Ρήσεις κι αντιρρήσεις μετά τα εγκαίνια κάτω από την Ακρόπολη

Το Νέο Μουσείο στο μικροσκόπιο

Επιμέλεια: Μαίρη Αδαμοπούλου   | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 27/06/2009 07:00 |
Κώστας Βαρώτσος, γλύπτης, καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
 Το Νέο Μουσείο στο μικροσκόπιο
ΕΓΚΑΙΝΙΑΣΤΗΚΕ, ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΗΚΕ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ
ΠΡΩΤΗ ΜΕΡΑ ΜΠΗΚΕ ΣΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ
ΔΙΕΘΝΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ. ΜΕΤΑ ΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ
ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ, ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΜΕ ΕΚΘΕΣΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΟΥΝ: ΕΧΕΙ ΜΟΝΟ ΘΕΤΙΚΑ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ;
Τ ο Νέο Μουσείο Ακρόπολης είναι ένας άθλος που συγκινεί όλους μας και αξίζουν συγχαρητήρια και έπαινος σε όσους εργάστηκαν γι΄ αυτό. Επομένως οι μουσειολογικές και μουσειογραφικές μου παρατηρήσεις έχουν στόχο τη βελτίωση ορισμένων πραγμάτων που υπέπεσαν στην αντίληψή μου κατά την πρώτη μου επίσημη επίσκεψη.

Όταν μετακομίζεις σε νέο σπίτι μπορεί να έχεις χαρά, αλλά δεν σημαίνει ότι απαλείφονται και τα προβλήματα. Όταν μετριαστεί η χαρά της ολοκλήρωσης αυτού του μοντέρνου ναού που περιέχει και προστατεύει τα έργα τέχνης της Ακρόπολης είναι επιβεβλημένο να το δει κανείς με τα μάτια της βελτίωσης, διότι λέμε συχνά ότι ένα μουσείο είναι ζωντανός οργανισμός, αλλά λίγο το εννοούμε. Το μουσείο διαρκώς εξελίσσεται και υπόκειται σε αλλαγές.

Να μιλήσουμε όμως με παραδείγματα. Δεν μπορεί αρχές και κανόνες της μουσειολογίας και της μουσειογραφίας να αγνοούνται. Ανεβαίνοντας τη ράμπα ποιος μπορεί να δει τα αγγεία που βρίσκονται ψηλά στις προθήκες; Κατανοώ ότι δεν έπρεπε να μείνουν άδειες και ότι τοποθετήθηκαν ψηλά αγγεία διπλά και τριπλά, που είχαν εκτεθεί και πιο χαμηλά, αλλά είναι ένα σημείο που χρήζει βελτίωσης. Δεύτερον, οι κουπαστές στη σκάλα είναι απαραίτητες. Διαιρούν όμως το αρχαϊκό αέτωμα που δεσπόζει στην κορυφή της, και αντί να σε συνεπαίρνουν τα γλυπτά σε συνεπαίρνουν δυο μεταλλικά στοιχεία, που έπρεπε να βρίσκονται στους τοίχους δεξιά και αριστερά.

Η αίθουσα των κορών ενώ αρχικά στα προγυμνάσματα δεχόταν τις πιο αυστηρές κριτικές- ιδιαίτερα σε σχέση με τον τεράστιο όγκο και ύψος των γκρίζων στύλων του μουσείου- τώρα μοιάζει πιο ισορροπημένη, αλλά εδώ από μόνη της η αίθουσα ζητά μια νέα μελέτη που να ανταποκρίνεται σε χρονολογικές σειρές και ενότητες καλλιτεχνών.

Η βασική λειτουργία των Καρυατίδων είναι λειτουργία κιόνων που κρατούν ένα επιστύλιο στο κεφάλι τους. Δεν είναι ελεύθερα αγάλματα. Πού είναι το στοιχείο που τις βαραίνει και τις ενώνει; Χρειάζεται έστω κι ένα ψεύτικο επιστύλιο, ώστε να μη δίνεται στον επισκέπτη λάθος εντύπωση για τον ρόλο τους.

Στην αίθουσα του Παρθενώνα, παρ΄ όλες τις πραγματικά ευφυείς λύσεις που βρέθηκαν για να τοποθετηθούν και η ζωφόρος και οι μετόπες και τα αετώματα και τα γύψινα εκμαγεία- που και μόνη η αντίθεσή τους με τα πρωτότυπα ζητά την ακεραιότητά τους- υπάρχουν στοιχεία που μπερδεύουν τον επισκέπτη.

Για να ξεχωρίσει το αέτωμα και να γίνει κατανοητό, στην μπερδευτική σειρά αέτωμα, μετόπες, ζωφόρος, χρειάζεται να προβληθούν τα γλυπτά στο τύμπανο, δηλαδή στην πλάτη του.

«Δεν ξέρεις προς τα πού να πας»
Μπαίνοντας, αισθάνεσαι ευρωπαϊκή άπλα και μεγαλοσύνη. Η πομπική ανηφορική άνοδος δημιουργεί τα πρώτα προβλήματα στα εκθέματα των ένθεν και ένθεν προθηκών. Μετά τη σκάλα δεν ξέρεις πού να κατευθυνθείς. Θα προτιμούσες αριστερά, γιατί έτσι ατενίζεις την Ακρόπολη και γιατί η αριστερόστροφη πορεία είναι η ενδεδειγμένη. Όμως όχι, πρέπει δεξιά. Στην κορυφή της επόμενης σκάλας για τα κορυφαία εκθέματα (τη ζωφόρο, τις μετόπες και τα αετωματικά γλυπτά σε ύψος δυσερμήνευτα χαμηλό και αδιάγνωστα διαφοροποιημένο) βγαίνεις στη μέση της μακριάς βόρειας πλευράς του υποτιθέμενου σηκού του Παρθενώνα και δεν ξέρεις αν πρέπει να πας δεξιά ή αριστερά για να βρεις την είσοδο της δυτικής πλευράς, απ΄ όπου αρχίζουν και τα γλυπτά της πομπής των Παναθηναίων στη ζωφόρο.

Φανταστείτε και να μην ήταν αυτή η μοναδική και κορυφαία απαίτηση του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού: η βίωση της ταύτισης γλυπτού διακόσμου και μνημείου, η οποία αυτονοήτως εμπεριέχει και τον τρόπο της ενδεδειγμένης ενατένισής τους μετά τα Προπύλαια στη δυτική όψη του ναού. Το Νέο Μουσείο Ακρόπολης είναι τόσο καλό, όσο μπορούσε να απαιτήσει η κοινωνία μας τα τελευταία τριάντα χρόνια. Εκεί όμως που χάσαμε απολύτως το στοίχημα είναι η έκθεση. Γιατί, σε τι διαφέρει μουσειολογικά η εκθεσιακή παρουσίαση των δικών μας αετωματικών «αριστουργηματικών» Γλυπτών από αυτά του Βρετανικού Μουσείου; Και εδώ, όπως και εκεί, σύμφωνα με την παλιά καλή συνταγή, μας καλούν να τα θαυμάσουμε, αφού μιλούν μόνα τους. Το πλαίσιο της αθηναϊκής δημοκρατίας, του ελλαδικού χώρου και του τότε παγκόσμιου θα μείνει αδιάγνωστο. Ποιων συνθηκών προϊόν (τόσο μακροκλίμακας, όπως και μικροκλίμακας) ήταν αυτή η τέχνη θα μείνει κρυφό. Παρά τα όντως καλογραμμένα κείμενα όταν είναι σύντομα μοιάζει ότι τόσο το μουσείο, όσο και η έκθεση, με τη διαδοχή πρωτοτύπων και «κλεμμένων» αντιγράφων, με τα ηθελημένα κενά και τους απογυμνωμένους λίθους, έγιναν για να αποδείξουμε θεατρικά μια αδικία που μας έγινε. Μήπως με ό,τι κάνουμε και κυρίως με ό,τι δεν κάναμε μουσειολογικά αδικούμε μάλλον τον εαυτό μας;

«ΑΙΣΘΑΝΟΝΤΑΙ ΑΝΕΤΑ ΕΚΘΕΜΑΤΑ ΚΙ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ»
Θεωρώ πως τα όποια προβλήματα τελείωσαν με τον διεθνή διαγωνισμό για την ανέγερση του Μουσείου. Το πρόβλημα δεν ήταν ο όγκος του κτιρίου, αλλά ο δείκτης της ποιότητας που θα είχε η φιλοξενία των αρχαιοτήτων στους χώρους του. Το αποτέλεσμα με ανακούφισε. Τα περισσότερα έργα παρουσιάζονται με νέο μάτι. Δεν υπάρχει ρετσέτα που πρέπει να ακολουθείται σε όλες τις μουσειακές εκθέσεις. Υπάρχουν 100.000 διαφορετικοί τρόποι, γεγονός που δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση την ποιότητα της συγκεκριμένης έκθεσης. Το μόνο αρνητικό ήταν η βιασύνη της Πολιτείας να το εγκαινιάσει. Ένα έργο αυτής της κλίμακας χρειάζεται χρόνο να το ξαναδείς. Θεωρώ πως μέσα στους χώρους θα έπρεπε να αισθάνονται άνετα ο επισκέπτης και τα ίδια τα έργα. Και αυτό έχει επιτευχθεί.

«ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΑΠΑΞΙΩΝΕΙ ΤΑ ΓΛΥΠΤΑ»
Eπιτέλους, το Νέο Μουσείο Ακρόπολης είναι πραγματικότητα και αυτό είναι θετικό. Ένα όμως από τα προβλήματά του είναι αυτό που αντιμετωπίζουν όλα τα μεγάλα μουσεία παγκοσμίως: διακρίνονται από μια εγωκεντρική διάθεση. Πρόκειται για ακόμη ένα μουσείο που μιλά για τον εαυτό του και όχι για τον τρόπο που προβάλλει τα εκθέματα. Το κτίριο του Μπερνάρ Τσουμί απαξιώνει τα Γλυπτά. Φεύγεις με την αίσθηση του μουσείου, όχι των Γλυπτών, λογική που ανταποκρίνεται στην κόντρα των μεγάλων πόλεων για εντυπωσιακά κτίρια που εξυπηρετούν τουριστικούς λόγους.

Απόστολος
29/06/2009 12:24
Δεν υπάρχει θεός Απόλλωνας,θεά Αθηνά,θεός Δίας.Είναι σαν να προσπαθείς στην εποχή των mp3 να γυρίσεις τον κόσμο στο βινύλιο.Οι παλαιοί θεοί πέθαναν,και αυτός θα πεθάνει μόλις κριθεί ότι δεν χρησιμεύει άλλο.Οι θρησκείες γεννιούνται και πεθαίνουν όπως και οι άνθρωποι.Με τον αγιασμό από ένα ιερέα της ορθόδοξης χριστιανικής θρησκείας απλώς εκπληρώθηκε κάποια πολιτική συνθήκη και τίποτε άλλο.Γιατί το κάνεις θέμα;
ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΣ ΣΤΑΘΑΤΟΣ
28/06/2009 21:43
Με την παρουσία του ιουδαιοχριστιανου "ιερέα" βεβηλώθηκε για μια ακόμα φορά από τούς χριστιανούς ο ιερός ναός των Ελλήνων!!Ερωτώ την Φιλιπινέζα τής εκκλησίας "υπουργό" πολιτισμού? με ποιο σκεπτικό κάλεσε τον ιουδαιοχριστιανο να ασελγήσει πάνω στα ιερά των Ελλήνων??Ποιον πήγε να "αγιάσει ο ιουδαιοχριστιανος την θεά ΑΘΗΝΑ? τον Θεό ΔΙΑ ''Η τον Θεό ΑΠΟΛΛΩΝΑ??Ο ανιστόρητος Σαμαράς δεν έχει διαβάσει καθόλου για τις αθλιότητες των χριστιανών ενάντια στον Ελληνικό πολιτισμό δεν του έχει πει κανείς ότι για τις περισσότερες καταστροφές Ελληνικών μνημείων ευθύνονται οι χριστιανοί??Δεν καλούν ποτε στον τόπο του εγκλήματος τον φονιά ο λαός έχει μνήμη και γνώση ανθέλληνες πολιτικοί!!ΝΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΑΙΣΧΟΣ ΤΑ ΚΌΚΑΛΑ ΤΩΝ ΣΦΑΓΙΑΣΘΕΝΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥΣ ΘΑ ΤΡΙΖΟΥΝ!!!

όλες οι τελευταίες ειδήσεις