ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 14/02/2017 17:38

Ο Φοίβος Δεληβοριάς στα κλαρίνα

Πόση απόσταση διανύθηκε και με τι ταχύτητα ώστε η σημερινή γενιά να μην μπορεί να σταθεί με σοβαρότητα απέναντι στον δημοτικό και λαϊκό πλούτο του τόπου; Τι ακριβώς μεσολάβησε από το 80 και μέχρι σήμερα, αργά η πυκνά, ώστε οι άνθρωποι των πόλεων να απομακρυνθούν τόσο βίαια από τις βασικές τους τις αρχές; Και τι ακριβώς νομιμοποιεί, τα σημερινά μορφωμένα και πληροφορημένα παιδιά, να μετασκευάζουν χλευαστικά την ακριβή κληρονομιά δύο και πάνω αιώνων προφορικότητας και επώνυμης δημιουργίας;

Έχουν γίνει διάφορες παρανοήσεις στις μέρες μας. Και ορισμένοι έχουν παρεξηγήσει κάποια πράγματα. Για να λύσουμε το κουβάρι, θα χρειαστεί μια ορισμένη υπογράμμιση ορισμένων γεγονότων. Η εφιαλτική Χούντα του 1967-74 πέραν όλων των άλλων δεινών προξένησε και μια ακόμη ζημιά: Ποινικοποίησε την Δημοτική Παράδοση. Για χρόνια μετά, η αντίρροπή τάση που θέριεψε, σχεδόν αντιμετώπιζε ως εχθρικό άκουσμα καθετί που εμπεριείχε κλαρίνο. Λογικό μα όχι δίκαιο. Κι έπρεπε μια συγκεκριμένη ελίτ ανθρώπων να ξαναπιάσει το νήμα της απενοχοποίησης εκεί γύρω στα τέλη του 70. Μια παρέα για την ακρίβεια που υπενθύμισε πως λαϊκό δεν ήταν μόνον το τότε pop μαζικό των κέντρων της Παραλίας αλλά πάνω απ’ όλα το προπολεμικό και αυτό του 50-60. Ο σχηματισμός ρεμπέτικων κομπανιών ήταν το πρώτο βήμα. Σε σειρά παλαιότητας η Ρεμπέτικη Κομπανία ήταν η πρώτη. Ταυτόχρονα και παράλληλα, μια σειρά φωτισμένων ανθρώπων άφησαν για λίγο στην άκρη τα ψαξίματα ήχων έξω και επέστρεψαν το βλέμμα τους μέσα. Σε σειρά επίδρασης ο Τάσος Φαληρέας ήταν ο πρώτος. Στο πρόσωπό του θα μπορούσε να συνοψιστεί ένα ρεύμα. Αυτό της «Εκδίκησης της Γυφτιάς».

Ξανά μπουζούκια, ξανά κλαρίνα, ξανά άμεσος βιωματικός στίχος. Ξανά εξωστρέφεια. Ξανά κοινότητα. Το περιοδικό Ντέφι και οι συναυλίες στον Λυκαβηττό. Το δισκάδικο Pop Eleven στο Κολωνάκι. Και πάνω απ’ όλα η μάχη των ιδεών. Η λαϊκότητα επέστρεφε στο κέντρο των πραγμάτων αυτή την φορά με τον φακό κοσμοπολιτών διανοούμενων. Σαν τον Τάσο. Το γράφω αυτό αφού ο τελευταίος, για να επιστρέψει στον θαυμασμό του στον Μανώλη Αγγελόπουλο, στην Βιτάλη, τον Τάκη Σούκα, τον Άκη Πάνου, τον Τάσο Χαλκιά, τον Γιώργο Κόρο αλλά και τον Μάκη Χριστοδουλόπουλο είχε προηγουμένως αφομοιώσει τα πιο άβαν γκαρντ ρεύματα του εξωτερικού. Πολύ πριν συνειδητοποιήσει την μαγεία του Διονυσίου, τον λυγμό των οργάνων και της ιθαγένειας, είχε εικόνα και γνώση του Tin Pan Alley ή και του Γούντστοκ. Το ρεύμα της απενοχοποίησης γρήγορα έλαβε και ηγεμονικά χαρακτηριστικά παρά την πολεμική που δέχθηκε. Μετά το 1990 όμως έγινε κάτι αδιανόητα ύπουλο. Στο όχημα της απενοχοποίησης επιβιβάστηκαν και διάφοροι που δεν είχαν καμία σχέση με το togetherness του λαϊκού καημού και της κοινότητας.

Η πιο κιτς εκδοχή του τραγουδιού – και όχι μόνον – ενδύθηκε την λεοντή του ρεύματος που περιγράψαμε. Με σπασμένο τρόπο, πολλές σημερινές περφόρμανς που μετασκευάζουν κωμικά ή χλευαστικά τα λαϊκά, τα δημοτικά, τα λαϊκοδημοτικά, οι εκατοντάδες γελοίες διασκευές μεγάλων τραγουδιών της ιθαγένειας, είναι ο πιο μελαγχολικός τρόπος για να πούμε: Παιδιά, άστε το καλύτερα. Δεν πιάσατε το σήμα. Αυτό ακριβώς το σήμα που έχει πιάσει χρόνια τώρα ο τραγουδοποιός Φοίβος Δεληβοριάς. Και που οι τωρινές του εμφανίσεις τις Κυριακές στο Hotel Ερμού το επιβεβαιώνουν με τον πιο μαγικό τρόπο. Εδώ, τις Κυριακές τα μεσημέρια ο Φοίβος, στήνει ένα μετα-λαϊκοδημοτικό πανηγύρι με απόλυτο σεβασμό με αυτά που καταπιάνεται, με άρτιο ήχο και με μια καταπληκτική μπάντα –τους Γιαν Βαν- που μοιάζει να έχει εντελώς χωνεμένα όλα τα παραπάνω που περιγράψαμε. «Καμία ασωτία δεν δικαιώνεται, αν δεν ξαναγυρίσει με λυτρωτική αγάπη στο πατρικό της», έγραφε ο ίδιος ο Δεληβοριάς στο πάλαι Δίφωνο (Απρίλιος 2002) και σε ένα εξαιρετικό του σημείωμα – μνήμης για τον Τάσο Φαληρέα.

Η τωρινή του απόπειρα, πρωτόγνωρη και για τον δικό του κόσμο αλλά δουλεμένη και με συνεκτικότητα ενός ταξιδιού, θα μπορούσε να έχει μότο τα παραπάνω λόγια. Δεν είναι μόνον ο επιχρωματισμός των γνωστών τραγουδιών του Φοίβου με το υπέροχο κλαρίνο του Γιώργου Σκηπητάρη, τα πλήκτρα του Κωστή Χριστοδούλου ή με τα δαιμονικά κρουστά του Κώστα Μερετάκη. Δεν είναι μόνον η τόλμη να συμπεριλαμβάνεις στην αποσκευή σου το λαϊκοδημοτικό «Μην λυπάσαι που φεύγω» (αυτό που παίξανε οι Μπέκοι στο μνήμα του Χρήστου Βακαλόπουλου και που ακουγόταν στο sky movie «Παρακαλώ Γυναίκες μην Κλαίτε» του Σταύρου Τσιώλη). Δεν είναι μόνον η αφομοιωμένη γνώση να λες το «Παντρεμένοι κι οι δυο» (υπέροχο ντουέτο με την χαρισματική Νεφέλη Φασούλη) χωρίς την γνωστή αποικιοκρατική μικροαστική και αφ υψηλού τάση να το υπονομεύεις. Δεν είναι μόνον η υπενθύμιση πως ο Δεληβοριάς αποτελεί τον πιο χρυσό κρίκο της συνέχειας του τραγουδιού μας.

Είναι δύο λεπτομέρειες που συγκράτησα την Κυριακή που μας πέρασε. Η πρώτη είναι η κραυγή του μόλις τέλειωνε το «Ένας σκύλος στο Κολωνάκι». «Εις μνήμην Τάσου Φαληρέα!», φώναξε. Απόλυτος υπομνηματισμός στον γκουρού της απενοχοποίησης. Η δεύτερη έχει να κάνει με τον καλεσμένο του. Την Κυριακή που μας πέρασε ήταν το θηρίο της Ηπείρου Αντώνης Κυρίτσης. Όταν άρχισε να τραγουδά, ντυμένος κομψά, όπως όλοι οι σοβαροί των λαϊκών παταριών, ένιωσα να ανοίγει η σκεπή του Hotel Ερμού. Να φανερώνεται ο ουρανός. Να μετατρέπεται ο σκοτεινός χώρος σε κάτι από πλατεία χωριού από αυτές που φιλοξενούν τα πανηγύρια της υπαίθρου μας. Ο Δεληβοριάς, όση ώρα τραγουδούσε ο Κυρίτσης, καθόταν πίσω του και τον κοιτούσε με θαυμασμό έχοντας βγάλει το χρυσό σακάκι που φορούσε σε όλη σχεδόν την εμφάνισή του. Η απενοχοποίηση είναι μια σοβαρή υπόθεση. Και αυτές τις Κυριακές ευτυχώς είναι στα καλύτερα χέρια.

Οδός Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου

Το παρακάτω κείμενο το έγραψα στις 13 Δεκεμβρίου του 2008 στα ιντερνετικά ΝΕΑ. Εν θερμώ τότε αλλά νομίζω δίνει μια εικόνα. Είναι Σάββατο βράδυ....

Νιόνιος: προφήτης και δικός μας

Στις 2 Δεκεμβρίου, είχε γενέθλια ο κύριος Διονύσης Σαββόπουλος. Ο πιο πρωτοπόρος και επιδραστικός- με έναν παράξενο και σχεδόν αδιόρατο τρόπο-...

Πολυτεχνείο: Οι έξω

Η Εξέγερση του Πολυτεχνείου του 1973, μοιραία αναζωπυρώνει τις αντιπαραθέσεις όπως όλες οι ιστορικές τομές που έθεσαν τις συνειδήσεις στην δοκιμή...

Ηλίας Πετρόπουλος: μια σκέψη

Επέτειος γέννησης του συγγραφέα Ηλία Πετρόπουλου, ήταν η 26η Ιουνίου. Πάντα δυσκολεύομαι να γράψω κάτι για εκείνον, όχι βέβαια ότι έχει και κάποια...

Mουλωχτά

«Ήρθες απ’ τα’ αριστερά, μουλωχτά, πονηρά, για να πάρεις την πρωτιά/ να’ σαι με τους δυνατούς, να νικήσεις τους κακούς». Μόλις διαβάσατε στίχους...

Βιάζοντας παραλίες

Ένα ακόμη καλοκαίρι που χυδαίοι εμπόροι βιάζουν τα νησάκια του Αιγαίου, καταπατούν δημόσιο χώρο, σηκώνουν φαραωνικά έργα, χτίσματα πάνω στην...

Κριτική δίσκου: Φανός Θυέλλης

Για να φτάσεις κάπου γρήγορα, πρέπει να περπατήσεις αργά και με σταθερά βήματα. Η παραπάνω σκέψη μου γεννήθηκε ακούγοντας τον νέο δίσκο Φανός...

Μπιθικώτσης: Ο τραγουδιστής του μεσημεριού

Εντεκα χρόνια (πέθανε στις 7 Απρίλη του 2005) χωρίς την βιολογική παρουσία του Γρηγόρη Μπιθικώτση. Αν ο Καζαντζίδης ήταν βασικά τραγουδιστής...

Δημόσιες σχέσεις του πληκτρολογίου

Υπάρχει μια πολύ εύκολη και διαδεδομένη πρακτική που είναι συχνή στον Δημόσιο Λόγο των κοινωνικών δικτύων. Είναι μια πρακτική που ακολουθείται...

όλες οι τελευταίες ειδήσεις

Ο τρόπος με τον οποίο εκδικείται καμιά φορά η πραγματικότητα είναι εξόχως σαρκαστικός. Δικαιωμένος - κατά δήλωσή του - από τις εξελίξεις στο...
όλες οι απόψεις όλοι οι αρθρογράφοι

Ό,τι χρειάζεται να ξέρω: κινηματογράφοι, θέατρα, τι παίζει η TV, Νοσοκομεία, Φαρμακεία