Τόλμη και όραμα

Μία σκηνή από την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών του Λονδίνου – τα 320 κρεβάτια νοσοκομείου – για πολλές αναγνώσεις

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 04/08/2012 20:00 |
Τόλμη και όραμα

Η πιο αξιοπρόσεκτη σκηνή της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου δεν ήταν η δήθεν πτώση της βασίλισσας της Αγγλίας με αλεξίπτωτο, ούτε η εμφάνιση των κοσμαγάπητων μουσικών ειδώλων. Ηταν η είσοδος των τριακοσίων είκοσι νοσοκομειακών κρεβατιών. Ηταν η εμφάνιση των εξακοσίων σαράντα νοσοκόμων. Πάνω από όλα ήταν η παρουσία και συμμετοχή των παιδιών από το Sick Children Hospital της Great Οrmond Street, του γνωστότερου παιδικού νοσοκομείου στον κόσμο.
Ανάμεσα στους μικρούς ασθενείς που έλαβαν μέρος στην τελετή, συγκαταλέγονται η δεκάχρονη Λότι Πιν που συνεχίζει τη θεραπεία της για όγκο εγκεφάλου, ο δεκάχρονος Σίντνεϊ Μπερν που είχε υποβληθεί σε λαρυγγο-τραχειακή αποκατάσταση, ο εννιάχρονος Μάθιου Πάντερ που έκανε μεταμόσχευση καρδιάς και πνευμόνων και ο ενδεκάχρονος Αλεξ Πλανκ που επειδή έχει ανοιχτούς πόρους στο κολποκοιλιακό διάφραγμα έχει κάνει ήδη τρεις εγχειρήσεις και πρόκειται να ακολουθήσουν κι άλλες. Αυτοί είναι οι ήρωες που κανένα μετάλλιο δεν φτάνει για να τους ανταμείψει.
Ακόμα πιο συγκινητικός όμως ήταν ο συνδυασμός των εικόνων του παιδικού νοσοκομείου με εικόνες από το παραμύθι του «Πίτερ Παν» και την ανάγνωση του γνωστού αποσπάσματος («δύο λεπτά προτού σε πάρει ο ύπνος η Χώρα του Πουθενά είναι πραγματική») από τη συγγραφέα του Χάρι Πότερ, Τζ. Κ. Ρόουλινγκ.
Ισως πολλοί από το ένα δισεκατομμύριο θεατών που παρακολούθησαν την τελετή να μη γνώριζαν τη σχέση του συγκεκριμένου παραμυθιού με το συγκεκριμένο νοσοκομείο που την είσοδό του στο Λονδίνο κοσμεί ένα μπρούντζινο άγαλμα του Πίτερ Παν και μιας μικρής νεράιδας.
Ο συγγραφέα Τζέιμς Μάθιου Μπάρι, μία ξεχωριστή προσωπικότητα που αλληλογραφούσε με τον Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον στη Σαμόα και τον εξερευνητή Καπετάνιο Ρόμπερτ Σκοτ στην Ανταρκτική, προέτρεπε τον Αρθουρ Κόναν Ντόιλ να ολοκληρώσει την όπερα που έγραφε, έπαιζε κρίκετ με τον H. G. Wells, και είχε πείσει τον γείτονά του Τζορτζ Μπέρναρντ Σο να παίξει σε ένα θεατρικό του έργο, παρότι δεν είχε δικά του, αγαπούσε τα παιδιά και είχε κληροδοτήσει τα συγγραφικά δικαιώματα του Πίτερ Παν στο νοσοκομείο της Great Ormond Street.
Για πενήντα χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα, λόγω της παγκόσμιας επιτυχίας του βιβλίου και των δεκάδων τηλεοπτικών και κινηματογραφικών μεταφορών του, οι εισπράξεις από τα πνευματικά δικαιώματα αποτελούσαν σημαντική πηγή ενίσχυσης του θεραπευτικού και ερευνητικού έργου του νοσοκομείου. Το 1987 όμως η περίοδος προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων, σύμφωνα με την τότε ισχύουσα νομοθεσία, επρόκειτο να λήξει και το νοσοκομείο κινδύνευε να χάσει τη ζωτική αυτή πηγή εσόδων.
Τότε έγινε κάτι πρωτοποριακό. Κάτι σωτήριο. Ο τότε πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Τζιμ Κάλαχαν, με την προτροπή της συζύγου του Οντρεϊ, σε μία από τις φωτεινές στιγμές της σταδιοδρομίας του είχε την τόλμη κόντρα σε διάφορα συμφέροντα (όπως της Disney*) να εισηγηθεί στο βρετανικό Κοινοβούλιο την ψήφιση νόμου, σύμφωνα με τον οποίο η διάρκεια των πνευματικών δικαιωμάτων του «Πίτερ Παν» θα συνεχιζόταν στο διηνεκές (in perpetuity).
Ετσι κι έγινε. Ετσι ψηφίστηκε ομόφωνα ο νέος νόμος. Ετσι το παραμύθι έδεσε με την πραγματικότητα. Ετσι ο Πίτερ Παν, το αιώνιο παιδί, εξακολουθεί να προσφέρει δώρα ανεκτίμητα στο ιστορικό νοσοκομείο. Η μικρή Λότι, ο Σίντνεϊ, ο Μάθιου, όλα τα παιδιά που είδαμε να χοροπηδάνε στα κρεβάτια με τις πιτζάμες τους στην τελετή της έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων από αυτή τη νομοθεσία ακόμα και σήμερα ωφελούνται.
Μήπως στους δύσκολους καιρούς που περνάμε στη χώρα μας, κάτι μας διδάσκει το παράδειγμα αυτό τόλμης, καινοτομίας και οράματος; Μήπως θα πρέπει να ακολουθήσουμε τον ίδιο δρόμο και όταν εκπνέει η περίοδος προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας των βιβλίων για τους κληρονόμους, τα ποσοστά των συγγραφικών δικαιωμάτων να αφιερώνονται από εκεί και πέρα σε παιδικά νοσοκομεία, ιδρύματα ή παρόμοιους σκοπούς, κάτι που και τον κρατικό προϋπολογισμό δεν θα επιβαρύνει και ανεκτίμητη βοήθεια θα προσφέρει;
Θα βρεθεί άραγε ένας τολμηρός πολιτικός να ακολουθήσει το παράδειγμα του Τζιμ Κάλαχαν και ένα άξιο Κοινοβούλιο με όραμα να ψηφήσει τον σχετικό νόμο; Ας το ελπίσουμε!
Στο μεταξύ, τα τριακόσια είκοσι ολοκαίνουρια νοσοκομειακά κρεβάτια που φωτίστηκαν ειδικά στην τελετή ώστε να σχηματίζουν φωσφορίζοντας τη λέξη «GOSH» (επιφώνημα ενθουσιασμού αλλά και τα αρχικά τού Great Ormond Street Hospital), συσκευασμένα από εθελοντές σε σαράντα μεγάλα κιβώτια, θα ταξιδέψουν σε λίγες ημέρες για να δωρηθούν στα νοσοκομεία Habis Burguiba και Hospital de Taouine της Τυνησίας.
Εχουμε όμως και εμείς ανάγκη από νοσοκομειακά κρεβάτια. Ο Πίτερ Παν μάς δείχνει τον τρόπο να τα αποκτήσουμε.
Ο Ευγένιος Τριβιζάς είναι συγγραφέας.

* Η πολυετής διαμάχη της Disney με το Great Ormond Street Hospital αξίζει να μελετηθεί ως ένα παράδειγμα εταιρικών συμφερόντων που έρχονται σε σύγκρουση με τα δικαιώματα φιλανθρωπικών ιδρυμάτων. Η ταινία του Τζορτζ Κιούκορ με την Οντρεϊ Χέπμπορν στον ρόλο του Πίτερ Παν και του σερ Λόρενς Ολίβιε στον ρόλο του πειρατή Κάπτεν Χουκ δεν γυρίστηκε ποτέ γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο.

8
ΜΑΡΙΑ- ΚΥΠΡΟΣ
09/08/2012 08:56
Η ποιότητα και το "βάθος" της Τελετής είναι οι αιτίες, και όχι μόνο, που θα μου μείνει αξέχαστη. ΄Επιτέλους!!! κάποιος!! κάπου!! μας έδωσε Ελπίδα σ'αυτή τη μίζερη εποχή που ζούμε. Η ανθρωπιά, η αλληλεγγύη, η συνύπαρξη, η ισοπολιτεία, το ήθος, κλπ, κλπ, μεγαλούργησαν μέσα από αυτό που είδαμε. Παράλληλα όμως αυτό που μου δίνει κουράγιο είναι ότι, για να μπορέσει να βγει κάτι τέτοιο στο δημόσιο χώρο, σημαίνει ότι πολλοί, πάρα πολλοί έχουν ως βίωμά τους τις ανθρωπιστικές αυτές αξίες..... Σας ευχαριστούμε που είστε η αιτία να ελπίζουμε και να ονειρευόμαστε ένα καλύτερο κόσμο......
Ντίνα Παμπαλλή
08/08/2012 10:46
Οι κεραίες του ευαίσθητου ανθρώπου και συγγραφέα Ευγένιου Τριβιζά δεν ήταν δυνατό να μην εντοπίσουν την πραγματική σημασία της Τελετής Έναρξης και το πού πρέπει να εστιάζουμε την προσοχή μας όλοι μας, μακριά από εντοπωσιαμσούς και δήθεν. Πραγματικά οι στιγμές με ταπαιδιά στα κραβατάκια τους ήταν απ' όλες τις απόψεις αξιοπρέσεκτες. Ωστόσο, η πρόταση για τα δικαιώματα λίγα ή πολλά είναι άξια προσοχής και μαζί μ' αυτή και πολλές άλλες που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν για να βοηθηθούν νοσοκομεία για παιδιά κυρίως. Η προσοχή μας στα παιδιά θα πρέπει να διακατέχει κάθε μας ενέργεια κι οι πολιτικοί ντόπιοι και ξένοι ας στρέψουν την προσοχή στα ουσιαστικά και στην ευημερία του πολίτη, ειδικά του πολίτη που έχει υποφέρει. Τα υπόλοιπα είναι εκ του πονηρού και δεν έχουμε πια υπομονή να τους βλέπουμε για άλλα να τυρβάζουν...
Θεόδωρος Εσπίριτου
06/08/2012 14:43
Διάβασα το άρθρο και ελπίζω να μην έχω παρεξηγήσει την πρόταση-προτροπή του κυρίου Τριβιζά. Δεν γνωρίζω τι συμβαίνει με τα δικαιώματα λογοτεχνικών έργων. Όσον αφορά στα θεατρικά έργα πάντως, γνωρίζω ότι τα πνευματικά δικαιώματα ανήκουν στους κληρονόμους του συγγραφέα για 70 χρόνια μετά τον θάνατό του και με την παρέλευση των 70 χρόνων απελευθερώνονται, οπότε γίνονται κτήμα όλων. Από τη στιγμή αυτή και μετά, μπορεί οποιοσδήποτε να πάρει ένα θεατρικό έργο και να το ανεβάσει στη σκηνή, ελεύθερα. Έχω να επισημάνω τα εξής. Πρώτον, η αγορά της Ελλάδας δεν μπορεί να συγκριθεί με την αγορά της Αγγλίας. Η αγγλική γλώσσα είναι διεθνής και οι εκδοτικοί της οίκοι πολύ ισχυροί, οπότε έχουν τη δυνατότητα να εξάγουν τα προϊόντα τους σε όλο τον κόσμο στην αγγλική γλώσσα ή μεταφρασμένα. Αυτό σημαίνει ότι τα δικαιώματα στην Αγγλία, μπορεί να αποδίδουν τεράστια ποσά, ενώ στην Ελλάδα όχι. Δεύτερον, τα ελληνικά θεατρικά σχήματα ανεβάζουν, κυρίως, έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, οπότε το μεγαλύτερο μέρος των δικαιωμάτων θα διαρρέει στο εξωτερικό. Τρίτον, πολλές θεατρικές ομάδες που δεν επιχορηγούνται (και γι' αυτόν τον λόγο δεν μπορούν να πληρώσουν τα δικαιώματα ενός θεατρικού έργου που μπορεί να είναι 1000-1500 ευρώ), καταφεύγουν σε έργα που δεν έχουν δικαιώματα. Αν αλλάξει αυτό το σύστημα, απλούστατα θα τους είναι απαγορευτικό να ανεβάσουν οτιδήποτε. Πιστεύω πως η λύση δεν είναι η μεταφορά των υποχρεώσεων του κράτους στους πολίτες. Ασφαλώς η μέριμνα για τη σωστή λειτουργία των παιδικών νοσοκομείων και ιδρυμάτων, είναι υπόθεση όλων μας. Πρωτίστως όμως είναι υποχρέωση της πολιτείας που έχει γδάρει ανελέητα τον έλληνα πολίτη. Η απόγνωση έχει οδηγήσει πολλούς συμπολίτες μας στην αυτοκτονία, το επαληθεύουν οι αριθμοί. Ευχαριστώ πολύ. Θεόδωρος Εσπίριτου.
Στέλιος Σμπυράκης
06/08/2012 12:21
Το 1987 ήταν να λήξει, χωρίς να γνωρίζω, είμαι σίγουρος ότι σε εκείνο τον τόπο κάνουν τα πράγματα πρίν λήξουν... στην ώρα τους...
Tonia
06/08/2012 12:16
Εύγε κ. Τριβιζά. Εστιάσατε σε μιά ακόμη εξαιρετική πτυχή μιας Τελετής Έναρξης που "χτίστηκε" πάνω στα επιτεύματα ενός ΛΑΟΥ που ζει στο σήμερα και όχι στο χθες. Ενός λαού που έχει τη μακροβιότερη Δημοκρατία στο κόσμο, που αποίκισε όλο τον πλανήτη και που μιλιέται η γλώσσα του σε κάθε συντεταγμένη της Γης. Αφιερώνω το άρθρο σας σε κάθε ενδιαφερόμενο που πιστεύει στην έννοια της Πατρίδας, της Ευαισθησίας, της Κοινωνικής Αλληλεγγύης και του Εθνικού Συμφέροντος. Στην Ελλάδα των 40 τελευταίων χρόνων είναι βέβαιο πως το Νοσοκομείο της Great Ormond Street πρώτα θα είχε υποβαθμιστεί από τη δράση των Γιατρών του, των προμηθευτών του, των χρωματισμένων Συνδικαλιστών του και κατόπιν αφού θα είχε καταστεί ζημιογόνο φέουδο κομματοκρατίας, θα έβγαιναν Τεχνοκράτες και Φιλελευθερίζοντες Μεταρριθμιστές - πράκτορες συμφερόντων και θα πρότειναν την ιδιωτικοποίηση του. Και φυσικά οι ίδιοι αυτοί που σας αναφέρω μας πιπιλάνε εδω και δέκα μέρες το μυαλό για το ότι η δική μας Τελετή ήταν καλύτερη... Δεν έχουν πάρει δηλαδή χαμπάρι τι έγινε στο Λονδίνο....
Φλώρα Παντορίνη
05/08/2012 19:35
O αγαπημένος συγγραφέας των παιδιών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό ζητά τόλμη από τους ιθύνοντες έτσι ώστε να ευοδώνονται τα σχέδια γαι την υποστήριξη των παιδιών που μαζί με τη χαρά της ζωής και τη ζωηρότητα του πνεύματος αντιμετωπίζουν πολλαπλά ιατρικά προβλήματα. ΄Εως πρότινος στη χώρα μας δεν υπήρχαν αξιοπρόσεχτες βιβλιοθήκες για παιδιά στα νοσοκομεία ούτε και προγράμματα εθελοντικής συμμετοχής για την υποστήριξη παιδιών που περνούσαν χρονικά διαστήματα για θεραπείες στα νοσοκομεία. Υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις ωστόσο η παιδεία και ο εθελοντισμός έχουν τεράστια περιθώρια ανάπτυξης στην Ελλάδα ιδιάιτερα τώρα που οι αλληλέγγυοι συλλογισμοί ζητάνε νέεςσκέψεις όραμα και αληθινή συμμετοχή. Τα Παιδαγωγικα΄Τμήματα της χώρας έχουν κι αυτά δυνατότητες να καλλιεργήσουν το πνεύμα του εθελοντισμού για παιδιά το ίδιο και οι σχολές νοσηλευτικής. Η τελετή των Ολυμπιακών αγώνων του 2012 δεν αναλώνεται σε αναπα΄ραστάσεις για το παρελθόν αλλά αντίθετα μας φέρνει κατευθειαν σε ζητήματα του παρόντος και των παιδιών. Ας υποστηρίξουμε τα νοσοκομεία και τις πτέρυγες γαι τα παιδιά, ας υποστηρίξουμε τη ζωηρότητα του πνεύματος και τη φαντασία και με κρεββατα΄κια και με βιβλία και με προσωπική συμμετοχή Φ.Π.
Παντελής Αϊβαλιώτης
05/08/2012 12:10
Εξαιρετικό άρθρο, απλώς μία διόρθωση, ο Κάλαχαν ήταν πρωθυπουργός την περίοδο 76-79, το 1987 ήταν δική του πρωτοβουλία ο νόμος αλλά ως πρώην πρωθυπουργού.
Μάκης Αντωνίου
05/08/2012 01:18
Περίεργο... Το 1987 ζούσα στη Βρετανία και θα ορκιζόμουν ότι πρωθυπουργός ήταν η Θάτσερ. Πολλοί δε ισχυρίζονται ότι ο Κάλαχαν έχασε την πρωθυπουργία στις εκλογές του 1979...