Έφτασε μήπως το πλήρωμα του χρόνου να μιλήσουμε για δεοντολογία; Πρόκειται να αλλάξει κάτι, είτε μιλήσουμε είτε δεν μιλήσουμε; Σε μέρες που η διασταύρωση των πληροφοριών συγχέεται με το ακατάσχετο κουτσομπολιό, φαντάζει ως μονόδρομος η...
αυτορρύθμιση του αναγνώστη κι επανέρχονται στην επικαιρότητα τα λόγια του Ναζωραίου: «Αν σε σκανδαλίζει το μάτι σου, βγάλ΄ το». Εμείς πάντως προσπαθήσαμε φιλότιμα να διακρίνουμε την ήρα από το σιτάρι.

Νίκος Κούνδουρος ΟΝΕΙΡΕΥΤΗΚΑ ΠΩΣ ΠΕΘΑΝΑ
Ίκαρος, 20ευρώ
Από τις πιο ενδιαφέρουσες αυτοβιογραφίες της χρονιάς- και ταυτόχρονα η λιγότερο αυτοβιογραφία από τις αυτοβιογραφίες. Με περισσή γαλαντομία, ο σκηνοθέτης Νίκος Κούνδουρος περνάει πίσω από την κουίντα και δίνει το μικρόφωνο στα αγαπημένα του πρόσωπα: επωνύμους και ανωνύμους, ζώντες και τεθνεώτες. Ζοφεροί πίνακες από τα Δεκεμβριανά και τη Μακρόνησο, πιο φωτεινοί, καθώς προσεγγίζουμε την παγκοσμίως ευέλπιδα δεκαετία του 1960. Προϋποθέτει μια εκ των προτέρων εξοικείωση με τους πιο σημαντικούς «κόμβους» στη ζωή του καλλιτέχνη, αλλά αξίζει τον κόπο.

Κai Βird, Μartin J. Sherwin Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΚΑΙ Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΡΟΜΠΕΡΤ ΟΠΕΝΧΑΪΜΕΡ
Μτφ: Μαριλένα Κορωναίου, Τραυλός, 33 ευρώ
Θεωρήθηκε ως η «απόλυτη» βιογραφία- και γι΄ αυτό άλλωστε κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ. Οι Κάι Μπερντ και Μάρτιν Σέργουιν «έσκαψαν» επί 25 (!)

χρόνια σε γνωστά και άγνωστα αρχεία για να καταγράψουν με κάθε λεπτομέρεια την προσωπική τραγωδία ενός ιδιοφυούς φυσικού επιστήμονα που απέχει ακόμη πολύ από το να μην υπολογίζεται και ως εν υπνώσει νέμεσις για ολόκληρο τον πλανήτη. Η γενιά του Οπενχάιμερ, στην αγωνία της «να προλάβει τους ναζί», δάγκωσε άρον άρον τον απαγορευμένο καρπό- κατασκεύασε και δοκίμασε στο πετσί των Ιαπώνων την ατομική βόμβα.

Μένει στη δικιά μας γενιά- ή στη γενιά των παιδιών μας- να ξανακλείσει τους ανέμους μέσα στον ασκό του Αιόλου. Το πώς... κανείς δεν το ξέρει (ούτε καν το φαντάζεται).

David Ιrving
ΓΚΑΙΡΙΝΓΚ Ο ΙΣΧΥΡΟΣ ΑΝΔΡΑΣ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΥ ΡΑΪΧ
Μτφ: Κατερίνα Χαλμούκου, Γκοβόστης, 39 ευρώ
Ίσως οι περισσότεροι να διαφωνούμε σφόδρα με τις ακραίες πολιτικές του απόψεις (στην Αυστρία τον έκλεισαν φυλακή ως φιλοναζιστή), αλλά δύσκολα μπορούμε να παραβλέψουμε την εξαιρετική αφηγηματική του ενάργεια. Ο αμφιλεγόμενος Βρετανός ιστορικός Ντέιβιντ Ίρβινγκ, με σχεδόν αποκλειστικό αντικείμενο στο πολύτομο έργο του το Τρίτο Ράιχ (έτσι του κόλλησε και η ρετσινιά), εστιάζει εδώ τον προβολέα του πάνω στο Νούμερο Δύο των χιτλερικών- τον βαρέων βαρών απρόβλεπτο Χέρμαν Γκαίρινγκ. Μορφινομανής, δημιουργός της Γκεστάπο και, κυριολεκτικά εκ της τέφρας, της γερμανικής πολεμικής αεροπορίας, αδίστακτος συνωμότης, εμπνευστής των στρατοπέδων συγκέντρωσης, αλλά και ο μόνος από τους φαιοχίτωνες που προσπάθησε σοβαρά «να τα βρει» με τους Δυτικούς, ο Γκαίρινγκ παρέχει πλούσιο υλικό για μια αλησμόνητη βιογραφία.

Jane Fonda
Η ΖΩΗ ΜΟΥ
Μτφ:
Μάρα Μοίρα, Ωκεανίδα
Το 1996, καθώς πατάει στα πενήντα εννέα της χρόνια, η Τζέιν Φόντα αποφασίζει να «κάνει ταμείο». Απότοκος αυτής της απόφασης, σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, είναι η ογκωδέστατη αυτοβιογραφία της. Εδώ θα συναπαντήσουμε όλα τα ιδιωτικά και τα δημόσιά της προσωπεία: την πεταλουδίτσα του Ροζέ Βαντίμ- αξέχαστη ως διαστημική Μπαρμπαρέλα -, την ακτιβίστρια εναντίον του πολέμου στο Βιετνάμ (όπου πρωτοτσαλάκωσε το Μπάρμπι προφίλ της), τη δύσκολη σχέση με τον πατέρα της, την ακόμη δυσκολότερη με το αφεντικό του CΝΝ Τεντ Τέρνερ: «Η ζωή με δίδαξε πως οι άντρες, τουλάχιστον αυτοί που με τραβάνε, λειτουργούν σύμφωνα με την αρχή Fornicato, ergo sum (Μοιχεύω, άρα υπάρχω)». Πικρές αλήθειες διατυπωμένες με έναν αναπάντεχα δροσερό τρόπο. Ο χρόνος λειαίνει τα πάντα.

Δημήτρης Α. Δεληολάνης
ΣΙΛΒΙΟ ΜΠΕΡΛΟΥΣΚΟΝΙ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ
Καστανιώτης, 20 ευρώ
Είναι ο ερωτύλος «καραγκιοζάκος» που ψυχαγωγεί όλο τον πλανήτη; Η ενδελεχής έρευνα του δημοσιογράφου Δημήτρη Α. Δεληολάνη, ανταποκριτή επί δεκαετίες στην Ιταλία, αποδεικνύει ότι η αλήθεια για τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι είναι πιο πολύπλοκη και πιο ζοφερή. Η ένταξή του στη μασονική στοά Π2 και τα κονέ του με τη Μαφία, καθώς και η σταδιακή άλωση των μέσων ενημέρωσης, μας υπενθυμίζει ότι ο «τρομερός Σίλβιο» είναι πιθανόν λιγότερο ελαφρόμυαλος απ΄ όσο πιστεύουμε και ασφαλώς περισσότερο επικίνδυνος.

Μπορεί η σύγχρονη εποχή, με το Διαδίκτυο και τα συμπαρομαρτούντα, να μην ευνοεί την επανεμφάνιση ενός νέου Ντούτσε- ποιος χρειάζεται όμως τον μπρούτο Ντούτσε, τη στιγμή που και με έναν κομψευόμενο κοινοβουλευτικό αυταρχικό άνδρα κάνει μια χαρά τη δουλειά του;

Simone de Βeduvoire ΕΝΑΣ ΠΟΛΥ ΓΛΥΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ
Μτφ: Γιώργος Ξενάριος, Μεταίχμιο
Τα Χριστούγεννα είχαμε δύο βιβλία, γύρω από τη λατρευτικήαπωθητική σχέση της Μαργαρίτας Καραπάνου με τη μητέρα της Μαργαρίτα Λυμπεράκη. Τώρα ταξιδεύουμε σαράντα πέντε χρόνια πίσω, το 1964, όταν η Σιμόν ντε Μποβουάρ αποφασίζει να μιλήσει για τη δύσκολη σχέση και τον επώδυνο θάνατο από καρκίνο της δικής της μητέρας. Η Σιμόν ντε Μποβουάρ δεν φημιζόταν ως θερμός άνθρωπος, τουλάχιστον δημόσια- μολονότι η μεταθανάτια έκδοση της αλληλογραφίας της τόσο με τον Ζαν Πολ Σαρτρ όσο και με τους υπόλοιπους εραστές της, προδίδει μια γυναίκα με βίαια πάθη. Εδώ τη «συλλαμβάνουμε» στην τρυφερή της ώρα: είναι η κόρη που οδύνεται και αποδίδει στη μητέρα της τα ανεξόφλητα ώς τότε συναισθηματικά της γραμμάτια.

Μarina Τsvetaeva
ΜΙΑ ΖΩΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΩΤΙΑ
ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΙΣ
Πρόλογος:
Τσβετάν Τοντόροφ, Μτφ: Μάρω Κατσίκα- Αν. Χαχλά, Εστία, 28 ευρώ
Αυτοβιογραφία, υπό τύπον «εξομολογητικών σημειωματαρίων» μιας από τις μεγαλύτερες Ρωσίδες συγγραφείς του 20ού αιώνα, με εκτενέστατο πρόλογο του Γαλλοβούλγαρου κριτικού λογοτεχνίας Τσβετάν Τοντόροφ.

Κατά παράδοξο τρόπο (όπως στα καθ΄ ημάς, θα πήγαινε ο νους μας στον Άρη Αλεξάνδρου), η Μαρίνα Τσβετάγιεβα (1892-1941) πλήρωσε διπλά την τραγωδία της Οκτωβριανής Επανάστασης. Απομονώθηκε τόσο από τους μπολσεβίκους όσο και από τους εμιγκρέδες- και μετά την απονενοημένη επιστροφή της στη Σοβιετική Ένωση δεν βρήκε άλλη διέξοδο από την αυτοκτονία. Μαθήματα προσωπικού ήθους, με βαρύτατο τίμημα, στην πιο ανήθικη εποχή.

Didier Εribon
ΜΙΣΕΛ ΦΟΥΚΩ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ, ΔΑΝΔΗΣ, ΚΑΙ ΤΑΡΑΞΙΑΣ
Μτφ. Νίκος Σταμπάκης, Lector, 33 ευρώ
«Αναπτύξτε τη δική σας θεμιτή παραξενιά», έλεγε ο Φουκώ.

Στρατευμένος και φιλόσοφος, δανδής και αριστερός, δάσκαλος και μαχητής, καθηγητής και ταραξίας ήταν ένα έμβλημα της κριτικής απέναντι σε κάθε «ομαλοποίηση» της κοινωνίας και της σκέψης. Ο Εριμπόν τον απελευθερώνει όμως από τις μυθολογίες που συχνά έχουν φαλκιδεύσει την πολυπλοκότητα της σκέψης του και ακολουθεί όλη την εξέλιξή της, από τα παιδικά του χρόνια στο επαρχιακό Πουατιέ έως τα θεαματικά μαθήματα στο Κολεζ ντε Φρανς, και από τη συνάντηση με τον Αλτουσέρ έως τις διαδηλώσεις πλάι στον Σαρτρ και στον Υβ Μοντάν. Η ιστορία του διασταυρώνεται με την ιστορία της γαλλικής κουλτούρας εκείνων των χρόνων όσο και με την ιστορία της σύγχρονης σκέψης.

Αγγελική Κώττη ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ
ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ
Ελληνικά Γράμματα,
16 ευρώ
Έτος Ρίτσου το 2009- ένας αιώνας από τη γέννησή του- και, αν εξαιρέσουμε τους στίχους του σε σταθμούς του Μετρό, επανεκδόσεις των ποιητικών του συλλογών, ανέβασμα θεατρικών μονολόγων του και κάποια επιλογή από την αλληλογραφία του, το βιογραφικό του σεντούκι παραμένει σχεδόν αδειανό. Ως εκ τούτου, παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον η αναθεωρημένη κι εμπλουτισμένη επανέκδοση του «σχεδιάσματος βιογραφίας» της δημοσιογράφου Αγγελικής Κώττη, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1996. Διακριτική καταγραφή της - ενίοτε μαρτυρικής- ζωής του ποιητή από μια βιογράφο που θαυμάζει τόσο το ποιητικό του έργο όσο και τις πολιτικές του ιδέες.

Χρήστος Σιάφκος ΤΑΣΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΣΚΗΝΙΚΟ ΖΩΗΣ
Ελληνικά Γράμματα, 19 ευρώ
Σε έναν χώρο που αλληλοσπα ράσσεται, όπως ο καλλιτεχνικός, δεν έχω συναντήσει κάποιον που να αντιπαθεί τον μικρό το δέμας, αλλά μεγάλο σε προσφορά σκηνογράφο Τάσο Ζωγράφο. Επονίτης, Μακρονησιώτης, έδωσε κι αυτός νωρίς νωρίς τον αγωνιστικό του οβολό με δυσανάλογα σκληρή την «ανταπόδοση» της μητριάς πατρίδας. Συνέδεσε το όνομά του με τον λαϊκό κινηματογράφο του Νίκου Ξανθόπουλου και με τις «χειροποίητες» κωμωδίες του Θανάση Βέγγου, αλλά και με το «σινεμά του δημιουργού», δίπλα σε σκηνοθέτες όπως ο Νίκος Κούνδουρος και ο Κώστας Φέρρης. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Χρήστος Σιάφκος τον αγκαλιάζει με τρυφερότητα. Πολύτιμο και το φωτογραφικό υλικό του βιβλίου, αρμονικά ενσωματωμένο στην αφήγηση.

Βασίλης Θ. Λασκαρίδης ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΕΚΕΜΒΡΗ ΣΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΚΑΙ 134 ΜΗΝΕΣ ΕΞΟΡΙΑ
Βιβλιόραμα, 12,50 ευρώ
Στο μαρτυρολόγιο της Αριστεράς περισσεύουν οι επώνυμες και ανώνυμες καταθέσεις. Εκείνο που συνήθως απουσιάζει είναι η ματιά ενός Έλληνα Πρίμο Λέβι, κάποιου που θα έχει περάσει από την κόλαση και θα μπορεί εντούτοις να την αποδώσει με χειρουργική ακρίβεια και σχεδόν «απάνθρωπη» νηφαλιότητα.

Από αυτή την άποψη, η μαρτυρία του Βασίλη Θ. Λασκαρίδη για τα Δεκεμβριανά, τον Εμφύλιο και τη μετακατοχική λευκή τρομοκρατία καταφέρνει πράγματι να ξεχωρίσει από τις συνήθεις. Με ξηρό ύφος α λα Βαλτινός εξιστορεί γεγονότα που βίωσε σαν να τα έζησε κάποιος τρίτος και δεν ζητιανεύει τη συμπόνια κανενός. Διαφωτιστικό το επίμετρο του Στρατή Μπουρνάζου.

Λάζαρος Ε. Βλαδίμηρος, Αριστείδης Γ. Διαμαντής ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ (1912-1963)

ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Καύκας, 15 ευρώ
Συμβαίνει να γνωρίζω την «άλλη» ιδιότητα του Γρηγόρη Λαμπράκη, επειδή ήταν οικογενειακός φίλος της νοσοκόμας Μαρίας Φακίνου, μητέρας της πεζογράφου Ευγενίας Φακίνου- η οποία Μαρία, με τη σειρά της, έκανε ενέσεις ορμονών στη δική μου μητέρα. Είναι άγνωστη η προσφορά του αγωνιστή Λαμπράκη (ανεξάρτητου-συνεργαζόμενου με την ΕΔΑ που, με τη δολοφονία του, στάθηκε αφορμή για τόσους αγώνες και τόσες ανώμαλες εκτροπές, από τα Ιουλιανά ώς τη δικτατορία) στον φυσικό επαγγελματικό του χώρο: τη γυναικολογική ενδοκρινολογία. Ο μαιευτήρας Λ. Ε. Βλαδίμηρος και ο κυτταρολόγος Αριστείδης Γ. Διαμαντής έρχονται να καλύψουν αυτό το κενό- προκαλώντας μας να σκεφτούμε πόσο κερδισμένη θα έβγαινε η επιστήμη του (αλλά και η πατρίδα), αν ο Λαμπράκης τελικά επιζούσε εκείνης της δολοφονικής επίθεσης.

Το «κολασμένο» ζευγάρι
Francois Forestier ΤΖΟΝ Φ. ΚΕΝΕΝΤΙ & ΜΕΡΙΛΙΝ
Μτφ: Ρίτα Κολαΐτη, Μελάνι, 17 ευρώ
Ο JFΚ και η Μέριλιν Μονρόε. Το απόλυτα «κολασμένο» ζευγάρι. Δέκα χρόνια κράτησε η σχέση τους- κι εκείνος επέζησε μονάχα έναν χρόνο μετά τον (βίαιο;) θάνατο εκείνης. Τους παρακολουθούσαν οι πάντες: η Μαφία, η CΙΑ, η ΚGΒ...και μια κανιβαλική κοινή γνώμη που ήθελε να εισχωρήσει κυριολεκτικά στην κρεβατοκάμαρά τους. Ο Γάλλος δημοσιογράφος, μυθιστοριογράφος και βιογράφος Φρανσουά Φορεστιέ, με έναν σπαρακτικό ενεστώτα διαρκείας, αναπλάθει τον δεσμό που σχεδόν μισό αιώνα μετά εξακολουθεί να αποτελεί αρχετυπικό παράδειγμα για τον... θανάσιμο εναγκαλισμό της εξουσίας.

Καπρίτσια και ισόβια πάθη
Richard Εllmann
ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ
Μτφ: Ελεάννα Πανάγου Πατάκης, 32 ευρώ
Άλλη μια βιογραφία-σταθμός. Ο Ρίτσαρντ Έλμαν αφιέρωσε σχεδόν 20 χρόνια δουλειάς για να αποκαταστήσει του Ιρλανδού που λάτρεψαν οι κοσμικοί Άγγλοι- μόνο και μόνο για να έχουν τη διπλή χαρά στη συνέχεια να «κατακρεουργήσουν» την κοινωνική του υπόληψη. Ο πιο πνευματώδης συγγραφέας του 19ου αιώνα, η αληθινή ενσάρκωση αυτού που οι Βρετανοί αποκαλούν wit (αντίληψη και χάρη σε κοινή συσκευασία), ανακάλυψε όψιμα πως μπορείς να γκρεμιστείς σε μια νύχτα- ιδίως αν έρθεις σε ευθεία ρήξη με τον βικτωριανό κομφορμισμό. «Η μόνη διαφορά ανάμεσα σ΄ ένα καπρίτσιο κι ένα ισόβιο πάθος», έλεγε ο Ουάιλντ, «είναι ότι το καπρίτσιο διαρκεί λίγο περισσότερο». Το μοιραίο «καπρίτσιο» του ίδιου για τον νεαρό Άλφρεντ Ντάγκλας θα αποδείκνυε την αλήθεια αυτής της παραδοξολογίας του, όπως και αναρίθμητων άλλων.

Ο δάσκαλος και οι (αιρετικοί) μαθητές του
Slavoj Ζizek ΛΑΚΑΝ
Μτφ: Δημήτρης Καγιαλάρης, Κ. Παπαδάκης, Πατάκης, 14 ευρώ
Το πανταχόθεν βαλλόμενο «τρομερό παιδί» της σύγχρονης φιλοσοφικής και ψυχαναλυτικής σκηνής, ο 60χρονος Σλοβένος Σλάβοϊ Ζίζεκ αναλαμβάνει να υπερασπιστεί με πάθος (πλεονασμός- το πάθος είναι συνώνυμο του Ζίζεκ) έναν από τους σπουδαιότερους πνευματικούς του δασκάλους (στους υπόλοιπους περιλαμβάνεται και ο... Στάλιν), τον Γάλλο ψυχαναλυτή Ζακ Λακάν. Αιρετική προσέγγιση μιας αιρετικής προσωπικότητας από έναν αιρετικό σύγχρονο συγγραφέα- τρία εχέγγυα για όσους πιστεύουν ότι οι ιδέες μπορεί να είναι εξ ίσου (ενίοτε και πιο πολύ) συναρπαστικές από τα βιώματα.

Μark Εdmundson
Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΙΓΚΜΟΥΝΤ ΦΡΟΫΝΤ
Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΗΜΕΡΩΝ ΤΟΥ
Μτφ: Γ. Λαμπράκος, Πατάκης, 19 ευρώ
Κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι το μέγεθος του φθόνου που έτρεφε ο Αδόλφος Χίτλερ για τη Βιέννη, όπως αυτό αποτυπώνεται στις πρώτες σελίδες του «Αγώνα Μου». Η κοσμοπολίτικη Βιέννη απέρριψε τον άσημο νεαρό ζωγράφο Χίτλερ (δεν έγινε δεκτός στη Σχολή Καλών Τεχνών) και αυτή η «αδικία» οφειλόταν πρωτίστως στον «εβραιοκρατούμενο» χαρακτήρα της αυστριακής πρωτεύουσας (εδώ ο Αδόλφος έμαθε να ξεχωρίζει το «εβραϊκό ανθρωποειδές» από τα υπόλοιπα ανθρώπινα όντα). Γίνεται αντιληπτό λοιπόν πως περιέλουσε κρύος ιδρώτας τους 175.000 Βιεννέζους Εβραίους τον Μάρτιο του 1938, όταν η Αυστρία «ενσωματώθηκε» στη ναζιστική Γερμανία. Ανάμεσά τους, πιο διακεκριμένος από τους διακεκριμένους, ο παγκοσμίου φήμης 81χρονος πατέρας της ψυχανάλυσης Σίγκμουντ Φρόυντ, ήδη χτυπημένος από τον καρκίνο στη γνάθο. Θα καταφέρει να διαφύγει από τη ναζιστική μέγκενη; Ο Αμερικανός καθηγητής Μαρκ Έντμουντσον αναλαμβάνει να μας αφηγηθεί την τελευταία περιπέτεια του «δασκάλου».