Μάτωσε η καρδιά του Προέδρου της Δημοκρατίας, όταν είδε τον ουρανό της Αττικής να σκοτεινιάζει από την εφιαλτική πυρκαγιά της Πάρνηθας. Η δική μου καρδιά μάτωνε την ίδια στιγμή για έναν πρόσθετο λόγο. ΄Εβλεπα στον πεζόδρομο της Αποστόλου Παύλου εκατοντάδες Αθηναίους να σουλατσάρουν ανέμελα, να απολαμβάνουν τους φραπέδες τους και τα παγωτά τους, να χαριεντίζονται, να χασκογελάνε, με φόντο το πύρινο μαυροκόκκινο σύννεφο που έφραζε τον ορίζοντα της ζωής τους και της ζωής των παιδιών τους. Ούτε ένα ανήσυχο βλέμμα, ούτε ένα οργισμένο σχόλιο. Πέρα καίει, κατά το πέρα βρέχει.

Πίσω από την κυβερνητική ολιγωρία, την επιχειρησιακή ανικανότητα, την προγραμματισμένη ασυνεννοησία των αναρμόδιων αρμόδιων φορέων υπάρχει η ουσιαστική αδιαφορία μιας πολύ μεγάλης μερίδας της κοινής γνώμης, η αδυναμία της να συνειδητοποιήσει ότι ο αγώνας για το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής είναι βαθύτατα πολιτική υπόθεση, θέμα πιο πραγματικά εθνικό από όλα τα λεγόμενα εθνικά θέματα. Λιγότεροι από το 5% των Ελλήνων, σύμφωνα με το τελευταίο ευρωβαρόμετρο, δίνουν προτεραιότητα στο πρόβλημα του περιβάλλοντος. Για πολλούς, ανομολόγητα πολλούς, ανατριχιαστικά πολλούς, ένας φυσικός χώρος όπως ένα δάσος ή μια παραλία είναι μια αναξιοποίητη έκταση, ένα κενό που πρέπει να καλυφθεί, δηλαδή να χτιστεί.

Η γυναίκα μου είναι ξένη, από τη Δανία. Μια από τις πρώτες ελληνικές λέξεις που της έκαναν εντύπωση ήταν το ουσιαστικό «ακάλυπτος». ΄Εχουμε τόσο συνηθίσει τις λέξεις και τις εκφράσεις της μητρικής μας γλώσσας ώστε σπάνια καθόμαστε να σκεφτούμε το ήθος, τη νοοτροπία που αποτυπώνουν. Τα διακρίνει ευκολότερα ένας ξένος. Η γυναίκα μου, λοιπόν, λέει ότι η λέξη «ακάλυπτος» φανερώνει πολλά για τα αίτια της καταστροφής του περιβάλλοντος στην Ελλάδα. Ο ακάλυπτος δεν είναι μια έκταση που δίνει κάποιες ανάσες, που ξεστριμώχνει κάπως το σώμα και την ψυχή μας από τους καταθλιπτικούς όγκους του μπετόν, αλλά είναι απλώς ένα άδειο πράγμα, ένα χάσμα, του λείπει κάτι για να μην προσδιορίζεται μόνον από ένα στερητικό α. Για να περάσει από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, πρέπει να οικοδομηθεί!

Αυτή τη νοοτροπία απηχούσεκαι λυπάμαι πολύ που το λέωο κ. Αλέξανδρος Μάντης, διευθυντής της Εφορείας Ακροπόλεως, όταν πριν από λίγες βδομάδες δήλωνε ότι «δεν μπορούμε να προσαρμόσουμε τη φυσιογνωμία ενός τόσο σημαντικού αρχαιολογικού χώρου στις αξιώσεις τριάντα οικολόγων». Οι «τριάντα οικολόγοι» είναι οι κάτοικοι της περιοχής του Φιλοπάππου, που διαμαρτύρονται για τη συνεχιζόμενη περίφραξη του λόφου, όπως και του παρακείμενου λόφου της Πνύκας. Είναι ενδεικτικό ότι ο κ. Μάντης χρησιμοποίησε τον (ανακριβή άλλωστε, στην προκειμένη περίπτωση) όρο «οικολόγοι» με τον ίδιο τρόπο όπως οι καταπατητές των δημοσίων εκτάσεων: απαξιωτικά, για να υποδείξει μια παρέα γραφικών, αιθεροβαμόνων φυσιολατρών, που δεν καταλαβαίνουν τις σύγχρονες ανάγκες, και όχι ένα κίνημα πολιτών που ακριβώς αυτές τις ανάγκες αφουγκράζονται και δεν κάθονται με σταυρωμένα χέρια βλέποντας έναν από τους ελάχιστους πνεύμονες πρασίνου στον ασφυκτικό πολεοδομικό ιστό της Αθήνας να απομονώνεται ολοένα περισσότερο από τους περιοίκους και όλους τους υπόλοιπους Αθηναίους, με αδιαφανείς σκοπούς.

Η ΕΑΧΑ (Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας Α.Ε.) και οι αρχαιολόγοι της Α΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων υποστηρίζουν, βέβαια, ότι η περίφραξη γίνεται για να προστατευτεί ο χώρος από τους βανδαλισμούς, τη ρύπανση και τον τρωγλοδυτισμό. Αυτή είναι όμως η στερεότυπη δικαιολογία όλων όσων ιδιοποιούνται δημόσιες εκτάσεις για να τις «αξιοποιήσουν». Δεν βλέπω να σκοτίζονται η ΕΑΧΑ και οι αρχαιολόγοι, που τόσο τους ενοχλεί ένα γκράφιτι ή η παρουσία ενός τρωγλοδύτη, για τα αηδιαστικά συμπράγκαλα που έχει αφήσει μέσα στον περιφραγμένο χώρο η πρώην ιδιοκτήτρια του αναψυκτήριου του Λουμπαρδιάρη. ΄Η για τις αυθαίρετες, όπως καταγγέλλει χωρίς να διαψεύδεται η Συντονιστική Επιτροπή Κατοίκων για τους Λόφους του Φιλοπάππου και της Πνύκας, και πάντως αντιαισθητικότατες επεκτάσεις του «Διόνυσου» (π.χ. το τσιμεντένιο πωλητήριο απέναντι από το εστιατόριο «Αττικός»). ΄Η για τα ολοένα περισσότερα, θηριώδη κοντέινερ που κακοποιούν το τοπίο στην επίσης περιφραγμένη Πνύκα, χωρίς κανένας να ξέρει σε τι χρησιμεύουν. Για να μη μιλήσω για τα γιωταχί των αρχαιολόγων, που κατακλύζουν καθημερινά το λιθόστρωτο του Πικιώνη και δυσχεραίνουν συχνά τη διέλευση των περιπατητών.

Βλέπω όμως τα καλαίσθητα σκαλοπάτια από ξυλοδεσιές, που είχαν δημιουργηθεί πριν από χρόνια στην επίσης περιφραγμένη, τώρα πια, νότια κλιτύ του Φιλοπάππου και διευκόλυναν τον περίπατο στον λόφο, να έχουν καταστραφεί τελείως και να έχουν σκεπαστεί από φερτές ύλες. Βλέπω στη δυτική, προς τα Πετράλωνα είσοδο της Δια Κοίλης Οδού, που περνάει ανάμεσα στους δύο ιστορικούς λόφους, ένα κουβούκλιο σαν εκδοτήριο εισιτηρίων, πότε κενό και πότε με έναν «φύλακα» μέσα, ο οποίος δεν έχει τίποτα να φυλάξει (ο «φύλακας», παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις, είναι βέβαιο ότι προορίζεται για ταμίας - και έπονται καντίνες, πωλητήρια αναμνηστικών κ.λπ.). Και επίσης μαθαίνω- εδώ το θέμα καίει, κυριολεκτικά- ότι ενώ η ανάπλαση του αρχαιολογικού χώρου ενόψει των Ολυμπιακών αγώνων προέβλεπε μέτρα πυροπροστασίας, κανένα τέτοιο μέτρο δεν έχει ληφθεί.

Στην πραγματικότητα οι δημόσιοι χώροι αναψυχής φυλάγονται καλύτερα και είναι ασφαλέστεροι όταν η πρόσβαση του κοινού σ΄ αυτούς είναι ελεύθερη. Ο πεζόδρομος της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, για παράδειγμα, είναι η καθαρότερη περιοχή της Αθήνας και έχει τη μικρότερη εγκληματικότητα, ακριβώς επειδή οι Αθηναίοι τον αγάπησαν και τον περπατούν με ευχαρίστηση τα απογεύματα και τα βράδια. Δυστυχώς, και αυτός ο χώρος κινδυνεύει να χάσει ένα μέρος της γοητείας του, που το οφείλει στα θαυμάσια κτήρια της νότιας πλευράς του. Δύο από αυτά πρόκειται να απαλλοτριωθούν και να κατεδαφιστούν, επειδή εμποδίζουν τη θέα από το καινούργιο μουσείο της Ακρόπολης προς τον Παρθενώνα. Ο Τύπος, αναπαράγοντας επιπόλαια την ανακοίνωση του ΥΠ.ΠΟ, έκανε λόγο για πολυκατοικίες. ΄Ελεος! Η μία από αυτές τις «πολυκατοικίες» είναι ένα υπέροχο εκλεκτικιστικό μέγαρο του αρχιτέκτονα Βασίλειου Κουρεμένου, από το 1930, το οποίο μάλιστα έχει κηρυχθεί διατηρητέο από το 1988.

΄Εχω δει πολλούς τουρίστες να σταματούν μπροστά του για να το θαυμάσουν και να το φωτογραφίσουν (το σημειώνω αυτό επειδή οι υπηρεσίες του ΥΠ. ΠΟ βρίσκουν τέτοια επιχειρήματα πιο πειστικά). Τα ξένα τηλεοπτικά κανάλια έδειχναν και ξαναέδειχναν αυτές τις μέρες την Ακρόπολη με φόντο τη φλεγόμενη Πάρνηθα. Χωρίς ίσως να το ξέρουν, απεικόνιζαν με μεγάλη ακρίβεια τον τρόπο που επιλέξαμε για να διαχειριστούμε την ιστορική, πολιτισμική και φυσική κληρονομιά της Αθήνας: μια Ακρόπολη, για να πέφτει το παραδάκι των τουριστών, και από εκεί και πέρα στάχτη και πούλβερη, πολυκατοικίες-κουτιά, μεζονέτες και κάθε λογής αυθαίρετα στις καψάλες, στα μπαζωμένα ρέματα, σε κάθε χώρο που η βοϊδίσια νοημοσύνη μας βαφτίζει «ακάλυπτο».