Λίγο προτού παραδοθεί- με μεγάλη καθυστέρηση από το 2004- η Πλατεία Μοναστηρακίου, ο αρχαίος ποταμός Ηριδανός (που τελικά θα ρέει αλλά δίχως να ακούγεται κάτω από γυάλινο στέγαστρο) δίχασε
Τέλος δεν έχουν τα πάθη της Πλατείας Μοναστηρακίου, καθώς ο ήχος των νερών του Ηριδανούπου θα έκανε τη διαφορά στην ανάπλασή της- θα «θαφτεί» τελικά κάτω από γυάλινο στέγαστρο. Παράλληλα, μόλις ένα μήνα πριν από την προβλεπόμενη παράδοσή της οι υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και η Ανώνυμη Εταιρεία Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων (ΕΑΧΑ) έριζαν για την τελική μορφή της. Και να φανταστεί κάποιος ότι η πλατεία έπρεπε να είναι έτοιμη για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας και τελικώς χάνει κι αυτούς του Πεκίνου, καθώς προγραμματίζεται να είναι έτοιμη τον Σεπτέμβριο.

«Πρώτη φορά στα δέκα χρόνια που συνεργάζομαι με το υπουργείο Πολιτισμού διαπιστώνω τέτοια σύγχυση», παραδεχόταν η διευθύντρια της ΕΑΧΑ, αρχιτέκτων- πολεοδόμος Ντόρα Γαλάνη, καθώς διαπιστώθηκε πως άλλα ζητούσαν οι υπεύθυνοι της Εφορείας Κλασικών Αρχαιοτήτων και άλλα οι της Εφορείας Βυζαντινών, ενώ τρίτη πρόταση είχε καταθέσει προς έγκριση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο η ΕΑΧΑ.

Αιτία της έριδας δεν ήταν άλλη από το εντυπωσιακό εύρημα- η εγκιβωτισμένη κοίτη του Ηριδανού- που ήρθε στο φως τον περασμένο Οκτώβριο όταν προκλήθηκε καθίζηση στην υπό κατασκευήν πλατεία λόγω νεροποντής. Εύρημα που ανέτρεψε για άλλη μια φορά τα σχέδια και άφησε την πλατεία εργοτάξιο για ακόμη ένα καλοκαίρι.

Από τη μια οι αρχαιολόγοι (με αποκλίνουσες απόψεις) επέμεναν να καλυφθεί

Τα 2,238 εκατ.
ευρώ για την ανάπλαση της Πλατείας Μοναστηρακίου βρέθηκαν στο παρά πέντε, πριν λήξει η προθεσμία ένταξης στο Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης

με γυαλί η εγκιβωτισμένη κοίτη με τρεις διαφορετικούς τρόπους (ογκώδεις οριζόντιες πλάκες από πωρόλιθο και μάρμαρο σε δεύτερη χρήση, οξυκόρυφη διάταξη πλακών και θολωτή κατασκευή), διότι «υπάρχει τραυματική εμπειρία» από αντίστοιχες περιπτώσεις. Από την άλλη, η ΕΑΧΑ πρότεινε να μείνει ανοιχτό το σκάμμα, ώστε οι περαστικοί να ακούνε τον νερό του ποταμού, ήχος που θα μπορούσε να ενισχυθεί και με στροβιλισμό του νερού.

Τελικά, το ΚΑΣ δεν έδωσε την ευκαιρία στους περαστικούς τής μόλις 4 στρεμμάτων πλατείας να περπατούν δίπλα στην κοίτη του αρχαίου ποταμού και να ακούνε το νερό, καθώς επελέγη να στεγασθεί με κεκλιμένο γυαλί, παρά το γεγονός ότι εκφράστηκαν επιφυλάξεις για τον κίνδυνο ανάπτυξης μούχλας.

Εκτός από το δεύτερο γυάλινο στέγαστρο (το πρώτο καλύπτει ήδη τμήμα της κοίτης στο εσωτερικό του σταθμού ΗΣΑΠ- Μετρό), η πλατεία θα ανακτήσει τη μαρμάρινη κρήνη της (η βάση έχει εντοπιστεί στη βιβλιοθήκη του Αδριανού), η οποία της είχε δώσει στο παρελθόν την επωνυμία Κάτω Σιντριβάνι, ώστε να διατηρηθεί η ιστορική μνήμη, ενώ κάγκελα θα τοποθετηθούν γύρω από την Παντάνασσα.


Βανδαλισμοί και σκουπίδια στο Σύνταγμα

Μπίρες και σουβλάκια, αποτσίγαρα και κουτάκια από αναψυκτικά, κλεμμένες βίδες, αλλά και αρχαίαθύματα συνθέτουν την πικρή εμπειρία που έχουν οι αρχαιολόγοι από τα ανοιχτά σκάμματα στην Αθήνα, γι΄ αυτό και δεν συγκατένευσαν να μείνει ανοιχτή η κοίτη του Ηριδανού.

Το τμήμα του Πεισιστράτειου Υδραγωγείου, που μετέφερε νερό από τον Υμηττό (αρχές 5ου αι. π.Χ.), δεν άντεξε τις επιθέσεις νέων με σκέιτμπορντ που κατά τις επιδείξεις τους έσπασαν τα πήλινα στελέχη του υδραγωγείου. Η Γ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (ΕΠΚΑ) αναγκάστηκε να αντικαταστήσει το πρωτότυπο εύρημα με αντίγραφο, ενώ λίγο αργότερα νεαρός πήδηξε με το σκέιντμπορντ από το επίπεδο της Λεωφόρου Αμαλίας στην πλατεία με αποτέλεσμα να σπάσει μέρος του στεγάστρου!

«Μεγάλο πρόβλημα είναι και τα σκουπίδια», λέει η προϊσταμένη της Γ΄ ΕΠΚΑ, Νικολέτα Βαλάκου. «Δεν είναι μόνο ό,τι ρίχνει ο αέρας μέσα στο σκάμμα. Περαστικοί πετούν αποτσίγαρα, χαρτιά, τενεκεδάκια αναψυκτικών...».

Τα γκράφιτι είναι ακόμη ένα πρόβλημα για τους μικρούς αρχαιολογικούς χώρους που δημιουργήθηκαν μετά τα έργα του Μετρό, ενώ συχνά θύματα πέφτουν τα τζάμια που περιβάλλουν το ρωμαϊκό λουτρό (3ος-4ος αι. μ.Χ.)

επί της Λεωφόρου Αμαλίας. «Κάθε τρεις και λίγο σπάνε τα τζάμια, των οποίων το κόστος υπερβαίνει τα 400 ευρώ, πετάνε μέσα νομίσματα, ενώ κάποτε κλέβουν τις βίδες (!) και μπορεί να προκληθούν ατυχήματα», επισημαίνει η αρχαιολόγος της Γ΄ ΕΠΚΑ Όλγα Ζαχαριάδου.

Χαρτιά από σουβλάκια και κουτάκια από μπίρες είναι συχνά ευρήματα πάνω στο Ρωμαϊκό Τείχος, έξω από το υπουργείο Εξωτερικών. «Οι άνδρες ασφαλείας πετάνε σκουπίδια κι ας υπάρχει σχετική σήμανση», καταγγέλλουν αρχαιολόγοι. «Τα συγκεκριμένα ευρήματα γλίτωσαν από την κατάχωση επειδή σώζονταν σε καλή κατάσταση, είναι σημεία αναφοράς για την Αθήνα και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με σεβασμό», λέει η κ. Ζαχαριάδου.