Εμείς οι οργισμένοι Βαλκάνιοι

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 27/01/2018 08:00 |

Αν οι δημοσκοπήσεις και το συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης καθρεφτίζουν τα αισθήματα και την πολιτική αγωγή της πλειοψηφίας, φοβάμαι ότι έχουμε καθηλωθεί σε ένα σκοταδιστικό και κακόγουστο αυτο-εξωτισμό. Η κυβέρνηση, αναθέτοντας ένα σοβαρό ζήτημα εξωτερικής πολιτικής (τη συνταγματική στρέβλωση της γειτονικής χώρας πολύ περισσότερο από το όνομα) στις μάζες - από λαϊκισμό, ερασιτεχνισμό και για να διαρρήξει τη συνοχή της αντιπολίτευσης - βρέθηκε μπροστά στη διάρρηξη της δικής της συνοχής, καθώς και σε πλήθη οργισμένων Βαλκάνιων που κραδαίνουν γαλανόλευκες με την κάλυψη της ελληνικής δεξιάς και της πατριδολατρικής αριστεράς. Φαίνεται σαν να υπάρχει συνέχεια μεταξύ των Αγανακτισμένων της πλατείας Συντάγματος και των πατριωτών της Αριστοτέλους: το φρόνημα είναι παρόμοιο.
Εχθροί υπάρχουν· κακοί σκοποί υπάρχουν· υπάρχει όμως απόσταση μεταξύ των εχθρικών βλέψεων και της υλοποίησής τους. Υιοθετώντας τον ρόλο του επιθετικού θύματος - μέσω του οποίου απομακρυνόμαστε από τον πολιτικό πολιτισμό κι από την ίδια την πραγματικότητα -  εκδηλώνουμε, πολίτες και ηγεσίες (στην πραγματικότητα, λαός χωρίς ηγεσίες) νοσηρές αντιφάσεις: τρέφουμε ιστορικό μίσος για τους Τούρκους οι οποίοι εμφανώς μας προκαλούν τρόμο (κάτι που, μαζί με την ασθενική ελληνική διπλωματία, ενθαρρύνει την τουρκική επιθετικότητα: "Μπου!"), αλλά, ταυτοχρόνως, επιδεικνύουμε πόσο νιώθουμε Ανατολίτες· είμαστε, σε αδιευκρίνιστο ποσοστό, αντιευρωπαϊστές, καταλογίζοντας στην Ευρώπη έλλειψη ταλέντου ζωής και μηχανορραφίες εναντίον μας (θεωρούμε τον εαυτό μας αντικείμενο φθόνου). Είμαστε αντιαμερικανοί για τους γνωστούς λόγους και αντισημίτες, επειδή "οι Εβραίοι σταύρωσαν τον Ιησού" κι επειδή τους υποστηρίζουν οι ΗΠΑ. (O φίλος του εχθρού μου είναι εχθρός μου). Και, κάθε τόσο, αφυπνίζεται αντιβαλκανικό πνεύμα μολονότι αποτελούμε μέρος των ταλαίπωρων Βαλκανίων. Ποιους θέλουμε, επιτέλους, για φίλους μας; Ούτε ο παράγοντας της χριστιανικής ορθοδοξίας φαίνεται να παίζει ρόλο στην εγγύτητά μας με χώρες και λαούς: υπάρχουν αποσχιστικές εκκλησίες στο εσωτερικό της Ορθοδοξίας.
  
Αντί να επιδιώξουμε συνεργασία με όσους περισσότερους μπορούμε, είμαστε έτοιμοι για ρήξεις· για αυτοσχέδια διπλωματία πεζοδρομίου. Υπό αυτή την έννοια, ένδειξη της ομαδικής παραφροσύνης δεν είναι μόνο τα πατριωτικά συλλαλητήρια με τις παραδοσιακές ενδυμασίες στη σκιά του καλπάζοντος Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά και τα αντιπατριωτικά συλλαλητήρια· η αχαλίνωτη παρόρμηση της επίδειξης ιδεολογίας, η διαρκής υπογράμμιση του εσωτερικού μας διχασμού. Ελληνικός εξαιρετισμός: ένα έθνος που βρίσκεται σε πόλεμο με τον εαυτό του.
Έτσι, τον ρόλο του κράτους αναλαμβάνει πρόθυμα η μάζα οξύνοντας προβλήματα που, σε φυσιολογικές συνθήκες, λύνονται σε τραπέζια νηφάλιων διαπραγματεύσεων και δημιουργώντας άλλα που δεν λύνονται πουθενά. Οι λαϊκιστές, κολακεύοντας τα ένστικτα και καταργώντας τους θεσμούς, ανασύρουν από τη συλλογική μνήμη τούς Βαλκανικούς πολέμους, τα τσαρούχια, τον Γιώργο Θαλάσση, τους προσκόπους, τους αλκίμους και το αναγνωστικό της πρώτης δημοτικού της δεκαετίας του 1960: πατρίς, θρησκεία, οικογένεια, συν εθνική ανασφάλεια και συμπλέγματα ανωτεροκατωτερότητας. Από κοινωνική-ανθρωπολογική άποψη οι αντιδράσεις μας στο ενδεχόμενο να ονομαστεί ένα γειτονικό μικροκράτος «Μακεδονία» (ή «Άνω Μακεδονία»: όπως λέμε Άνω Βασιλικά Φαρσάλων, Άνω Τούμπα κ.τ.λ.), αποκαλύπτουν έλλειμμα εαυτού και ταυτότητας· κι από πολιτική άποψη αποκαλύπτουν τη δημαγωγία και τη σχεδόν ανυπαρξία της ευρωπαϊκής κεντροδεξιάς· την ασυμβατότητα του ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού με αμφότερες τις ηγεμονικές κουλτούρες στην Ελλάδα.
Ο «σοφός λαός» φαντάζεται συνωμοσίες - και πράγματι, συνωμοσίες υπάρχουν. Αλλά δεν θα αποτραπούν ούτε με την καταστολή της αντίθετης γνώμης στο εσωτερικό -μαθαίνω ότι η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Μακεδονίας μαίνεται εναντίον της stand-up comedian Λίλας Σταμπούλογλου η οποία σατίρισε τους διαδηλωτές Μακεδόνες· ελπίζω ότι η κ. Σταμπούλογλου δεν θα ζητήσει συγνώμη - ούτε με το να κάνουμε σαματά για να τον ακούσουν στο εξωτερικό. Η μοναδική ωφέλιμη συμπεριφορά είναι να συμβάλουμε ώστε οι βαλκανικές χώρες να συνδεθούν με την Ευρώπη και να προοδεύσουν. Αν προοδεύσουν δεν θα σκαλίζουν για να βρουν ρίζες στη δική μας μυθολογία.
  
Η βεβιασμένη μας ανάγκη για εθνική δικαίωση, εκτός του αντανακλά ασυμφιλίωτες εσωτερικές συγκρούσεις, αποτελεί τη λυσσαλέα αντίδραση στην ιστοριογραφική σχολή που ενέχει στοιχεία εθνικής άρνησης, δηλαδή το αντίθετο άκρο της πατριδολατρίας και της εθνικιστικής παραμυθίας. Δεν έχουμε βρει το ιδανικό σημείο όπου να αφηγούμαστε τα αληθινά γεγονότα - έστω, προσεγγιστικά - διασφαλίζοντας μια κοινά αποδεκτή ταυτότητα και αποτρέποντας φαινόμενα αυτο-απόρριψης. Έτσι, παραδιδόμαστε σε ψέματα και παρανοειδείς φοβίες· σε ιδεοληψίες εθνικοτοπικής υπεροχής. Κι αντί να ενισχύσουμε την ταυτότητά μας με παιδεία, γνώση της ιστορίας, άνοιγμα προς τον κόσμο, ενισχύουμε την προγονολατρία η οποία επιζεί φαρσικά, σαν φαντασίωση και υπόλειμμα της βασιλοχουντικής δεξιάς. Όσο για την αριστερά, έχει βάλει τα δυνατά της να εξαλείψει την κλασική παιδεία και την παιδεία γενικά, ενώ, ταυτοχρόνως, καλλιεργεί μύθους περί αδελφότητας των λαών έναντι του διεθνούς κεφαλαίου. Κοντολογίς, ταλαντευόμαστε από την μια ψευδαίσθηση στην άλλη και βαδίζουμε με ηθικές διχοτομίες: δεν δεχόμαστε ούτε αποχρώσεις, ούτε τη γνώμη του άλλου. Αν παρακολουθήσουμε την κριτική των γνωμών έχουν πάντοτε ηθικό περιεχόμενο· όλα εμπίπτουν σε ηθικές κατηγορίες, ακριβώς όπως και στην αμερικανική πολιτική την οποία περιφρονούμε. Εξού και η συμμετοχή της Εκκλησίας στη λήψη πολιτικών αποφάσεων (με τη συνεργασία των ΜΜΕ που της δίνει βήμα) και, περιέργως, στη διπλωματία.
Οι δυνάμει εχθροί δεν αντιμετωπίζονται ούτε με εμβατηριώδη διάθεση, ούτε με την ισχνή κουλτούρα του σκυλάδικου. Για να μη φοβόμαστε τις διεκδικήσεις των άλλων υπάρχει μόνο ένας τρόπος· να γίνουμε εύπορη και δυνατή χώρα που να μετράει στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη - αρχίζοντας από την ανάπτυξη της Βόρειας Ελλάδας. Όμως, γι' αυτό προϋποτίθεται συναίνεση, εργασία, διοχέτευση της ενέργειας από τα συλλαλητήρια και τις εκδρομές με πούλμαν σε πιο δημιουργικές δραστηριότητες· εν τέλει, χρειαζόμαστε κάτι για να υπερηφανευόμαστε εκτός από ένδοξους προγόνους, εύκρατο κλίμα και την ποδοσφαιρική μας ομάδα.
Στο ζήτημα της Μακεδονίας, τα σταλινικά ψοφίμια (τον χαρακτηρισμό ξεστόμισε ο Κον-Μπεντίτ), που λένε όχι σε όλα, έχουν, για μια φορά δίκιο. Με τον τρόπο τους κι από τη στρεβλή τους γωνία.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
10
ABC
31/01/2018 23:44
Πέρα από τις γραφικότητες και τις εθνικιστικές υπερβολές, η κινητοποίηση του λαού για ένα θέμα στο οποίο ιστορικά έχει το δίκιο με το μέρος του και τονώνει το αίσθημα πατριωτισμού σε καιρούς παρακμής, δε μπορεί να είναι κατακριτέα, ούτε να συγκριθεί με την ανοησία των αγανακτισμένων. Και για να το κατακρίνουν οι κομπλεξικοί κυβερνώντες, οι οποίοι λανθάνουν στο 100% των εκτιμήσεών τους, περισσότερο ωφέλιμο παρά βλαβερό είναι...
john from sydney
29/01/2018 01:33
Την εποχή που η Ελλάδα είχε τα προβληματά της με την Τουρκία για τα Ιμια και ο Σημίτης κάλεσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ στ τηλέφωνο κτλ., είχα την καλή τύχη να συζητήσω το ζήτημα με εναν απόστρατο αμερικανο διπλωμάτη με μεγάλη πείρα από την περιοχή μας. Ακουσα τις απόψεις του, ανέλυσε πολλά πραγματα και σε κάποια στιγμή τον ρώτησα: "ποίος ειναι ο καλύτερος τρόπος -κατα την γνώμη σας- για να αποφεύγει η Ελλάδα τις κακοτοπιές με την Τουρκία και μια πιθανή σύρραξη στο Αιγαίο" Απλό, μου απαντάει με ανεση και χωρίς πολύ σκέψη. Να έχει μια γερή οικονομία και μια αμυντική ικανότητα που να την σέβονται οι αλλοι. Δηλαδή, σχεδόν τα ίδα λόγια που μας γράφει η κ. Τριανταφύλλου στην πρωτελευταία παράγραφο του αρθρου της: "Για να μη φοβόμαστε τις διεκδικήσεις των αλλων (πρέπει) να γίνουμε μια ευπορη και δυνατή χώρα που να μετράει στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη....."
Ελένη Λ.
29/01/2018 14:52
Συμφωνω μαζι σας. Η γερη οικονομια, αμυντικη ικανοτητα, απαιτουν στοχους, παραγωγικη ικανοτητα, εφαρμογη των νομων, σεβασμο στις ελευθεριες, αλλα και υποχρεωσεις της κοινωνιας, .........., και αρκετα αλλα αυτονοητα. Φοβαμαι οτι ο 'σοφος' λαος προτιμα να μιζεριαζει, κατηγορει αλλους οτι του φταινε, απο το να αναλαβει ευθυνες, γινει υπευθυνος πολιτης. Εαν δεν αλλαξουμε νοοτροπια εμεις, φοβαμαι οτι δεν θα γινει τιποτα. Οι δυνατοτητες, ευκαιριες υπαρχουν. Εμεις δεν τα αξιοποιουμε.
Κ.Κανιαδάκης
28/01/2018 19:11
Πατριωτισμός είναι να αγαπάς την πατρίδα σου και να νοιάζεσαι για την ευημερία και την ασφάλεια της. "Πατριωτικό καθήκον" είναι όταν προσφέρεις στην πατρίδα σου κάτι το οποίο αφενός το χρειάζεται και αφετέρου, έχει κάποιο μικρό ή μεγάλο κόστος για σένα προσωπικά. - Πατριωτικό καθήκον ΔΕΝ αποτελεί το ότι απλώς "σηκώθηκες από τον καναπέ" (Κακώς καθόσουν στον καναπέ. Καλύτερα να έκανες καμιά δουλειά ή να πήγαινες σε κανένα γυμναστήριο) - Πατριωτικό καθήκον ΔΕΝ αποτελεί το γεγονός ότι πήγες σε μια εκδήλωση πολιτικά και κοινωνικά αποδεκτή, ένιωσες τον παλμό ενός ομονοούντος πλήθους, πέρασε ευχάριστα και ακίνδυνα η ώρα σου και γύρισες σπιτάκι σου όπου ήπιες το κρασί ή το μπάφο σου και πήγες για βαθύ νάνι χωρίς να σε κυνηγάει κανείς. - Πατριωτικό καθήκον δεν είναι το κομματικό καθήκον, ούτε η συμπόρευση με τους πολλούς εκ μέρους των πολιτικών και των επίδοξων πολιτευτών. Όλα τα παραπάνω δεν είναι πατριωτικό καθήκον αλλά εκ του ασφαλούς επιλογές οι οποίες βασίζονται στη γνώμη που έχεις για το Α η το Β θέμα. Όσοι από εσάς νομίζετε πως η συμμετοχή σε ένα συλλαλητήριο το οποίο τελικά διαλύει η βροχή(!) και όχι κάποιος στρατός ή η αστυνομία, σας καθιστά περισσότερο πατριώτες από κάποιους άλλους οι οποίοι, καλώς ή κακώς, έχουν άλλη γνώμη και δεν συμμετέχουν, πιστεύω πως στην δεδομένη στιγμή είστε "τσάμπα μάγκες". Αν θα κάνετε το πατριωτικό σας καθήκον εάν και όταν χρειαστεί, αυτό δεν το γνωρίζει κανείς και ό,τι ιδέα και αν έχετε για τον εαυτό σας, δεν το γνωρίζετε ούτε εσείς οι ίδιοι. Φυσικά εύχομαι να μην χρειαστεί ποτέ να το μάθουμε για κανέναν από εμάς.
Κ.Κανιαδάκης
28/01/2018 19:09
Στο θέμα της διπλωματικής και επικοινωνιακής διαχείρισης του ζητήματος με το όνομα της Μακεδονίας και όλα τα παρελκόμενα του, το πρώτο σύνθημα που πρέπει αμέσως να σταματήσει είναι και το βασικότερο: "Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΕΊΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ" Κατά πρώτον, δείχνει έλλειψη αυτοπεποίθησης. Όταν το φωνάζουμε αυτό είναι σαν να θεωρούμε πως το θέμα δεν είναι εντελώς λυμένο και αυτό είναι η καλύτερη υπηρεσία που μπορούμε να προσφέρουμε σε τυχόν γειτονικούς αλυτρωτισμούς Κατά δεύτερον όταν κάποιος ακούει αυτό το σύνθημα, και δεν γνωρίζει τα θέματα μας, υποθέτει ότι η Μακεδονία δεν είναι Ελληνική και την διεκδικούμε. Σε αυτές τις εντυπώσεις συνεπικουρεί και το γεγονός των συλλαλητηρίων και των διαδηλώσεων οι οποίες είθισται να ερμηνεύονται ως αντίδραση σε κάποιας μορφής κρατική καταπίεση. Εύλογα κάποιος υποθέτει πως η Μακεδονία βρίσκεται υπό την κατοχή ή είναι αποικία κάποιας άλλης κρατικής οντότητας και ένας αριθμός Ελλήνων διαδηλώνει γι΄αυτό. Όλα αυτά που εμείς θεωρούμε γνωστά και αυτονόητα οι άλλοι ούτε τα γνωρίζουν, ούτε τους ενδιαφέρουν κατά τον ίδιο τρόπο που εμείς δεν γνωρίζουμε και δεν ενδιαφερόμαστε να μάθουμε για τα ζητήματα της εθνότητας των Ταμίλ στην Ινδία, για την κατοχή του Ανατολικού Τιμόρ και τις διαφορές της Βρετανίας με την Β.Ιρλανδία. Υπό το πρίσμα των παραπάνω δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός πως κανένα κράτος αυτού του πλανήτη δεν καταλαβαίνει τις Ελληνικές θέσεις πάνω στο θέμα και είτε αναγνωρίζουν την γειτονική χώρα ως "Μακεδονία" είτε θέλουν να το κάνουν αλλά εμποδίζονται από διπλωματικές δεσμεύσεις.
Κ.Κανιαδάκης
28/01/2018 19:07
Πάντως η μοναδική χώρα που προβάλει διεκδικήσεις και αμφισβητεί καθημερινά και εμπράκτως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο είναι η Τουρκία. Επίσης η Τουρκία διαθέτει υπό την επιρροή της οργανωμένη και ισχυρή Τουρκική μειονότητα στη Θράκη με εκπεφρασμένες θέσεις άκρως απειλητικές για την συνοχή της Ελληνικής επικράτειας. Ξέρει κανείς γιατί η επίσημη Ελληνική πολιτική και διπλωματία και από κοντά οι ανεπίσημοι σύγχρονοι "Κολοκοτρώναίοι" που χτίζουν πολιτικές καριέρες πάνω στο ζήτημα της ονομασίας των Σκοπίων, κρατούν τα ζητήματα με την Τουρκία τόσο χαμηλά τη στιγμή που έχουμε σηκώσει το θέμα της ονομασίας των Σκοπίων στο θεό;
ΣΦΑΚΙΑΝΗ
28/01/2018 13:40
Μάλλον κάποιοι δεν θέλουν να καταλάβουν τι έγινε στην Θεσσαλονίκη την Κυριακή. Το μόρφωμα των Σκοπίων είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα διαλυθεί αν δεν μπεί στους Διεθνείς Οργανισμούς ΔΕΝ ΘΑ ΧΑΡΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ για να διασωθούν οι παραχαράκτες της. Αυτό είπαμε και θα το ξαναπούμε 4/2
Μάριος Κ.
28/01/2018 19:07
Το άρθρο δεν ερμηνεύει το τι θέλουν να πουν τα συλλαλητήρια, αλλά γιατί γίνονται συλλαλητήρια -εδώ και πολλά χρόνια και για πολλά ζητήματα- σε αυτή τη χώρα.
Lefteris
28/01/2018 08:33
Αν ήταν πουθενά αλλού, θα έλεγα δεν τρέχει τίποτα. Οι Τούρκοι όμως χρησιμοποίησαν τον όρο "τουρκική μειονότητα" ως μία δικαιολογία εισβολής στην Κύπρο. Δεν θα έπαιζα με ονόματα στην περιοχή. Να αναλογιστούμε το εξής: γιατί οι σκοπιανοί επιμένουν με το ζόρι να δώσουν Ελληνική λέξη στην ονομασία του σλαβικού κρατιδίου; Αφού γι' αυτούς το όνομα είναι ξένο, γιατί επιμένουν;
Μάριος Κ.
28/01/2018 19:38
1oν. Πραγματικά πιστεύετε ότι η ΠΓΔΜ έχει οποιαδήποτε στρατιωτική ικανότητα εισβολής στην Ελλάδα, πόσο μάλλον κατάκτησης περιοχών της, ώστε να τη συγκρίνετε με την Τουρκία; Θεωρώ ότι αυτό είναι μία παράνοια. 2ον. Ακόμα και αν είχε, η εξάλειψη του όρου "Μακεδονία" από το όνομά της αυτομάτως θα ακύρωνε και τις επιδιώξεις της; Η Αλβανία, για παράδειγμα, που δεν είχε και δεν έχει καμία ονοματολογική διαφορά με την Ελλάδα, μία χαρά μπορεί και ανακινεί συχνά-πυκνά το θέμα των Τσάμηδων. 3ον. Οι Σκοπιανοί επιμένουν στη χρήση του ονόματος Μακεδονία, και των υπόλοιπων ιστορικών χαρακτηριστικών και συμβόλων, γιατί χρειάζονται μία «συγκολλητική ουσία» ώστε οι δύο ετερόκλητες εθνοτικές ομάδες -Σλάβων και Αλβανών- να συγκροτήσουν ένα κάποιο έθνος. Χρειάζονται μία ουδέτερη προς αυτές τις ομάδες εθνική ταυτότητα, που να μην επιβάλλει τη μία επί της άλλης. Το να καταφεύγουν στο προ της ύπαρξης των δύο αυτών εθνών στην περιοχή ιστορικό παρελθόν για να τη βρουν, είναι η πιο βολική -για αυτούς- λύση.