Κατάργηση του αφορολογήτου των 200 τετραγωνικών μέτρων κατά την αγορά πρώτης κατοικίας μελετά η κυβέρνηση, στο πλαίσιο του διαλόγου για τη ριζική αναμόρφωση του φορολογικού. Το νέο αφορολόγητο όριο θα προκύπτει από τον συνδυασμό των στεγαστικών αναγκών του φορολογουμένου- ανάλογα με την οικογενειακή του κατάστασηκαι την αντικειμενική αξία του ακινήτου. Σήμερα, με νόμο που ισχύει από τις αρχές του 2008, η πρώτη κατοικία απαλλάσσεται πλήρως από τον φόρο, εφόσον δεν υπερβαίνει τα 200 τετραγωνικά μέτρα. Έτσι, πρώτη κατοικία 200 τετραγωνικών μέτρων στο Πέραμα με αντικειμενική αξία 160.000 ευρώ απαλλάσσεται πλήρως από τον φόρο, όπως απαλλάσσεται όμως και πρώτη κατοικία 200 τετραγωνικών στη Βουλιαγμένη με αντικειμενική αξία 1.760.000 ευρώ. Μόνο που στην πρώτη περίπτωση η φοροαπαλλαγή στοιχίζει στα δημόσια ταμεία 17.600 ευρώ, ενώ στη δεύτερη το Δημόσιο χάνει φόρους 193.600 ευρώ!

Τα σενάρια
Οι εισηγήσεις που έχουν υποβληθεί στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών και θα πέσουν στο τραπέζι του διαλόγου αφορούν δραστικές αλλαγές στο αφορολόγητο πρώτης κατοικίας, ώστε όσοι έχουν τη δυνατότητα αγοράς πανάκριβων σπιτιών, να εισφέρουν ανάλογα και στα φορολογικά έσοδα του κράτους και να μην απαλλάσσεται κάθε μεταβίβαση ανεξαρτήτως αξίας με γνώμονα μόνο τα τετραγωνικά. Η επιλογή της προηγούμενης κυβέρνησης για αφορολόγητο όριο 200 τετραγωνικών μέτρων ανεξαρτήτως αξίας στην αγορά πρώτης κατοικίας κρίνεται άδικη από το νέο οικονομικό επιτελείο, καθώς απέχει πολύ από τη φιλοσοφία αναδιανομής και φοροδοτικής συμμετοχής ανάλογα με το βαλάντιο κάθε φορολογουμένου, που πρεσβεύει με κάθε ευκαιρία ο υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου. Έτσι, στο τραπέζι έχει τεθεί η επαναφορά της απαλλαγής πρώτης κατοικίας από τον φόρο με βάση την αντικειμενική αξία και οικογενειακά κριτήρια και όχι με βάση την επιφάνεια.

Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι το νέο αφορολόγητο να καθοριστεί μεταξύ 100.000 και 150.000 ευρώ για τον άγαμο αγοραστή πρώτης κατοικίας και μεταξύ 200.000 και 300.000 ευρώ για τον έγγαμο. Τα παραπάνω όρια, που θα προσδιοριστούν επακριβώς στο πλαίσιο του διαλόγου για την αναμόρφωση του φορολογικού, θα προσαυξάνονται ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών. Για ακίνητα υψηλότερης αντικειμενικής αξίας θα αφαιρείται το αφορολόγητο όριο και στη συνέχεια θα επιβάλλεται φόρος μεταβίβασης της τάξεως του 9%- 11%, ο οποίος ισχύει και σήμερα. Έτσι, για το ακίνητο αξίας 1,250 εκατ. ευρώ στη Βουλιαγμένη, εφόσον αφορά έγγαμο αγοραστή με αφορολόγητο 300.000 ευρώ, θα προκύπτει φόρος 95.000 ευρώ.

Τι ισχύει σήμερα
Με διατάξεις του νόμου 3634/2008 καταργήθηκαν τα αφορολόγητα όρια για την απόκτηση πρώτης κατοικίας και παρέχεται πλήρης απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης (και το τέλος συναλλαγής ακινήτων) για αγορά κατοικίας με εμβαδόν έως 200 τ.μ. ή οικοπέδου, στο οποίο αντιστοιχεί κατοικία με εμβαδόν έως 200 τ.μ., ανεξάρτητα από την αξία τους. Το ανωτέρω εμβαδόν προσαυξάνεται κατά 25 τ.μ. για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα ανήλικα τέκνα, την επιμέλεια των οποίων έχει ο δικαιούχος ή τα προστατευόμενα τέκνα με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%.

Αν το εμβαδόν της πρώτης κατοικίας υπερβαίνει τα ανωτέρω όρια, η απαλλαγή χορηγείται μέχρι του ποσού της αξίας που αντιστοιχεί στο εμβαδόν αυτό. Για την αξία που αντιστοιχεί στο επιπλέον εμβαδόν, οφείλεται ο φόρος, δηλαδή φόρος μεταβίβασης ή τέλος συναλλαγής ακινήτων, αντίστοιχα.

Η επιλογή της προηγούμενης κυβέρνησης για αφορολόγητο όριο 200 τ.μ. ανεξαρτήτως αξίας κρίνεται άδικη από το νέο οικονομικό επιτελείο

Πόθεν έσχες και ΦΠΑ για όλους

Πόθεν έσχες και ΦΠΑ για όλους θέτει στο τραπέζι του διαλόγου για τη ριζική αναμόρφωση του φορολογικού το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, φιλοδοξώντας να μπλοκάρει τη φοροδιαφυγή.

Εντός των ημερών, η κυβέρνηση ανοίγει τον διάλογο για το φορολογικό αρχίζοντας από μηδενική βάση, με βασικούς άξονες την αναδιανομή, την απλοποίηση και την περιστολή της φοροδιαφυγής. Το προσκλητήριο διαλόγου που θα απευθύνει ο υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς θα συνοδεύεται από τη συγκρότηση πέντε επιτροπών για τις αλλαγές σε φορολογία εισοδήματος, ακίνητη περιουσία, φυσικά- νομικά πρόσωπα, την πάταξη της φοροδιαφυγής και τη νέα δομή των υπηρεσιών του υπουργείου Οικονομικών.

Παράλληλα, η κυβέρνηση θα δημοσιοποιήσει τις προτάσεις της για ενιαία, προοδευτική και τιμαριθμοποιημένη φορολογική κλίμακα, κατάργηση των φοροαπαλλαγών και της αυτοτελούς φορολόγησης, λογιστικό προσδιορισμό των εισοδημάτων με πόθεν έσχες για όλους, κατάργηση των εξαιρέσεων που ισχύουν σήμερα για υπαγωγή διαφόρων υπηρεσιών σε ΦΠΑ, επαναφορά του point system, φορολόγηση των μερισμάτων και off shore επιχειρήσεων και ριζικές ανατροπές στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας. Το μεγάλο στοίχημα του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης είναι η πάταξη της φοροδιαφυγής, η οποία εκτιμάται σε τουλάχιστον 30 δισ. ευρώ τον χρόνο.

Όλα στη δήλωση
Το κλασικό έντυπο Ε1 των τελευταίων ετών θα συμπληρωθεί με τη σημερινή του μορφή από τους φορολογουμένους για τελευταία φορά το 2010. Το οικονομικό επιτελείο προωθεί την καθιέρωση ενός νέου εντύπου, όπου οι φορολογούμενοι θα συμπληρώνουν το σύνολο των περιουσιακών τους στοιχείων: από ακίνητα, αυτοκίνητα, πισίνες και έργα τέχνης μεγάλης αξίας, μέχρι καταθέσεις, ομόλογα, μετοχές και πιστωτικές κάρτες. Έχοντας όλα τα περιουσιακά στοιχεία των φορολογουμένων στη δήλωση και αντιπαραβάλλοντας τα στοιχεία αυτά με τα δηλωθέντα εισοδήματα μέσω διασταυρώσεων, το οικονομικό επιτελείο θα μπορεί πολύ εύκολα να εντοπίσει προκλητικές περιπτώσεις «φτωχών» για την Εφορία με δαπάνες πολυτελούς διαβίωσης. Σε αντιδιαστολή με την παλαιά λογική των τεκμηρίων, ο εντοπισμός τέτοιων περιπτώσεων θα οδηγεί σε εξονυχιστικούς φορολογικούς ελέγχους και επιβολή αυστηρών κυρώσεων.

Και όλοι στον ΦΠΑ
Το δεύτερο μπλόκο που στήνει η κυβέρνηση έρχεται μέσω της διεύρυνσης των υπόχρεων σε ΦΠΑ. Σήμερα, απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ υπηρεσίες που παρέχονται από δικηγόρους, συμβολαιογράφους, γιατρούς, ασφαλιστές, αλλά και ο κλάδος της ιδιωτικής εκπαίδευσης. Παρ΄ ότι θεωρείται πως δύσκολα θα «περάσει» στον διάλογο μια τέτοια πρόταση, ο υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου έχει αφήσει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα και οι υπηρεσίες του υπουργείου εξετάζουν πώς θα μπορούσε να συνδυαστεί το μέτρο με κίνητρα για τους φορολογούμενους, ώστε να ζητούν τις αποδείξεις. Η έκπτωση φόρου που θα παρέχεται από τη συλλογή τέτοιων αποδείξεων θα πρέπει να υπερβαίνει το όφελος που θα έχουν οι φορολογούμενοι αν δεν πάρουν απόδειξη, για να λειτουργήσει το σύστημα.

Οι σχετικές προτάσεις συγκεντρώνουν ήδη αντιδράσεις από τις εμπλεκόμενες επαγγελματικές ομάδες, εκπρόσωποι των οποίων χαρακτηρίζουν το μέτρο εισπρακτικό και επισημαίνουν ότι θα επιβαρύνει υπέρμετρα τους τελικούς καταναλωτές. Οικονομικοί παράγοντες πάντως σημειώνουν πως για να αυξηθούν τα έσοδα από τον ΦΠΑ και να φτάσουν τα προβλεπόμενα 17,315 δισ. ευρώ το 2010 (με αύξηση 869 εκατ. ευρώ σε σχέση με φέτος), δεν υπάρχει άλλη λύση από την πάταξη της φοροδιαφυγής και τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, δεδομένου ότι ο Γ. Παπακωνσταντίνου έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο αύξησης των συντελεστών ΦΠΑ.


Σαρωτικές αλλαγές στη φορολογία ακινήτων

Το σχέδιο της κυβέρνησης για τις αλλαγές στη φορολογία ακινήτων δεν περιορίζεται μόνο στην πρώτη κατοικία. Προβλέπει επαναφορά των φόρων μεταβίβασης, γονικής παροχής, κληρονομιάς και Φόρου Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας με παράλληλη κατάργηση του φόρου υπεραξίας, του τέλους συναλλαγής και του Ενιαίου Τέλους Ακινήτων. Σήμερα, για φόρους κληρονομιάς και γονικής παροχής, το αφορολόγητο όριο ανέρχεται στα 95.000 ευρώ για συγγενείς πρώτου βαθμού και περιορίζεται στα 20.000 ευρώ για συγγενείς δεύτερου βαθμού. Πάνω από αυτά τα όρια αξίας επιβάλλεται φόρος με συντελεστή 1%. Στα σενάρια που επεξεργάζεται το υπουργείο Οικονομικών προβλέπεται αύξηση τόσο του συντελεστή φόρου όσο και του αφορολόγητου ορίου, ώστε να μην επιβαρυνθούν υπέρμετρα γονικές παροχές και κληρονομιές.

Εξετάζεται και σε αυτό το μέτωπο ο φόρος να κλιμακώνεται σε συνάρτηση με την αντικειμενική αξία.

Για την ακίνητη περιουσία
Δραστικές αλλαγές έρχονται και στο μέτωπο της μεγάλης ακίνητης περιουσίας, όπου το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων καταργείται και επανέρχεται ο Φόρος Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας. Ένα όριο ανάμεσα στα 400.000 και τα 600.000 ευρώ- πάνω από τα 400.000 ευρώ επεβλήθη τελικά η έκτακτη εισφορά στη μεγάλη ακίνητη περιουσία- θεωρείται από παράγοντες της αγοράς ακινήτων ως πιθανό όριο πάνω από το οποίο θα επιβληθεί και ο Φόρος Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας, με κλιμακωτούς συντελεστές. Το οικονομικό επιτελείο κρατά κλειστά τα χαρτιά του για το ποιους φορολογούμενους θα πιάσει η... τσιμπίδα του ΦΜΑΠ, αλλά επισημαίνει ότι για τις τελικές αποφάσεις θα αξιοποιηθούν τα ευρήματα που προέκυψαν από τις δηλώσεις ΕΤΑΚ. Με το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων, σχολιάζει στέλεχος του οικονομικού επιτελείου, δημιουργήθηκε μια ουσιαστική βάση δεδομένων, ένα ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο, το οποίο θα αξιολογηθεί για να προσδιοριστούν οι αλλαγές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων, ακίνητη περιουσία αξίας άνω των 400.000 ευρώ κατέχουν 70.000 φορολογούμενοι. Από αυτούς, μόλις 285 έχουν ακίνητη περιουσία που η αντικειμενική της αξία υπερβαίνει τα 4 εκατ. ευρώ, 18.000 φορολογούμενοι έχουν ακίνητα αξίας από 1 έως 4 εκατ.

ευρώ, και 42.000 φορολογούμενοι έχουν ακίνητα αξίας από 600.000 ευρώ έως 1 εκατ. ευρώ.