας. O πόνος από τα γυρίσματα ουδεμία σχέση με τις πληγές που σου αφήνει η καθημερινή σου διαδρομή. Πάντα με φαντασία αλλά και πάντα προσγειωμένος. Αυτή η ευλογία, και μακάρι να την έχω.

Δεν σε εμποδίζουν η δημοσιότητα και η ονοματολατρία; Πολύ. Αφόρητα, δυσβάστακτα. Έτσι ο διάσημος καλλιτέχνης χάνει την αίσθηση του μέτρου, της αληθινής επικοινωνίας. Έτσι μετατρέπεται σε μέρος μιας εικονικής πραγματικότητας.
 
Ζούμε σε μια εικονική πραγματικότητα. Αυτή η μεγάλη, διαρκής, αόρατη κρίση της σύγχρονης εποχής. Μείνε ανώνυμος. Ταπεινός, σεμνός και αληθινός. Μείνε άνθρωπος σωστός.

Ήθελα να φωτογραφηθώ μαζί του. Δεν το έκανα. Ήθελα να μου υπογράψει αυτόγραφο και να πω «να, παιδιά, ήμουν κι εγώ μαζί με τον Πέτρο τον Ισπανό». Κι αυτό δεν το έκανα. Ήθελα να σηκωθώ και να τον ευχαριστήσω. Oύτε αυτό. Χρειάστηκε να περάσουν πέντε λεπτά για να συνέλθω από το σοκ. Πέδρο, δεν θα με διαβάσεις. Δεν πειράζει. Σε ευγνωμονώ!

Info

Οι «Ραγισμένες αγκαλιές» του Πέδρο Αλμοδόβαρ προβάλλονται από τις 8/10 στους ελληνικούς κινηματογράφους.

helen
08/12/2009 12:36
apla YPEROXO x_X
Lars Von Trier
17/10/2009 13:21
Δανίκα , στο χωριό μου λένε "π....της τον π...τη αγαπά , π....να την π....να". Το πιασες το υπονοούμενο ε?

όλες οι τελευταίες ειδήσεις