Το πλοίο των τρελών

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ καθηγητή Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ   | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/05/2010 07:00 |
Η διατύπωση του γενικού ερωτήματος «πού πάμε;» δεν μπορεί να τύχει γενικής απάντησης. Ο λόγος είναι απλός: δεν πάμε όλοι μαζί, δεν πάμε στον ίδιο τόπο, δεν ταξιδεύουμε στην ίδια καμπίνα, δεν ελπίζουμε τα ίδια, δεν θα έχουμε- αυτό είναι σίγουρο - την ίδια τύχη στη διάρκεια και στο τέλος του ταξιδιού μας.

Η «ιστορική» διαδρομή είναι κατανοητή, την έχουμε ξαναδεί στη σύντομη ιστορία του καπιταλισμού. Τα κέρδη των κεφαλαίων πολλαπλασιάστηκαν τα προηγούμενα χρόνια, συσσωρεύτηκαν, επενδύθηκαν σε περιουσιακά στοιχεία, έγιναν ακίνητα, έγιναν μετοχές, έγιναν τοκογλυφικά παιχνίδια, έγιναν τζόγος ή και κραυγαλέα επίδειξη πλούτου. Προοδευτικά μαζεύτηκαν τόσα πολλά που δεν μπορούσαν να γίνουν τίποτε άλλο. Τότε έγιναν φούσκες, πλασματικές αξίες, τίτλοι και χαρτιά σε πληθωρισμό. Οπως είναι λογικό, σε κάποιο σημείο οι φούσκες έσκασαν, ένα σημαντικό μέρος του «αποθησαυρισμένου» κεφαλαίου έπρεπε να καταστραφεί για να ξαναρχίσει η διαδικασία της συσσώρευσης του κεφαλαίου από την αρχή.

Η παραπάνω διαδικασία κλόνισε ιδρύματα χρηματοπιστωτικά και άλλα, και δημιούργησε αυτό που ορίζουμε ως κρίση. Ο καπιταλισμός σε αυτήν τη μονοπωλιακή του φάση έχει έτοιμο το αντίδοτο για τέτοιου είδους καταστάσεις: τα κράτη και οι κυβερνήσεις τους μπαίνουν μπροστά, επιδοτούν τους αναξιοπαθούντες κεφαλαιούχους και τα χρηματοπιστωτικά τους ιδρύματα και ξαναστήνουν στα πόδια του το σύστημα. Για να το κάνουν αυτό αφενός δανείζονται βάζοντας τα τοκοχρεολύσια στον λογαριασμό των εργαζομένων, αφετέρου οργανώνουν τη ριζοσπαστικότερη εκμετάλλευση της εργασίας. Την απόσπαση δηλαδή ολοένα και μεγαλύτερου κομματιού από τα αγαθά και τις υπηρεσίες που οι εργαζόμενοι παράγουν. Οργανώνουν δηλαδή τη λεηλασία των φτωχότερων υπέρ των πλουσιότερων και αυτό το ονομάζουν μηχανισμό για την υπέρτατη σωτηρία. Και μας καλούν να γίνουμε πατριώτες αυτοί οι απάτριδες...

Η βασική ιδέα του όλου σχεδίου είναι προφανής: οι φτωχοί στον Καιάδα, οι πλούσιοι πίσω στα παλάτια τους, ίσως πλουσιότεροι από πριν, οπωσδήποτε όμως με νέες «εκσυγχρονισμένες» δυνατότητες για τη λεηλασία και την ιδιοποίηση του πλούτου που άλλοι παράγουν. Βλέπετε... δεν πρόκειται για το ίδιο ταξίδι...

Μέσα στο ίδιο «πλοίο των τρελών» (παραπέμπω στη σχετική διάσημη ταινία) ταξιδεύουν και οι διανοούμενοι, η φάρα μου. Για μία ακόμα φορά, σαστισμένοι και ανάξιοι των καταστάσεων. Οι περισσότεροι ενεργά βοηθούν στην παραγωγή καπνού για να συσκοτίσουν τα όσα συμβαίνουν. Οσο αργότερα καταλάβει ο κόσμος τι γίνεται... τόσο το καλύτερο για το σύστημα. Παράξενος ζήλος εάν σκεφθεί κανείς ότι οι περισσότεροι από αυτούς πληρώνονται πολύ λιγότερο από τους δημοσιογράφους για να κάνουν την ίδια δουλειά. Βλέπετε, το σύνθημα «Ή με το κεφάλαιο ή με τους εργάτες!» έχει μια απόλυτη ακρίβεια στις μέρες αυτές που ζούμε και στις μέρες που θα ζήσουμε εμείς και τα παιδιά μας..

Δεν πάμε όλοι μαζί, δεν πάμε στον ίδιο τόπο, δεν ταξιδεύουμε στην ίδια καμπίνα
DK
10/05/2010 16:45
@ypetro, θεωρώ πολύ εύστοχο αυτό που λες ότι ο καπιταλισμός συγκλήνει προς τον κομμουνισμό σε συνθήκες άπλετων πόρων. Είναι αστείο που περίπου κανείς αριστερός δεν το καταλαβαίνει αυτό. Το ότι κάτι δεν πάει καλά με τις τράπεζες είναι νομίζω φανερό και θα παρατηρήσεις ότι παρά το γεγονός ότι μεγαλώνουν και συγχονεύονται, το ρίσκο τους αντί να μειώνεται φαίνεται να γιγαντώνεται. Ένα πράγμα που δεν λαμβάνεις υπ όψην και παίζει πολυ μεγάλο ρόλο, είναι η εξάλληψη της πολυπολικότητας της αγοράς προς ολιγοπολικότητα. Δεν αναφέρομαι μόνο στη γνωστή έννοια της υπερσυγκέντρωσης κεφαλαίου. Αναφέρομαι στο ότι το σύστηνμα έχει λιγότερες πιθανότητες να καταλήξει σε ευστσσθή ισορροπία και ακόμα και αν την βρεί, δεν είναι και τόσο ευσταθής. Αν πάρεις το παράδειγμά σου με την τεντωμένη μεμβράνη, αν οι μπάλες είναι λίγες, η πιθανότητα μια τυχαία κατανομή να μην οδηγήσει σε κατάρευση στο κέντρο, είναι μικρότερη από την αντίστοιχη πιθανότητα αν οι μπάλες ήταν πολυπληθείς. Για να γίνει κατανοητό αυτό, υπέθεσε ότι η μεμβράνη δεν είναι αρχικά τελείως επίπεδη αλλά έχει κάποιες κυρτώσεις ή στασημα κύματα. Κάποιες αρχικές συνθύκες εμπάση περιπτόσει. Αν πετάξεις τρεις μπάλες τυχαία στη μεμβράνη, τότε υπάρχει αρκετή πιθανότητα, οι μπάλες να πέσουν σε μία κύρτωση που να τις οδηγήσει προς την ίδια κατεύθυνση και τελικά στο κέντρο. Αντίθετα αν οι μπάλες είναι πάρα πολλές τότε έχουν πολλές ευκαιρίες να πάνε προς πολλές κατευθύνσεις και έτσι η πιθανότητα να κάνουν όλες το ίδιο είναι πολύ μικρότερη. Πάντος τιποτα από όλα αυτά δεν υποννοεί λύση του προβλήματος... Παρότι συμφωνώ με πολλές από τις διαπιστώσεις σου, δεν πιστεύω ότι ο κρατισμός είναι η λύση. Γιατί; Γιατί το καπιταλιστηκό σύστημα είναι εξαλληκτικό και άρα είναι προσαρμοστικό και άρα πιό έξυπνο και λεπτομερές από οποιονδήποτε υπουργό. Μακράν! Η λύση πρέπει να είναι δομική, σαν γονιδιοθεραπεία. ένας ιός που θα μπεί μέσα στον ιστό του συστήματος και θα βάλει κάποιες νεες οριοθετήσεις που θα οδηγούν σε ένα πιο ανθρώπινο αποτέλεσμα.
ypetro
09/05/2010 21:06
ο μικρός χώρος σε ένα φόρουμ καθιστά δύσκολη την πλήρη ανάπτυξη απόψεων. ο χρηματοοικονομικός τομέας δρα σε καθεστώς (σχεδόν) πλήρους ελευθερίας και δείχνει να έχει την πρωτοκαθεδρία ως προς το πως θα κινηθεί η οικονομία επιμέρους (χώρες, περιοχές) και συνολικά (παγκόσμια οικονομία). εκεί έγκειται και η αδυναμία, διότι υποεκτιμάται ή υπερεκτιμάται ένα αντικειμενικό γεγονός, μέσω της ανθρώπινης λογικής και κυρίως της προσδοκίας. τα αποτελέσματα από μια εκτίμηση του μέλλοντος βάσει της παρατηρούμενης πραγματικότητας στην πραγματική οικονομία δεν είναι τόσο σημαντικά σε σχέση με το χρηματοοικονομικό κομμάτι που δείχνει να επηρεάζει σημαντικά τη μακροοικονομική προοπτική όπως δείχνουν 2 παγκόσμιες κρίσεις σε 2 χρόνια, η goldman sachs και εμείς, η ελλάδα. ποια είναι η συνέπεια; bubles and crashes, φούσκες και κατάρρευση, ή παίγνια συντονισμού, ή εξελικτικά παίγνια ή παίγνια επιλογής θέσης, τεχνολογίας, δραστηριότητας για να περάσουμε και στην πραγματική οικονομία. τι συμβαίνει στην τελευταία; ανέκαθεν το μυστικό της ανάπτυξης σχετιζόταν με την επίτευξη ή δημιουργία οικονομιών κλίμακας εσωτερικών ή εξωτερικών, οι οποίες μεταφράζονται σε κέρδη κυρίως μέσω του εμπορίου (= αύξηση της φιλελευθεροποίησης) και σε δημιουργία δεσμών (linkages) οι οποίοι επαντροφοδοτούν ένα τοπικό σύστημα και εξαπλώνουν θετικά αποτελέσματα μέσω μηχανισμών διάχυσης και οικονομικών ή και κοινωνικών δικτύων. είναι εύλογο ένα τεχνολογικό ή άλλο πλεονέκτημα να είναι συνήθως προσωρινό, διότι αυτός που το πετυχαίνει δεν γνωρίζει πλήρως πως μπορεί να το εκμεταλλευτεί άμεσα, ούτε μπορεί να μείνει αιωνίως κρυφό. ακόμα και μια ιδέα που μετατρέπεται σε στρατηγικό εταιρικό πλεονέκτημα διαχέεται μέσω μηχανισμών μίμησης ή μάθησης δια της πράξης. δέχομαι ότι μια πολυεθνική μπορεί να κρύψει την καινοτομία της, αλλά δεν μπορεί να το κάνει για πάντα. ακόμα και αν απελευθερώσει μια παλιότερη γι'' αυτήν τεχνολογία, είναι αρκετά πιθανόν η πρακτική της εφαρμογή να γίνει πολύ συμφέρουσα για τρίτους, ίσως περισσότερο και από την ίδια τη μητρική. έτσι το όφελος δεν μονοπωλείται μακροπρόθεσμα, κάτι θετικό για πιο καθυστερημένες "αναπτυσσόμενες" κοινωνίες ή "αναδυόμενες" οικονομίες. η επανατροφοδότηση του συστήματος με δεσμούς προσφοράς και ζήτησης είναι λοιπόν αφενός λογική και αναμενόμενη και αφετέρου επικερδής σε πλαίσια που ξεπερνούν τα μονοπώλια και τα ολιγοπώλια και πλησιάζουν μορφές ενός πιο υγιούς ανταγωνισμού, ο οποίος παρέχει δυνατότητες ευημερίας για τους πολλούς μέσω πολιτικών αναδιανομής και βελτίωσης της ποιότητας του ανθρώπινου δυναμικού. ας ξαναγυρίσουμε συγκριτικά στον τραπεζικό τομέα. ένας υγιής ανταγωνισμός εκεί είναι μάλλον ανέφικτος εφόσον η χρηματοδότηση επενδύσεων δημόσιων ή ιδιωτικών, με άλλα λόγια ο δανεισμός συνεπάγεται μεγάλη επισφάλεια λόγω της ολοένα και προσαυξημένης ρευστότητας του οικονομικού γίγνεσθαι στις μέρες μας. άρα όσο μεγαλύτερο είναι το μέγεθος σου, τόσο πιθανότερο είναι να μειώνεις την επισφάλεια σου. για το λόγο αυτό γίνονται συγχωνεύσεις, όχι μόνο στον τραπεζικό τομέα άλλωστε. επιπρόσθετα οι μηχανισμοί επίτευξης κέρδους είναι όλο και περισσότερο απρόσωποι όσο πιο πολύ επικεντρώνεσαι στο κεροσκοπικό κίνητρο. η παντελής αδυναμία προσδιορισμού κοινωνικού οφέλους στις χρηματοοικονομικές λειτουργίες, τις καθιστά επικίνδυνες. η χαοτική κατάσταση έχει έναν και μοναδικό μηχανισμό ελέγχου. να μην καταρρεύσει το σύστημα συνολικά. για αυτό λοιπόν, τουλάχιστον προς το παρόν, βλέπουμε και θα βλέπουμε κερδοσκοπικό παιχνίδι μόνο με μικρές οικονομίες παγκοσμίως ως προς το χρέος τους, διότι αποφέρει τεράστια κέρδη χωρίς να δημιουργεί τριγμούς στο σύστημα, ακριβώς διότι δεν ασχολείται με τους μεγάλους παίχτες (πχ ηπα), παρότι το χρέος τους μπορεί να αποβεί επικίνδυνα μη βιώσιμο. επειδή όμως οι προσδοκίες αυτοτροφοδοτούνται και συχνά αυτό-εκπληρώνονται, ο κίνδυνος κατάρρευσης είναι υπαρκτός, όχι βέβαια σίγουρος ή προδιαγεγραμμένος. στην περίπτωση αυτή λοιπόν, μόνο σε ανώτερο διακρατικό επίπεδο κάτι μπορεί να γίνει για να σταματήσει αυτή η χαοτική διαδικασία. ο ανταμ σμιθ φαντάστηκε το οικονομικό σύστημα ιδεατό όπου ο ανταγωνισμός προκύπτει στα πλαίσια της αυτοαγάπης (self love) και όχι του ατομικισμού. εκεί έγκειται κατά την άποψη μου η κριτική του μαρξ, την οποία καλό είναι να προσέχουμε, αλλά με διαφορετικό τρόπο (και επιλεκτικά ως προς τις περιπτώσεις που εξετάζουμε) από αυτόν που διαλέγει κακώς για μένα η αριστερά, εδώ στην ελλάδα τουλάχιστον. εάν υποθέταμε ότι η πρόοδος και η τεχνολογία έφταναν σε τέτοιο σημείο ώστε να αρθεί ο περιορισμός των πόρων, οι δύο οικονομικές φιλοσοφίες μάλλον συμπίπτουν, αν κάποιος τις δει πιο ψύχραιμα. η βραχυχρόνια λειτουργία της οικονομίας είναι μάλλον κάπου στη μέση τους, μέσω του κευνσιανού καπιταλισμού. όσον αφορά για το συμβαίνει στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία νομίζω ότι την πιο πειστική απάντηση μας παρέχει η επιστήμη της φυσικής. αν κόσμος προσομοιωθεί σε μια τεντωμένη κυκλική μεμβράνη, και πετάξουμε κάποιες σφαίρες μέσα (μεγαλύτερες ή μικρότερες, ή πάρα πολύ μικρές που συμβολίζουν εθνικές οικονομίες ή επιχειρήσεις ή αποφάσεις επένδυσης), η μεμβράνη καμπυλώνεται στα σημεία που βρίσκονται οι σφαίρες αυτές. Η βαρύτητα της κάθε σφαίρας έλκει διπλανές τις, με αποτέλεσμα να αλλάζει η μορφή της μεμβράνης και τα σχετικά μεγέθη των σφαιρών. Σε αυτή τη διαδικασία βοηθά το αρχικό μέγεθος των σφαιρών και η οικονομική φιλελευθεροποίηση. ωστόσο η φυσική εδώ δεν δημιουργεί αναγκαστικά συνθήκες μαύρης τρύπας που μια μεγάλη σφαίρα θα καταπιεί όλες τις άλλες και θα καταρρεύσει από το ίδιο της το βάρος σπάζοντας τη μεμβράνη, διότι η τελευταία είναι αρκετά δυνατή να δημιουργεί πολλά διαφορετικά σημεία ισορροπίας. έγκειται λοιπόν σε κάποιες σφαίρες να αποφύγουν να τις καταπιούν οι μεγαλύτερες τους… φίλε δκ θα προσπαθήσω να απαντήσω στην πρόσκλησή σου σύντομα.
Οπαπαντρεας φταιει
09/05/2010 19:50
Τούτος ο καθηγητής δεν έχει καταλάβει οτι η κρίση είναι αποτέλεσμα του σοσιαλισμού στην Ελλάδα και οχι του καπιταλισμου ,ενω το γεγονός οτι κάτι τέτοιοι παριστάνουν τούς καθηγητές ,είναι αν μη τι άλλο εξοργιστικό.
ναι
09/05/2010 18:48
Σωστος ο καθηγητης.Επιτελους και μια λογικη σκεψη, αντι για τις φωνες "εγκυρων αναλυτων"...
κωνσταντινος ζ.
09/05/2010 16:45
...ατομακια!!!! αυτη ειναι η ζωη που διαλεξαμε. γυναικες να ειναι στρατιωτες και ανδρες να ξυριζουν το στηθος τους!! λεφτα αορατα που αγοραζουν λουσο. φυκια για μεταξωτες κορδελες, να τι ειμαστε, ουτε τιμη εχουμε ουτε αξιοπρεπεια, "αγαθα" τα οποια δεν αγοραζουμε ουτε με τα 110 δις που μας δανειζουν. κανεις ωστοσο δεν μου απαντα στα μπλογκ, μενω εξω και δεν ξερω, τα μπουζουκια ειναι ανοιχτα;
09/05/2010 15:58
ίσως είναι καλό να προσπαθούσε κανείς να οριοθετήσει το πρόβλημα πριν προσπαθήσει να δώσει λύση. Ας πούμε, το πρόβλημα φαίνεται να έχει σχέση με συγχωνεύσεις. Όμως δεν είναι λογικό να μην επιτρέπονται. Το πρόβλημα φαίνεται να έχει σχέση με το μέγεθος της εταιρίας. Όμως υπάρχουν πολλά οφέλη από το να υπάρχουν μεγάλες εταιρίες. Τελικά το πρόβλημα έχει σχέση με το ότι μια πολύ μεγάλη εταιρία αφαιρεί ευκαιρίες από τις μικρότερες να αναπτυχθούν, ο ελέφαντας πατάει τα μυρμήγκια! Άρα η λύση του προβλήματος περιστρέφεται γύρω από τη δημιουργία προστατευτικών δικλίδων ώστε οι μεγάλες εταιρίες να μην καταπατούν τις μικρές. Στην Αμερικανική νομολογία υπάρχει ρύθμιση που προβλέπει ότι ένα δικαστήριο μπορεί να σπάσει μια εταιρία σε κομμάτια αν κρίνει ότι στρεβλώνει τον ανταγωνισμό. Μόνο που σχεδόν ποτέ δεν εφαρμόζεται. Άρα το πρόβλημα είναι γνωστό από παλιά... Απλώς οι λύσεις είναι ατελέσφορες και ελλιπείς. Πρέπει ο μηχανισμός να είναι αυτόματος και συστημικά εγγενής στον τρόπο που λειτουργούν οι αγορές. Πάντως μου αρέσει ο τρόπος που σκέφτεσαι. Αν θες στείλε μου στο jboy751 at yahoo.co.uk να τα πούμε.
DK
09/05/2010 15:24
ypetro, σε ευχαριστώ για την εκτενή απάντηση. Από ότι καταλαβαίνω ο κεντρικός άξονας είναι ότι ο αυτόματος πιλότος οδηγεί τις δυνάμεις να είναι κεντρομόλες γιατί ο κόσμος μικραίνει. Ότι ο αυτόματος πιλότος δεν μπορεί να οδηγήσει σε τέλειο ανταγωνισμό γιατί ένα σύστημα που στηρίζεται στο ατομικό συμφέρον δεν είναι αρκετά έξυπνο ή ώριμο για να οδηγήσει σε ένα ευσταθές ολιστικό οικονομικό σύστημα......Έως εδώ έχω να πω ότι συμφωνώ ότι οι δυνάμεις οδηγούν προς συγχωνεύσεις για την μεγιστοποίηση του κέρδους, ειδικά στις τράπεζες. Γιατί οι υπόλοιπες επιχειρήσεις δεν γίνονται υποχρεωτικά πιο κερδοφόρες με τις συγχωνεύσεις. Πάντως συμφωνώ μαζί σου ότι η τάση είναι προς ολιγοπώλια που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό.....Λες ότι το άτομο δεν μπορεί να λειτουργήσει αρκετά έξυπνα ώστε να υπάρχει ένα ευσταθές οικονομικό σύστημα. Δεν συμφωνώ σε αυτό. Πάρε για παράδειγμα την ίδια την κοινωνία. Η κοινωνία είναι (εξ ορισμού) το άθροισμα των ατομισμών. Ακόμα και η συλλογικότητα προκύπτει από αυτό το άθροισμα. Το ίδιο ισχύει και για τις αγορές. Υπάρχει το άτομο, αλλά υπάρχει και η συλλογικότητα (εταιρίες). Το άθροισμα των ατομικοτήτων οδηγεί σε πιο έξυπνες δομές από το ένα συστατικό άτομο. Όπως ακριβώς και οι διάφορες συλλογικότητες στην κοινωνία. Ας πούμε ένα πανεπιστήμιο παράγει πολλή περισσότερη επιστήμη από το άθροισμα της ικανότητας των μελών του. Κι όμως η κοινωνία (ως άθροισμα ατομικοτήτων) οδηγείται λίγο πολύ σε ευσταθή ισορροπία. Λες ότι ο ανταγωνισμός δεν είναι τέλειος γιατί τα άτομα δεν αντιδρούν σε πραγματικό χρόνο στα τεκταινόμενα..... Ο ανταγωνισμός δεν χρειάζεται να είναι τέλειος και θα έλεγα ότι εκ της μη τελειότητας προκύπτει η "ευκαιρία" και άρα το κέρδος. Αν η εταιρία –Α- είχε άπειρη δυνατότητα προσαρμογής στα τεκταινόμενα, δηλαδή αν (όπως λες) υπάρξει μια τεχνολογική πρόοδος μιας άλλης εταιρίας –Β-, και η Α μπορούσε σε ένα δευτερόλεπτο να κάνει ανταγωνιστική ανακάλυψη και να προσαρμοστεί αμέσως, τότε δεν θα υπήρχε "ευκαιρία" κέρδους και το σύστημα θα κατέρρεε. Όμως το ζητούμενο δεν είναι ο τέλειος ανταγωνισμός αλλά ένα αρκετά ευσταθές σύστημα που δίνει αρκετές ευκαιρίες σε όλους να αναπτυχθούν εάν έχουν ικανότητες. Δεν χρειάζεται να είναι καν ίσες, αρκεί να είναι αρκετές. Αυτό αν θες είναι το ελάχιστο ικανοποιητικό. Λες δεν μιλάμε για καπέλωμα του ιδιωτικού τομέα, αλλά για χειρουργικές επεμβάσεις που βοηθούν την περαιτέρω ανάπτυξη του (και όχι υπερσυγκέντρωση του. Το ίδιο λέω και εγώ. Με τη διαφορά ότι πρέπει οι επεμβάσεις να είναι *πολύ* έξυπνες και *μινιμαλιστικές* αλλά με μέγιστο αποτέλεσμα. Δεν μπορεί να παρεμβαίνει το κράτος για παράδειγμα στις τιμές των προϊόντων. Αλλά θα πρέπει να πριονίζει τα ολιγοπώλια ειδικά στον τραπεζικό τομέα. Επίσης, αυτό που δεν αναφέρεις και έχει σημασία κατά τη γνώμη μου, είναι ότι πολλές παλιές καπιταλιστικές οικονομίες και ειδικά οι ΗΠΑ έχουν πάρει όλες τις καλές θέσεις της αγοράς με ολιγοπώλια και τα αξιοποιούν ως πολιτικά εργαλεία. Δηλαδή οι κυβερνήσεις τα θέλουν κατά βάθος, όμως αυτό δημιουργεί συνθήκες αστάθειας του συστήματος. Δεν είναι τυχαίο ότι η παγκόσμια κρίση άρχισε από κρίση μερικών οργανισμών που μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού στη συγκεκριμένη χώρα. Δεν θέλω να δώσω την ψευδαίσθηση ότι προτείνω κάποια συγκεκριμένη λύση. Πιστεύω ότι η λύση δεν έχει βρεθεί ακόμα. Όμως η δημιουργία ενός παγκόσμιου ελεγκτικού συστήματος (της νομιμότητας) και η απαγόρευση κυβερνητικών παρεμβάσεων στην οικονομία με σκοπό το πολιτικό όφελος (όπως η διάσωση τραπεζών κολοσσών), θα ήταν μια καλή αρχή.
Τζαναμπετ
09/05/2010 14:46
Δεν μας παρατατε με τους διαφορους βολεμενους καθηγηταδες που ολοι ξερουμε πως αναριχονται..
Ι.Δ.
09/05/2010 12:03
Κύριε πρόεδρε, προχθές στη Βουλή πέσατε σε βαθιά παγίδα, όταν αναγκαστήκατε να απολογηθείτε για λίγο στην κατηγορία ότι είστε Έλληνας της διασποράς. Δεν είναι ό,τι καλύτερο να καυχάστε ενώπιον των Ελλήνων κάτι τέτοιο και να διεκδικείτε την ηγεσία της χώρας. Οι Έλληνες ανέκαθεν είχαν απέχθεια σε ξενόφερτα πρόσωπα. Αυτό σας διαφεύγει όπως σας διαφεύγουν και άλλες λεπτομέρειες από τη σοφία των προγόνων μας, διότι είναι εύλογο ότι στερηθήκατε κατά μέγα μέρος της Ελληνικής Παιδείας, αφού στα ξένα σχολεία ουδόλως ασχολούνται με αυτήν. Όπως, όμως, έλεγαν οι Αρχαίοι, Έλληνες εισί οι της ημετέρας Παιδείας μετέχοντες.(Αυτό μπορείτε να το δείτε γραμμένο και στη μετόπη της Μονής Πετράκη, αν επισκεφθείτε εκεί το Μακαριώτατο). Επομένως η απλή λογική, που μαθαίνουμε και στο Γυμνάσιο ακόμη, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν είστε Έλληνας, πράγμα που, εναντίον κάθε λογικής, δεν θέλουμε να πιστέψουμε (τρομάζουμε σε κάτι τέτοιο). Όμως, έρχονται κάποιες δηλώσεις του αδελφού σας και άλλων από την οικογένειά σας, που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, οι οποίες δείχνουν ακόμη και περιφρόνηση και υπεροψία απέναντι στους Έλληνες. Έρχεται, επίσης, και το γεγονός ότι δεν μετέχετε της ελληνικής παιδείας και σχετικά με κάποιες διαχρονικές σοφίες που έχουν διακηρύξει οι πρόγονοί μας, οι οποίοι αφού μελέτησαν βαθιά τους νόμους της ζωής, έδωσαν χρυσούς κανόνες, απαράβατους, για να μην κάνουν οι άνθρωποι τη ζωή τους δυστυχή. Ένας τέτοιος κανόνας είναι και το Μηδέν άγαν (δηλαδή: να μην το παρατραβάμε), ο οποίος είναι τόσο σπουδαίος που η παραβίασή του οδηγεί σε απίθανες καταστροφές. Το ίδιο σημαίνει και η ύβρις, που έλεγαν οι σοφοί πρόγονοί μας, η οποία συνεπαγόταν απίστευτα δεινά (όπως αυτά του Οδυσσέα, που του ήρθαν παρόλο που γνώριζε τα νερά και είχε χαρτογραφήσει τις διαδρομές, καλύτερα από τον καθένα). Αναγόμενα όλα αυτά στις παρούσες περιστάσεις και σύμφωνα με την απλή λογική, οδηγούν στα εξής συμπεράσματα: Αντί να τηρήσετε μέτρο στην προσπάθεια επιβάρυνσης των Ελλήνων, όλη η Κυβέρνησή σας μάζεψε τα βάρη δεκαετιών για να τα φορτώσει με μιας στο γάιδαρο, ο οποίος θέλατε να τα συνειδητοποιήσει και να τα αντέξει σε χρόνο μηδέν. Εδώ έρχεται το μηδέν άγαν. Ξεπεράσατε τα όρια της λογικής και το παράλογο θα εκδικηθεί, εκτός αν αυτό δεν σας απασχολεί, διότι δεν θίγει ατομικά κάθε αξιωματούχο στην Κυβέρνηση. Λειτουργείτε πλέον ερήμην του λαού, σε αντίθεση με τη θέλησή του και βιάζοντας μισθωτούς και συνταξιούχους. Ούτε εδώ έχετε συνειδητοποιήσει το μηδέν άγαν. Δεν έχετε καν συνειδητοποιήσει ότι δεν σας θέλει πλέον ο ΛΑΟΣ, χωρίς τη θέληση του οποίου δεν μπορείτε να εφαρμόσετε τα αντιλαϊκά μέτρα σας, όσο και αν χτυπιέστε. Έτσι, ο βιασμός που επιχειρείτε θα μετατραπεί σε τραγωδία. Που θα πάτε χωρίς το ΛΑΟ, δεν σας απασχολεί αυτό;;;;; Μπορεί να έχετε στο χέρι τους βουλευτές σας και να τους διαγράφετε όποτε θέλετε, αλλά δεν έχετε πλέον το ΛΑΟ, τον οποίο και δεν μπορείτε να τον διαγράψετε. Πολύ υπερβολικό θα ήταν, και το αν σκεφτόσασταν κάτι τέτοιο, όπως οι δικτάτορες. Έχετε χάσει τη δεδηλωμένη του ΛΑΟΥ, γιατί καταπατήσατε τη θέλησή του και το φιλότιμό του, το οποίο σας ανέφερε ακόμη και ο Ομπάμα, όταν πήγατε εκεί για επίσκεψη (Filotimo). Στην παιδεία που λάβατε, δεν περιήχετο ούτε η ρήση: του Έλληνος ο τράχηλος ζυγό δεν υπομένει;;;;; Επομένως με τόσες βασικές ελλείψεις, έρχεται στο νου η λαϊκή ρήση: Που πας ρε Καρα.....;;;;; (συγγνώμη για την παρομοίωση). Η μόνη συγγνωστή λύση τώρα είναι η αλλαγή πορείας την ύστατη στιγμή, δηλαδή να γίνουν πιο ανθρώπινα (από απάνθρωπα) τα μέτρα σας, που σπεύσατε να πάρετε, πάνω και από εκείνα που σας ζήτησαν (αυτό πλέον, όπως και πολλά άλλα τα καταλάβαμε, γιατί εσείς μας πονηρέψατε να το ψάχνουνε το πράγμα) και να μη συνεχίσετε το δανεισμό από το μηχανισμό στήριξης Υπάρχουν και άλλες λύσεις που κατά κόρον διατυπώνονται ακόμη και στην παρούσα στήλη των αναγνωστών και έχετε χρέος να τις αναζητήσετε, για το χατίρι των Ελλήνων και όχι για το συμφέρον των ξένων (που έγιναν τώρα και τοκογλύφοι), τους οποίους δείχνετε να προτιμάτε, περισσότερο και από τους Έλληνες. Τα δε πρόσωπα - προστάτες στο περιβάλλον σας, που πλέον δεν λαβαίνουν υπόψη τις γνώμες και κραυγές μας στο internet, προσφέρουν τη χείριστη υπηρεσία.
ypetro
08/05/2010 20:39
φίλε δκ, η ληστρική πολιτική των τραπεζών υπάρχει από τη στιγμή που το ίδιο το οικονομικό σύστημα απευθύνεται αποκλειστικά σε αυτές για να τροφοδοτηθεί, όταν δεν δουλεύει καλά ο αυτόματος πιλότος και δεν καταφεύγει σε άλλες λύσεις όπως η αύξηση της προσφοράς και της ταχύτητας κυκλοφορίας του χρήματος. οι συγχωνεύσεις είναι αναγκαία και ικανή συνθήκη βιωσιμότητας σε συνθήκες υπερσυγκέντρωσης κέρδους και προφανώς κόστους, κάτι χαρακτηριστικό της εποχής. οι κεντρομόλες δυνάμεις του συστήματος σαφώς υπερσχίουν έναντι των κεντρόφυγων ακριβώς επειδή μέσω της παγκοσμιοποίησης ο κόσμος μικραίνει. η αρχιτεκτονική του πιλότου αλλάζει (τέλειος ή ατελής ανταγωνισμός) αλλά παραμένει αυτόματος κατά βάση, εκτός εάν το κρατικό χέρι επέμβει, κάτι δύσκολο σε παγκόσμιες διαστάσεις διότι οι κρατικές δομές δεν αντικαταστάθηκαν από σοβαρές διακρατικές οντότητες που οι μηχανισμοί λήψης αποφάσεων έχουν γνώμονα το κοινό μέλλον και τις αμοιβαίες υποχωρήσεις, ενώ η οικονομία και η απόφαση επένδυσης άλλαξε νοοτροπία και ταχύτητα καθώς οι χρηματοοικονομικές ροές απελευθερώθηκαν. ο τραπεζικός τομέας ήταν χρήσιμος ως υποστηρικτής της πραγματικής οικονομίας παλιότερα την οποία τείνει να αντικαταστήσει πλέον. ο δικός του αυτόματος πιλότος είναι ο πλέον επικίνδυνος. δεν μπορεί να δουλέψει καλά κανένας αυτόματος πιλότος που έχει ως κέντρο του την ατομική - ανθρώπινη υπόσταση. ο λόγος είναι ότι η υπόσταση αυτή δεν έχει αρκετή σοφία, δεν μαθαίνει εύκολα από τα λάθη της, διακατέχεται από άκρατη φιλοδοξία και καιροσκοπισμό και από μια ψευδαίσθηση ελέγχου σε ένα σύστημα για το οποίο εργάζεται προκειμένου να είναι αυτόνομο- αυτόματο. είναι μια εκπληκτική αντίφαση. η προσδοκία λειτουργεί σαν όχημα καταστροφής στο οποίο κάποιοι επενδύουν και βγάζουν ένα κάρο λεφτά, κάτι απόλυτα φυσιολογικό σύμφωνα με την "προτίμηση ρευστότητας" του κέινς που επιβεβαίωνεται από διαφόρων μορφών παίγνια. το τραπεζικό - χρηματοοικονομικό σύστημα που περιορίζόταν σε εθνικά πλαίσια πριν την παγκοσμιοποίηση, δεν μπορούσε να κάνει τον κόσμο τόσο ταχύτατα ευμετάβλητο. οι κυβερνήσεις έπονται αναγκαστικά σε αυτό το πλαίσιο και βαίνουν καθυστερημένες, όπως και η πραγματική οικονομία, διότι μια ανθρώπινη απόφαση δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα πραγματικού χρόνου, on time που λέμε, όπως η τιμή μιας μετοχής ή ενός cds. το άσχημο κομμάτι της παγκοσμιοποίησης είναι ακριβώς αυτό. εξωθεί τη αυτοκαταστροφική νοοτροπία του ατόμου διότι δεν είναι αρκετά ωριμότερο από την εποχή που ήταν πίθηκος και ζούσε στα δέντρα. η ανάπτυξη ανέκαθεν στειριζόταν και εξακολουθεί να στειρίζεται στην (θεωρητικά) προσωρινή μονοπωλιακή δύναμη η οποία προκύπτει από πλεονέκτημα,τεχνολογικό ή κεφαλαιακό (ανθρώπινο κυρίως και φυσικό κεφάλαιο δευτερόντως) από πληροφόρηση και από ιστορικούς παράγοντες κάποιου συγκεκριμένου οικονομικού χώρου που ασκούν έλξη στις επενδύσεις, και από διαδικασίες που η προσφορά δημιουργεί ζήτηση και βοηθά στην αυτροφοδοτημένη βιωσιμότητα του συστήματος. η ανάπτυξη εμφανίζεται ως το τελικό αποτέλεσμα μιας απαραίτητης διαδικασίας δυϊσμού και ανισοτήτων, τις οποίες διορθώνει μόνο με εξωγενή έλεγχο και έξυπνες πολιτικές διαμέσου των οποίων η βιωσιμότητα μακροπρόθεσμα στειρίζεται στην ενίσχυση της μεσαίας τάξης, και μάλιστα όχι υποχρεωτικά εις βάρος της πλούσιας τάξης. για το λόγο αυτό χρειάζεται κρατική παρέμβαση προφανώς νέας μορφής λόγω παγκοσμιοποίησης. δεν μιλάμε για καπέλωμα του ιδιωτικού τομέα, αλλά για χειρουργικές επεμβάσεις που βοηθούν την περαιτέρω ανάπτυξη του (και όχι υπερσυγκέντρωση του). μια οποιαδήποτε οικονομία αλλά και η παγκόσμια ισορροπεί σε πολλά διαφορετικά σημεία, όχι αναγκαστικά τέλειου ανταγωνισμού. ο τελευταίος είναι αδύνατον να υπάρχει λόγω ακριβώς της διαρκούς ρευστότητας που βραχυχρόνια δεν δημιουργεί ομαλότητα αλλά διαφοροποίησεις σε κλαδικές δραστηριότητες συχνά ακραίες. η προστασία του κοινωνικού ωφέλους σε τέτοιες συνθήκες επιτάσει εξωγενείς ως προς το σύστημα επεμβάσεις. απλά λείπει η πολιτική βούληση προς την κατεύθυνση γιατί δεν έχουν υποστεί επεξεργασία εφαρμόσιμες εναλλακτικές λύσεις σε θεωρητικό επίπεδο.
DK
08/05/2010 14:58
@ypetro, "αγορανομικές διατάξεις για τον υπερ-κερδοσκοπικό πλουτισμό".................οκ λοιπόν ας πούμε ότι ενώ οι ντομάτες κάνουν 1 Ευρώ το κιλό και ένας εμφανίζεται να τις πουλάει 10 Ευρώ το κιλό. Αυτό είναι αισχροκέρδια προφανώς; ................Ωραία λοιπόν. Τώρα ας σκευτούμε ένα άλλο παράδειγμα. Ας πούμε ότι τα αεροπορικά εισητήρια για Θεσσαλονίκη πωλούνται προς 200 Ευρώ. Και εμφανίζεται ένας και πουλάει προς 25 Ευρώ. Τώρα τι κάνουμε λεβέντη μου; Οι των 200 Ευρώ κερδοσκοπούν ή αυτός που πουλάει 25 Ευρώ <<υποαισχροκερδεί>>; Δυστυχώς πολλοί που κριτικάρουν τον καπιταλισμό το κάνουν χωρίς να πολυκαταλαβαίνουν πώς λειτουργεί. Ο προσδιορισμός της αξίας με βάση τον προσφορά και ζήτηση είναι η πεμπτουσία του συστήματος και κανείς δεν μπορεί να παρέμβει σε αυτό το σημείο. Αλλοιώς ας αλλάξουμε σύστημα να τελειώνουμε. Κατά τη γνώμη μου μέσα στα πολλά καλά του καπιταλισμού, υπάρχει και ένα θεμελιώδες πρόβλημα: Η σταδιακή δημιουργία ολιγοπολίων που παραβιάζουν την αρχή του ελεύθερου ανταγονισμού και στρεβλώνουν την κατανομή των ευκαριών. Οι κυβερνήσεις πρέπει να προσπαθούν πολύ περισσότερο να δημιουργούν ανοιχτές συνθύκες αγοράς και να πριονίζουν τα ολιγοπόλια. Αλλά γι αυτό πρέπει να υπάρξει διεθνής συνεννόηση, γιατί πολλέσ χώρες που έχουν δέσει το γάιδαρό τους αφού τους ανοίκουν κάποια ολιγοπόλια, τα χρηιμοποιούν ως πολιτικά εργαλεία. Και άρα πολύ δύσκολα θα πιστούν να τα <<κονιορτοποιήσουν>>. ...............Έχει μαγάλη σημασία αυτό. Η αγορά πρέπει να έχει πολυπληθείς φωνές (ανταγωνισμός). Για λάθε 5 όχι να υ΄παρχουν και 3 ναί που λέει ο λόγος. Έτσι δημιουργείται μία <<στατιστικότητα>> στη συμπεριφορά που δημιουργεί συνθήκες ευσταθούς ισορροπίας. Όταν υπάρχουν ολιγοπόλια, δηλαδή 3 τεράστειες τράπεζες πχ, τότε είναι πολύ έυκολο να δημιουργηθούν συνθήκες που σε μια ερώτηση να απαντήσουν και οι τρείς <<ναι>>. Να μην υπάρξει κανένα <<όχι>>. Αν λοιπόν το ρίσκο της απάντησης βγει ανάποδο, και η σωστή απάντηση ήταν <<όχι>>, τότε κατακρυμνίζεται ολόκληρη η διεθνής οικονομία! Αντιθέτως άν αντί για τρεις τεράστιες τράπεζες είχαμε 10,000 μικρότερες, τότε η απάντηση στο ερώτημα θα ήταν 7,000 <<ναι>> και 3,000 <<όχι>>. Οπότε ακόμα και όταν το ρίσκο έβγαινε ανάποδο, θα γλυτώνανε 3000 τράπεζες και έτσι η διαθνής οικονομία θα σωζόταν. Αυτό που χρειάζεται είναι λιγότερη παρεμβατικότητα στην οικονομία αλλά ποιο έξυπνη και κυρίως διεθνώς πιο συντονισμένη, ώστε να διατηρούνται αυθεντικές συνθήκες ανταγωνισμού σε όλες τις αγορές.
Ανδρέας
08/05/2010 14:32
Τα ΝΕΑ ζήτησαν άρθρα παρέμβασης για το που πάμε ή αν υπάρχουν προτάσεις για ένα καλύτερο μέλλον και ο κ. Μαργαρίτης μας έκανε μια θεωρητική ανάλυση για τον κακό καπιταλισμό. Ευχαριστούμε πολύ αλλά αυτά τα ξέρουμε. Τι προτείνετε δε μας λέτε. Ξέχασα όμως αν προτείνετε κάτι που είναι εκτός κομματικής γραμμής μπορεί και η σύντροφος Αλέκα να σας διαγράψει...
ypetro
08/05/2010 10:49
με όλο το σεβασμό κ. μαργαρίτη, στην παραγωγική εκδοχή του υπερσυσσωρεύμενου κεφαλαίου, δηλαδή στις εταιρίες, εργάζονται άνθρωποι, οι οποίοι θα μείνουν άνεργοι λόγω της κατστροφής του, που κάποιοι επιδιώκουν όπως λέτε. κακώς τα κράτη δανείστηκαν για να σώσουν θέσεις εργασίας, παρότι έπαιξαν το παιχνίδι του κεφαλαίου; το σημαντικότερο πρόβλημα είναι η "προτίμηση ρευστότητας" (keynes) δηλαδή η ζήτηση χρήματος μόνο για κερδοσκοπικούς λόγους, η οποία είναι πλέον παγκοσμιοποιημένη και καταστρέφει την πραγματική οικονομία δηλαδή την παραγωγική διαδικασία. αυτό που λείπει είναι μια παγκόσμια στοιχειώδης ρύθμιση στο χρηματοοικονομικό κομμάτι (π.χ. κρατικοποίηση οίκων αξιολόγησης, χρηματοοικονομικό παιχνίδι μόνο μέσω χρηματιστηρίου και μερικές ακόμα απαγορεύσεις - αγορανομικές διατάξεις για τον υπερ-κερδοσκοπικό πλουτισμό) και στοιχειώδης οριοθέτηση του ανταγωνισμού εθνών και εταιριών παγκοσμίως, που δεν μπορεί να εξακολούθησει να γίνεται με τόσο τερατώδεις διαφορές στους εργατικούς μισθούς, π.χ. κίνας και γερμανίας ή ηπα και βραζιλίας κ.ο.κ. οι αναδυόμενες οικονομίες έχουν καταφέρει να έλξουν επενδύσεις και τεχνολογία κρατώντας το κόστος χαμηλά και ο νότος αντεπιτείθεται στο βορρά. αν η λύση είναι χειροτέρευση του βιοτικού επιπέδου του δεύτερου, τότε ο παραλογισμός της ανθρωπότητας έχει ξεπεράσει κάθε όριο. ουσιαστικά λοιπόν το δεύτερο πρόβλημα είναι η τρομερή έλξη ορισμένων χωρών του πλανήτη σε επενδύσεις επειδή έχουν θεσμικό και τεχνολογικό περιβάλλον κατάλληλο και τεράστιους συνύθως πληθυσμούς ως στρατηγική εφεδρία φτηνών εργατικών χεριών. ο σοσιαλισμός παρά την αδιαμφησβήτη θεωρητική αξία του, είναι πιο πολύ χρήσιμος για να αναδικνύει τις στρεβλότητες του υπάρχοντος μοντέλου ώστε να οδηγεί σε πολιτικές ελέγχου ή αυτοελέγχου του. ο τρότσκυ αν δεν κάνω λάθος έλεγε ότι ο σοσιαλισμός έχει νόημα αν εφαρμοστεί σε παγκόσμιες διαστάσεις. εάν υποθέταμε ότι κάτι τέτοιο συνέβαινε άμεσα, η οχλοκρατία η κοινωνική διάλυση, η πείνα και η βία που θα επικρατούσε μέχρι να εγκαθιδρυθεί το σοσιαλιστικό ιδεώδες αναρωτιέμαι σε τι έδαφος θα έβρισκε εφαρμογή. η ανθρωπότητα και πόσο μάλλον η ελλάδα, δεν νομίζω ότι έχει την απαραίτητη ωριμότητα να χειριστεί τέτοιες καταστάσεις. το ζώο στο πίσω μέρος του μυαλού μας είναι εδώ, ζεί και βασιλεύει...

όλες οι τελευταίες ειδήσεις