Ευρώπη = ευρώ;

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/09/2012 20:00 |
Ευρώπη = ευρώ;

Ας φύγουμε για λίγο από τη ζοφερή πραγματικότητα των 11,88 δισ. Ας βάλουμε στην άκρη θέματα όπως τα λάθη και η ανεπάρκεια του πολιτικού μας συστήματος, τα απάνθρωπα βάρη στις πλάτες των πολιτών, οι περικοπές και οι θυσίες που απαιτεί η τρόικα, θέματα που από την πολλή ανάλυση αρθρογράφων και πανεπιστημιακών έχουν υποβαθμιστεί στο επίπεδο του αυτονόητου.
Ας μιλήσουμε λίγο για την ουσία, και ουσία είναι η οντότητα που λέγεται «Ευρώπη». Πολύ φοβάμαι ότι εμείς οι Ευρωπαίοι, παρασυρμένοι κυρίως από τους πολιτικούς, κάναμε ένα μοιραίο λάθος: ταυτίσαμε την Ευρώπη με το ευρώ. Οσοι παρακολουθούν όχι μόνο την ελληνική αλλά και την ευρωπαϊκή ειδησεογραφία έχουν την εντύπωση, κυρίως μετά την κρίση, ότι η Ευρώπη δεν υπάρχει χωρίς το ευρώ. Στις συνειδήσεις των Ευρωπαίων έχει εγκατασταθεί η σχεδόν απόλυτη βεβαιότητα πως όποιος δεν ανήκει στην ευρωζώνη δεν θεωρείται Ευρωπαίος.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νοοτροπίας μπορεί να το βρει κανείς πάλι στα ελληνικά ΜΜΕ. Τους τελευταίους μήνες παρακολουθώ καθημερινά το ψυχόδραμα με τη Γερμανία, αν θέλει να μας διώξει ή να μας κρατήσει στην ευρωζώνη. Ώς την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην κ. Μέρκελ, η αίσθηση ήταν ότι θα μας πετάξει έξω. Τώρα περάσαμε στην αισιόδοξη προοπτική του πενήντα - πενήντα.
Οσο διαρκούσε η πρώτη φάση του ψυχοδράματος, η αγωνία όλων δεν περιοριζόταν μόνο στις ολέθριες συνέπειες της εξόδου για την ελληνική οικονομία και τη ζωή των ελλήνων πολιτών αλλά και στο ότι η Ελλάδα θα γινόταν κάτι σαν κράτος παρίας. Το ίδιο ίσχυε και για τους Γερμανούς, αλλά από την ανάποδη. Το επιχείρημα των γερμανών πολιτικών που θέλουν να μας διώξουν δεν είναι μόνο ότι η Ελλάδα δεν τα βγάζει πέρα με το ευρώ, αλλά ότι θα πρέπει συνάμα να τιμωρηθεί για την ασυνέπειά της και να καταδικαστεί στο πυρ το εξώτερον ή - τουλάχιστον σε διαμονή - σε αποικία καταδίκων. Και εγώ αναρωτιέμαι: είναι παρίες όσα κράτη βρίσκονται στην ΕΕ αλλά είναι εκτός ευρωζώνης; Ζουν σε αποικία καταδίκων το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία, η Σουηδία, η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και άλλες πέντε χώρες; Είναι ευρωπαϊκή χώρα η Γερμανία που κατέστρεψε δύο φορές την Ευρώπη και δεν είναι το Ηνωμένο Βασίλειο που την έσωσε άλλες τόσες; Μπορεί το Ηνωμένο Βασίλειο να έχει χιλιάδες ιδιομορφίες, όμως όταν το χρειάστηκε η Ευρώπη ήταν πάντα εκεί.
Πολύ φοβάμαι ότι έχουμε μπει σε ένα λούκι, από το οποίο δεν ξέρουμε πώς να βγούμε. Το λέω αυτό, γιατί από την αρχή της κρίσης σπάνια έχω διαβάσει στον ευρωπαϊκό Τύπο κάποιο άρθρο που να ασχολείται με τις χώρες εκτός ευρωζώνης, με μοναδική εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο. Αλλά και στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου η ενασχόληση οφείλεται στις επιπλοκές που προξενεί ενίοτε η πολιτική της χώρας στην ευρωζώνη.
Επειδή κινδυνεύω να παρεξηγηθώ, να ξεκαθαρίσω ότι δεν ανήκω σε αυτούς που υποστηρίζουν την επιστροφή στη δραχμή. Δεν έχω ούτε αντιρρήσεις ούτε αναστολές να συναλλάσσομαι με το ευρώ, αρκεί να μην ξεχνάμε ότι το ευρώ είναι ένα νόμισμα, ανάμεσα σε χιλιάδες άλλα, ένα μέσο συναλλαγής. Δεν είναι ο θεμέλιος λίθος της ύπαρξής μας.
Υπήρχε όμως μια ενωμένη Ευρώπη πριν από το ευρώ, έστω και αν δεν λεγόταν έτσι. Η διαφορά ανάμεσα στην Ευρώπη πριν από το ευρώ και στην Ευρώπη του ευρώ δεν περιορίζεται στο κοινό νόμισμα.
Η Ευρώπη πριν από το ευρώ δεν ήταν μόνο μια οικονομική κοινότητα. Ηταν ταυτόχρονα και το όραμα των πατέρων της ευρωπαϊκής ενοποίησης να ενώσουν κράτη με διαφορετικές γλώσσες, διαφορετικές ιστορίες, διαφορετικούς πολιτισμούς και παραδόσεις κάτω από τη στέγη των κοινών ευρωπαϊκών αξιών.
Αρκεί να θυμηθούμε ότι οι χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού δεν προσχώρησαν στην Ευρώπη μόνο για την κοινή αγορά και την προοπτική ενός καλύτερου βιοτικού επιπέδου αλλά και γιατί είχαν στερηθεί επί περίπου σαράντα πέντε χρόνια τις κοινές ευρωπαϊκές αξίες και τις επιζητούσαν.
Ο τελευταίος που μιλούσε για τα θέματα αυτά ήταν ο Ζακ Ντελόρ. Μετά τον Ντελόρ η συζήτηση γι' αυτό το μεγαλόπνοο σχέδιο έφθινε, ώσπου με την εισαγωγή του ευρώ, το κοινό νόμισμα καταβρόχθισε τις κοινές αξίες. Η ενότητα της ΕΕ υποκαταστάθηκε από την ενότητα της ευρωζώνης.
Σήμερα ζούμε σε μια Ευρώπη στην οποία τον λόγο έχουν μόνο οι πολιτικοί και οι οικονομολόγοι. Γι' αυτό και η συζήτηση είναι ρηχή, όπως το επίπεδο των περισσότερων ευρωπαίων ηγετών, και μονοδιάστατη, όπως συνήθως ο λόγος των οικονομολόγων. Λείπει η σφαιρική ματιά πάνω στην Ευρώπη, γιατί οι λογοτέχνες, οι καλλιτέχνες και οι διανοούμενοι σπάνια παίρνουν τον λόγο.
Δεν μπαίνει σ' εμένα το δίλημμα ευρώ ή δραχμή. Μπαίνει όμως το ερώτημα: Ποια Ευρώπη; Υπήρξε μια Ευρώπη πριν από το ευρώ. Θα υπάρξει και μια Ευρώπη μετά το ευρώ, αν αύριο το ευρώ καταρρεύσει;

Στην Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη απλώνεται ραγδαία ένα λαϊκό κίνημα αντίδρασης που δεν θέλει να δίνει λεφτά στους άχρηστους και σπάταλους Ευρωπαίους του Νότου. Μπορεί να μας εξοργίζει, αλλά ας μην τους αδικούμε. Και εμείς, αλλά και οι Ισπανοί, οι Ιταλοί ή οι Πορτογάλοι έτσι θα σκεφτόμασταν, αν είμασταν στη θέση τους. Ξέρετε κανέναν πλούσιο που να μοιράζεται πρόθυμα τα λεφτά του με τους φτωχούς;
Την ίδια στιγμή απλώνεται στις χώρες του Νότου ένα κίνημα οργής κατά των πλούσιων χωρών της Ευρώπης, από λαούς που υποφέρουν και οι οποίοι βλέπουν το βιοτικό επίπεδο τους να καταρρέει σχεδόν σε καθημερινή βάση. Δεν είμαστε οι μόνοι. Τα ίδια αισθήματα μ' εμάς τρέφουν οι Ισπανοί, και οι Ιταλοί, οι Πορτογάλοι.
Ούτε αυτούς μπορεί να τους αδικήσει κανείς και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Γιατί, αν το ευρώ δεν αντέξει, δεν είναι αυτονόητο ότι θα έχουμε μια Ευρώπη μετά το ευρώ.
Το πιο πιθανό είναι ότι θα έχουμε μια Ευρώπη κομμένη στα δύο, με το ένα κομμάτι να κατηγορεί το άλλο για την αποτυχία του ευρώ.
Θα έχουμε μια Ευρώπη χωρισμένη σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα που το ένα θα μισεί και θα απεχθάνεται το άλλο.
Δεν λέω να φύγουμε από το ευρώ. Ας αναλογιστούμε, όμως, αν το ευρώ αξίζει το τίμημα να χωριστεί η Ευρώπη σε αντίπαλα στρατόπεδα. Αν αξίζει να γκρεμίσουμε αυτό που η Ευρώπη έχτισε από το 1957 κάτω από πολύ αντίξοες συνθήκες.
Κυνηγάμε τους αριθμούς και χάσαμε ανθρώπους, αυτό είναι το δράμα. Μακάρι να βγω ψεύτης αλλά βαδίζουμε προς μια Ευρώπη εμφυλιοπολεμικής αντιπαλότητας.

Ο Πέτρος Μάρκαρης είναι συγγραφέας και, μεταξύ πολλών άλλων, έχει μεταφράσει στα ελληνικά ορισμένα από τα σημαντικότερα έργα του Μπέρτολτ Μπρεχτ. Τα αστυνομικά μυθιστορήματά του με ήρωα τον αστυνόμο Χαρίτο (πιο πρόσφατο εξ αυτών η «Περαίωση», 2011) έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και είναι μπεστ σέλερ σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία. Η διεισδυτική ματιά του και η βαθιά γνώση της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής στην Ελλάδα και τη Γερμανία εκτιμώνται από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εφημερίδες, στις οποίες πολύ συχνά παραχωρεί συνεντεύξεις ή κείμενα ανάλυσης της ελληνικής κρίσης, αλλά και των επιπτώσεών της στην προσπάθεια για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης

9
Anna S.
12/09/2012 17:38
Συμφωνώ μαζί σας με το ό,τι Ευρώπη δεν είναι το ευρώ και ότι θα πρεπει να υπάρχει αλληλεγγύη μεταξύ των Ευρωπαίων αλλά διαφωνώ με την παρουσιάση του Πλούσιου Βορρά, φτωχού ΄Νότου. Δεν μπορώ να μιλήσω για τις άλλες χώρες αλλά μπορώ για τη Φινλανδία στην οποία ζω. Οι άνθρωποι εδώ δεν είναι πλούσιοι ούτε η χώρα είναι πλόυσια σε φυσικούς πόρους εκτός ίσως από τα δάση της. Οι άνθρωποί εδώ παλέυουν μέσα σε πέντε μήνες που το χώμα δεν είναι κάτω από το χιόνι να παράγουν ότι μπορούν και να το διατηρήσουν το χειμώνα. Με τους φόρους που πληρώνουν, δεν υπάρχουν πολλοί πλούσιοι. Αλλά έχουν δύο πράγματα που μας λείπουν εμάς. Είναι τίμιοι και στηρίζουν το κοινό καλό. Επίσης ξέρουν ότι το να επενδύσεις στην παιδεία, σημαίνει ανάπτυξη σε όλους τους τομείς. Κι έτσι έχουν φτάσει να είναι αυτοί που είναι. Κι αν τώρα ο απλός λαός δεν πολυθέλει να στείλει λεφτά στην Ελλάδα είναι πρώτα γιατί υπάρχουν κι εδώ προβλήματα που πρέπει να λυθούν (όπως οι υπηρέσιες στους ηλικιωμένους που αυξάνονται καθώς και η κρίση στις τηλεποικωνίες και η φυγή της ΝΟΚΙΑ) και μετά γιατί τους μιλάνε για το χαος της Ελλάδας. Πολλοί δε όταν μιλάνε σε μας τους Έλληνες που ζούμε εδώ, ΄προσπαθούν να μας εμψυχώσουν φέρνοντας παραδείγματα από την δικιά τους κρίση το 1990. Αυτό που ψάχνετε κύριε Μάρκαρη υπάρχει στους απλούς ανθρώπους. Αλλά δε φαίνεται στα μίντια που έχουν πάψει από καιρό να παρουσιαζουν την αληθεία.
Γιώργος Κ.
10/09/2012 20:17
Κάποιος έξυπνος είπε: Σπας αυγά για να κάνεις μία ομελέτα. Αν δεν σου αρέσει η ομελέτα, δεν μπορείς πια να την γυρίσεις στο να είναι άσπαστα αυγά. Ο κύριος Μάρκαρης μάλλον αυτό προσπαθεί, ή ,πιο πολύ το ονειρεύεται.και τελικά μας λέει, ε. δεν λέω πως δεν θα φάω και ομελέτα, αλλά καλά θα ήταν να υπήρχε κάτι καλύτερο. Δεν υπάρχει κύριε Μάρκαρη. Άν δεν φάμε ομελέτα θα πεινάσουμε-πραγματικά και σχεδόν όλοι. Η πίστη στο ευρώ κρατάει τους Έλληνες ενωμένους. Δίχως αυτό ο καθένας θα φοβάται τον διπλανό του. Αν αποτύχουν τώρα οι δημοκρατικές παρατάξεις, ποιός νομίζετε πως θα <> μετά τον τόπο!!
ΓΙΩΡΓΟΣ Κ
10/09/2012 19:46
Επι τελους ! Μπραβο κυριε Μαρκαρη που μιλησατε αληθινα και φυσικα τελειως διαφορετικα απο αλλους σχολιαστες.Ναι ετσι ειναι η ιδεα απο τον Ατλαντικο ως τα Ουραλια του Ντε Γκωλ και η γεννηση της ευρωπαικης ενωσης ηταν ΑΛΛΟ πραγμα απο την ευρωζωνη των τραπεζων που φτιαξανε και αντι να ερθει επι τελους ειρηνη στην ευρωπη μας φερανε πολεμο [ με κατοχη αυτη τη φορα την ΤΡΟΙΚΑ ] αυτη ειναι η καθαρη αληθεια !!!
Spy
10/09/2012 18:40
Αγαπητέ κε Μάρκαρη, ενώ κατά κανόνα εκτιμώ την αποψή σας, μερικές φορές όταν γράφεται σε μεγάλα ΜΜΕ, κάπως το μπερδεύετε. Τι πάει να πει "Είναι ευρωπαϊκή χώρα η Γερμανία που κατέστρεψε δύο φορές την Ευρώπη και δεν είναι το Ηνωμένο Βασίλειο που την έσωσε άλλες τόσες; "? Ευρώ=Ευρώπη, τι ερώτημα ειναι αυτό? Μη θολώνεται τα νερά. Ευρώπη είναι όλοι οι ευρωπαίοι πολίτες, αυτοί που εκλέγουν τις κυβερνήσεις τους. Έδώ σας θέλω, δώστε καμιά ιδέα πως να συμμετέχουν περισσότερο στις αποφάσεις οι ευρωπαίοι πολίτες!
ΛΑΜΠΡΟΣ ΜΑΝΤΕΛΟΣ
09/09/2012 15:19
Πολύ καλο το άρθρο ως προς τις διαπιστώσεις!!!! Στη σημερινή συγγυρία είναι αρκετό όμως μόνο να διαπιστώνουμε????
Γιώρος Κ.
09/09/2012 13:59
Αν δεν υπήρχε το ευρώ και τι άμα δεν υπάρχει στο μέλλον. Τι νόημα έχουν όλα αυτά;Το ευρώ υπάρχει και θα υπάρχει και στο μέλλον. Να συζητάς αν είναι καλό το ευρώ για τους λαούς είναι σαν να ρωτάς αν είναι καλή η τηλεόραση για τους ανθρώπους.Μπορείς να το ρωτήσεις, αλλά όχι υποθέτοντας πως μπορεί να υπάρξει ποτε πια ένας κόσμος δίχως τηλεόραση. Το ευρώ θα ενώσει την Ευρώπη. Πάντα είναι τα οικονομικά συμφέροντα που φέρνουν τους ανθρώπους κοντά και μετά ακολουθούν όλα τα άλλα.
Γιάννης Μ
09/09/2012 10:37
Η ερώτησή σας για Ευρώπη-ευρώ έχει διαφορετική απάντηση κάτω από διαφορετικές καταστάσεις. Οχι δεν είναι ταυτόσημα , ειδικά αν πρώτα κάναμε την Πολιτική Ενωση και έπειτα το ευρώ. Σήμερα που συμβαίνει το αντίθετο αν το ευρώ φύγει απ τη μέση τότε δεν παραμένει στη θέση του παρά η ανύπαρκτη πολιτική ένωση , άρα η ευρώ η .... τίποτα . Το σφάλμα έγινε πριν 12 χρόνια περίπου με ενόχους την Γερμανία και την Γαλλία για να καλύψουν μέσα στο ευρώ την πτώση του μάρκου απ την ένωση με την Αν Γερμανία και του φράγκου που ξέσερνε από την υπερχρέωση του γαλλικού κράτους. Μας το φόρεσαν για να έχουν εκείνοι πρόσκαιρα κέρδη και δεν νοιάστηκαν να πάρουν βαθύτερα μέτρα για το μέλλον . Οι πολιτικοί έχουν πολύ στενό ορίζοντα στα σχέδιά τους . Πχ η Μέρκελ βλέπει μόνο μέχρι τις επόμενες εκλογές στη Γερμανία , δεκάρα δεν δίνει για το μετά. Ο Σαρκοζύ κατηγορεί σήμερα τον Ολάντ που διαχειρίζεται άσχημα μια τρελή ανεργία που δημιούργησε όμως η ...δική του 5ετία . Αυτό είναι η πολιτική Ευρώπη . Αν χαθεί και το ευρώ δεν μένει τίποτα άλλο πια από την ΕΕ . Καθώς μάλιστα μας λείπουν και οι σοβαροί ηγέτες ....
ΕΛΕΝΗ ΔΗΜΟΥ
09/09/2012 09:55
Μια καθαρή ματιά!!!
ΚΑΡΟΛΟΣ
09/09/2012 02:54
Πολλοί Αριστεροι, των οποίων οι ελπίδες, οι διαγνώσεις και οι προγνώσεις διαψεύσθηκαν παταγωδώς και οι οποίοι τώρα δεν έχουν αρκετή αξιοπρέπεια για να σωπάσουν και να αναρωτηθούν μήπως είναι ανίκανοι να καταλάβουν τι γίνεται στον κόσμο, ζητούν σήμερα υποκατάστατα των παλαιών ορθόδοξων σοσιαλιστικών ουτοπιών σε θολούς ειρηνισμούς και σε οικουμενιστικές ηθικολογίες. Ηδη την εποχή του Ψυχρού Πολέμου η προγραμματική επιστράτευση των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» εναντίον του «ολοκληρωτισμού» δεν εμπόδισε τις στενές συμμαχίες του δυτικού στρατοπέδου με ωμές δικτατορίες. Η πολύ διαφορετική συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών, π.χ., έναντι της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν, μολονότι και οι δύο αυτές χώρες αντιμετωπίζουν κατά τον ίδιο τρόπο τα «ανθρώπινα δικαιώματα», μαρτυρεί ότι η Δύση δεν εννοεί να ξεκόψει από τις παραδόσεις της στο σημείο αυτό. Βεβαίως, τα διδακτικά παραδείγματα είναι πολυάριθμα.Η παθιασμένη ομολογία πίστεως στα «ανθρώπινα δικαιώματα» προσφέρει στους καλους μας αριστερους τη δυνατότητα να στήσουν γέφυρες συμβιβασμού ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν χωρίς να εξευτελισθούν φανερά, γιατί αυτήν την ομολογία πίστεως στην ιδεολογία του πρώην εχθρού την καλύπτουν πίσω από την δήθεν εμμονή στο αρχικό «ανθρωπιστικό ιδεώδες» της «δυτικής Αριστεράς». Ετσι, η ίδια εκείνη «Αριστερά», η οποία χθες ακόμη έπαιζε τον ρόλο του «χρήσιμου ηλίθιου» (Λένιν) στις διάφορες εκστρατείες ειρήνης του Κρεμλίνου και δεν υπέφερε την έκφραση «ανθρώπινα δικαιώματα», όταν αυτή έβγαινε από τα χείλη του Ρίγκαν και της Θάτσερ η ίδια εκείνη «Αριστερά» αποτελεί σήμερα τον «χρήσιμο ηλίθιο» των πολυεθνικών εταιρειών και του ΟΙΚΟΝΟΜΙΣΤΙΚΟΥ και ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΙΚΟΥ αμερικανισμού. Με τιμη Διαστημοβλαχος