«Ας απαλλαγούμε επιτέλους από την τυραννία της απεριόριστης θέας!». Το κάλεσμα αυτό του Καναδού αρχιτέκτονα και καθηγητή πανεπιστημίου στο Βανκούβερ, Ron Walkey, είναι το απόσταγμα της φιλοσοφίας ζωής του που διατρέχει το βιβλίο του Luminous Εncounters on the island of Τinos ( Λαμπερές συναντήσεις στο νησί της Τήνου ). Ένα βιβλίο πολύ προσωπικό, που όμως μας αφορά όλους (σε έξι μήνες έκανε κιόλας δεύτερη έκδοση), διότι μας προκαλεί να αλλάξουμε στάση απέναντι στον τόπο και στις πόλεις μας. Να γίνουμε, κατά κάποιον τρόπο, ενεργοί φιλέλληνες. Ας πάρουμε το παράδειγμα της θέας, μας λέει, με αφορμή τη δική του χαραμάδα προς τα γειτονικά σπίτια και τη θάλασσα, από τη μικρή ταράτσα του στο χωριό Αρνάδος. Μια θέα πιο περιορισμένη, πιο μικρή, εξηγεί, δημιουργεί οικειότητα, σε αναγκάζει να εστιάσεις, κι έτσι συλλαμβάνεις πιο συναρπαστικές όψεις της ζωής. Ξεφεύγεις από την απρόσωπη, ουδέτερη σχέση με τα καθημερινά, και συνειδητοποιείσαι. Κάτι που λείπει από τη σύγχρονη ζωή «η οποία σε φορτώνει με τόσο σύνθετες υποχρεώσεις, ώστε δεν αφήνει περιθώρια να αφομοιώσεις τις όποιες σκέψεις σου»... Βασισμένο σε ημερολογιακές σημειώσεις του και γράμματα προς κοντινούς φίλους, το βιβλίο αυτό αρνείται, λοιπόν, την εξ αποστάσεως παρατήρηση και υποστηρίζει την εμπλοκή στα πράγματα. Την επένδυση χρόνου και ψυχής. Δεν είναι ένας (ακόμα) οδηγός για το πόσο ενδιαφέρουσα είναι η Τήνος, αλλά ένας στοχασμός πάνω στη σχέση κοινωνικής ζωής και δόμησης, με ιδανικό παράδειγμα τον Αρνάδο. Ένα χωριό με μόνο 45 μόνιμους κατοίκους πια, που άντεξε μέχρι πρόσφατα στην καλπάζουσα τουριστική ανάπτυξη και διαφύλαξε μια παραδοσιακή οικολογική δυναμική στο τρίπτυχο ανθρώπινες ανάγκες-τεχνολογική πρόοδος-οικονομία. Ο αναγνώστης θα γνωρίσει τους γείτονες του Ρον Γουόκι έναν έναν με τα χούγια τους, θα μπει στα σπίτια τους, θα δει τις ανάγκες τους, θα καταλάβει τη λειτουργικότητα και την οικονομία κάθε αρχιτεκτονικής λύσης των «παλιών», θα προσέξει την τεχνική στα ταβάνια, την ιστορία που αφηγούνται η διάταξη των χώρων ή τα χρώματα κάτω από τον ασβέστη, θα παρατηρήσει τις πεζούλες και τις ξερολιθιές που ορίζουν το νησί, αποτυπώνοντας στο πέρασμα των αιώνων τον αγώνα για επιβίωση σε έναν σκληροτράχηλο τόπο. Θα εντοπίσει, φυσικά, και τις σύγχρονες δυνάμεις της αλλαγής που διαλύουν τις σοφές ισορροπίες... Τα χωριά της Τήνου, μου σχολίαζε ο Ρον Γουόκι, είναι «μηχανές συμβίωσης», σε αντίθεση με τις θερινές κατοικίες των νεόκοπων «φίλων» του νησιού, που είναι «μηχανές απομόνωσης».

«Ο μέγας Λε Κορμπιζιέ πρωτοστάτησε στην καταστροφή του δημόσιου χώρου»,επισημαίνει ο Ρον Γουόκι. «Οι πολυκατοικίες για τις οποίες έγινε διάσημος, ήταν γκέτο. Και η σημερινή εκρηκτική κατάσταση στα γαλλικά προάστια, είναι άμεσο αποτέλεσμα αυτής της μοντερνιστικής λογικής. Αλλά και ο μεταμοντέρνος δημόσιος χώρος σαν γκέτο λειτουργεί, αποκομμένος καθώς είναι από την καθημερινή τύρβη, και προσανατολισμένος στην κατανάλωση- σκεφθείτε τα Μall ή τα πάρκα μαζικής ψυχαγωγίας...». Είναι σημαντικός, λοιπόν, ο δημόσιος χώρος στις σύγχρονες πόλεις, επειδή τροφοδοτεί την ίδια την εγρήγορση της κοινωνίας, τη δημόσια σφαίρα, «εκθέτοντάς μας σε περισσότερα απ΄ όσα γνωρίζουμε...». Η ειρωνεία, όμως, είναι ότι ενώ οι παραδοσιακοί οικισμοί τον διαφύλαξαν (όπως στην Τήνο), οι σύγχρονοι Έλληνες σαν να τον περιφρονούμε, κι ας είμαστε εξοικειωμένοι με το αρχαιοελληνικό αντίστοιχό του, την Αγορά. Αυτό παρατηρεί ο Καναδός αρχιτέκτονας κι αυτό σχολιάζει έμμεσα με το βιβλίο του, σαν να μας λέει πως, αν δεν κάνουμε κάτι άμεσα, ό,τι απομένει από τη ζωή μας θα εξαφανιστεί στο Διαδίκτυο.

Ο Ρον Γουόκι βρήκε τον δρόμο της Τήνου πριν από 30 χρόνια.Φύση ανήσυχη και παρατηρητική, που ψάχνει το νόημα των πραγμάτων στις λεπτομέρειες, παντρεύτηκε τη ζωγράφο Εύη Στάικου και θέλησε κάποτε να δοκιμάσει «να εγκατασταθώ στο ανοίκειο με την ελπίδα ότι θα μπορέσω να διαλευκάνω το οικείο». Έτσι, σήμερα μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στο Βανκούβερ- όπου διδάσκει στο μεταπτυχιακό τμήμα του Βritish Columbia-, στην Αθήνα και στον Αρνάδο, όπου όλο μαστορεύει τη μικρή δίχωρη αετοφωλιά του. Έχει πια αναπτύξει σχέσεις με τους συγχωριανούς του αλλά, αντίθετα απ΄ ό,τι θα περίμενε κανείς, δεν τους εξιδανικεύει στο βιβλίο του. Μάλλον λειτουργεί σαν καθρεφτάκι, όπως λέει, που αντανακλά τη σοφία αλλά και τη στενομυαλιά τους. Μην περιμένετε, λοιπόν, ένα από τα βιβλία α λα Μίλερ ή Ντάρελ για το «ελληνικό θαύμα», αλλά μάλλον έναν αναστοχασμό της σύγχρονης πόλης μέσα από το αντιπαράδειγμα του παραδοσιακού οικισμού όπως επιβίωνε μέχρι πολύ πρόσφατα στην Τήνο. Μάλιστα, για να υπογραμμίσει ακριβώς την εναλλακτική ματιά του, ο Ρον Γουόκι εικονογραφεί τα όσα παρατηρεί, όχι με φωτογραφίες (που του θυμίζουν καλλιστεία), αλλά με δικά του σκίτσα, που συλλαμβάνουν τη ρυτίδα, τον ρόζο του ξύλου, την τρυφερή χειρονομία, τη χαρούμενη έκφραση, τη λεπτομέρεια στη λιθοδομή, την αύρα της αρμονίας. Όσοι βρίσκεστε στην Τήνο μπορείτε να τον ακούσετε απόψε στις 20.00 στο χωριό Ξυνάρα, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Δήμου Εξωμβούργου. Δεν θα το μετανιώσετε.