Ανακύκλωση και κατεδάφιση κτιρίων, περιορισμό του οδοστρώματος- για να διέρχονται λιγότερα Ι.Χ. και να μεγαλώνουν τα πεζοδρόμια- και αύξηση του δικτύου των πεζόδρομων που θα συνδέονται με τους κοινόχρηστους χώρους, είναι μερικές από τις παρεμβάσεις που προτείνουν οι ειδικοί προκειμένου να «αναπνεύσει» η πόλη.

Oι ελεύθεροι χώροι- και κυρίως αυτοί με αστικό πράσινο- είναι σήμερα είδος υπό... εξαφάνιση. «Στην Αττική έχουμε από τα μικρότερα ποσοστά αστικού πρασίνου σε όλη την Ευρώπη. Μόλις 2,5 τ.μ. ανά κάτοικο, όταν ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι από 7 έως 10 τ.μ. ανά κάτοικο», αναφέρει ο υπεύθυνος του Παρατηρητηρίου για τους ελεύθερους χώρους της Αθήνας- επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου Κρήτης, κ. Ηλίας Γιαννίρης. Την ίδια ώρα, ο μέσος χρόνος έγκρισης μιας πολεοδομικής μελέτης φθάνει τα 12 χρόνια! Αυτό στις περισσότερες περιπτώσεις αποτελεί... άλλοθι για καθυστερήσεις με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται η κατάσταση. Έτσι, όπως λένε ειδικοί, είναι πλέον αναγκαίο... κακό προκειμένου να παρακαμφθεί ο σκόπελος της δαιδαλώδους πολεοδομικής νομοθεσίας, να λαμβάνονται απλά «πολεοδομικά- χειρουργικά» μέτρα χωρίς ιδιαίτερο οικονομικό κόστος.

«Σήμερα τα Ι.Χ. αυτοκίνητα κινούνται σε δρόμους με πλάτος από 8 έως 10 μέτρα. Περιορίζοντας τον χώρο των αυτοκινήτων στα 3 μέτρα και 20 εκατοστά μπορείς να δημιουργήσεις μεγαλύτερα πεζοδρόμια και λωρίδα για ποδηλατόδρομο», υποστηρίζει ο πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Ελλάδας κ. Τάκης Γεωργακόπουλος.

60.000 τ.μ. πράσινο. Προς αυτήν την κατεύθυνση κινείται για παράδειγμα και η πρόταση του αρχιτέκτονα κ. Δημήτρη Κονταργύρη, που παρουσιάστηκε στις 23 Σεπτεμβρίου στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) για την ανάπλαση της περιοχής από το «Ηilton» μέχρι το Στάδιο.

Η ανάπλαση- σύμφωνα με τον κ. Κονταργύρη- βασίζεται στη σύνδεση δύο αυτόνομων προτάσεων: η 1η αφορά την κατάργηση της Λεωφόρου Β. Κωνσταντίνου (από τη Ριζάρη έως τη Βασ. Σοφίας) και της Λεωφόρου Βασ. Αλεξάνδρου (από τη Βασ. Σοφίας μέχρι τη Μιχαλακοπούλου). Η αποξήλωση των οδοστρωμάτων των καταργούμενων δρόμων θα προσθέσει στην περιοχή 13.000 τ.μ. πρασίνου. Τα διάσπαρτα πράσινα θα ενωθούν σε μια έκταση 60.000 τ.μ. (έκταση που ισοδυναμεί στο 40% του Εθνικού Κήπου). Το κόστος εκτιμάται από 6 έως 6,5 εκατομμύρια ευρώ και ο χρόνος υλοποίησης του έργου είναι 3 χρόνια. Η 2η πρόταση αφορά την πεζοδρόμηση της Ηρώδου Αττικού και της Βασ. Γεωργίου Β΄ με στόχο τη σύνδεση της περιοχής πρασίνου του Βυζαντινού Μουσείου με τον Εθνικό Κήπο.

Είναι αναγκαίο κακό για να παρακαμφθεί ο σκόπελος της πολεοδομικής νομοθεσίας, να λαμβάνονται απλά μέτρα χωρίς ιδιαίτερο οικονομικό κόστος

Κατεδάφιση των παλιών κτιρίων

Η εικόνα που έχει διαμορφωθεί αυτή τη στιγμή για την Αθήνα είναι μιας άναρχης δομημένης πόλης, που το κέντρο της μετακινείται προς τα βορειοανατολικά κατά μήκος των Λεωφόρων Κηφισίας και Μεσογείων. Η πόλη όμως δεν μπορεί να κατεδαφιστεί και να χτιστεί από την αρχή. «Θα μπορούσαμε κάτω από ειδικές προϋποθέσεις στις ιδιαίτερα πυκνοδομημένες περιοχές, να δούμε το θέμα της απόσυρσης (δηλ. του γκρεμίσματος) των παλιών κτιρίων» είναι η θέση - την οποία διατύπωσε και πριν από την προεκλογική περίοδο- του αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και σήμερα υφυπουργού Περιβάλλοντος κ. Γιάννη Μανιάτη.

Ο ίδιος θεωρεί ότι «το... μυστικό είναι να μην περιμένουμε, για παράδειγμα, 15 χρόνια προκειμένου να ολοκληρωθεί μια πολεοδομική μελέτη, αλλά να κάνουμε απλές παρεμβάσεις με άμεσο αποτέλεσμα. Επίσης θα μπορούσε να υπάρξει μια νομοθετική ρύθμιση για τα ακίνητα που δεν έχουν δηλωθεί στο Κτηματολόγιο και είναι εγκαταλελειμμένα από τους ιδιοκτήτες τους, να κατεδαφίζονται και να μετατρέπονται σε χώρους πρασίνου». Στενότερα οδοστρώματα. Όπως υποστηρίζει ο αρχιτέκτονας- πολεοδόμος κ. Σπύρος Τσαγκαράτος, « αυτή τη στιγμή σε όλη την Αττική υπάρχουν γύρω στα 200 εγκαταλελειμμένα κτίρια- κυρίως παλαιές βιομηχανίες στο Ηράκλειο, την Πειραιώς, τα Πατήσια και το Περιστέρι. Αυτά τα κτίρια θα μπορούσαν να επαναχρησιμοποιηθούν- να ανακυκλωθούν- με τη δημιουργία εμπορικών κέντρων και γραφείων. Την ίδια στιγμή τα οδοστρώματα πρέπει να γίνουν στενότερα- για να αποτρέπεται η κυκλοφορία των Ι.Χ.- και τα μεγαλύτερα πεζοδρόμια να έχουν φυτεμένα δένδρα για να αυξηθεί το πράσινο».

Σύμφωνα με τον ίδιο, «δεν πρέπει πλέον να κατασκευάζονται νέα κτίρια έξω από το υπάρχον σχέδιο πόλης. Στις πυκνοδομημένες περιοχές, όπως είναι για παράδειγμα η Κυψέλη (από τις πλέον πυκνοδομημένες περιοχές της Ευρώπης όπου κατοικούν από 600 έως 800 άτομα ανά εκτάριο, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι οι μισοί κάτοικοι), το Παγκράτι και τα Πατήσια, θα μπορούσε ανά ορισμένα οικοδομικά τετράγωνα να γκρεμίζεται ένα κεντρικό και να μετατρέπεται σε χώρο πρασίνου. Αυτό το μέτρο μπορεί να προχωρήσει με τη μεταφορά του συντελεστή δόμησης στα υπόλοιπα οικοδομικά τετράγωνα, έτσι ώστε και αξία να αποκτά η περιοχή και ο κόσμος να μην την εγκαταλείπει».

Προτεραιότητα στο περπάτημα. Σύμφωνα με τον καθηγητή Πολεοδομίας- αντιπρύτανη στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) κ. Γιάννη Πολύζο, «η αύξηση του δικτύου των πεζών, όπως είναι για παράδειγμα, η σύνδεση του Λυκαβηττού με τον λόφο του Στρέφη και το Πεδίον του Άρεως, η Ένωση της Πατησίων με το Κέντρο μέσω της οδού Φυλής και η εκστρατεία κατά των Ι.Χ. αυτοκινήτων, είναι ορισμένα από τα μέτρα που μπορούν άμεσα να ληφθούν».

Ο κ. Πολύζος προτείνει προκειμένου να αναβαθμιστεί ο ελεύθερος χώρος που σήμερα στο μεγαλύτερο μέρος του είναι κατειλημμένος από παρκαρισμένα αυτοκίνητα, «να ξηλωθούν τα υπάρχοντα δομικά υλικά που απορροφούν τη θερμότητα- όπως είναι η άσφαλτος και οι πλακοστρώσεις- και να καλυφθούν με χώμα για να δημιουργηθεί περισσότερος χώρος περπατήματος».


Η ιδέα της Μελίνας δεν έχει υλοποιηθεί

Στις προτάσεις που συνέταξαν για τα «ΝΕΑ» οι αρχιτέκτονες κ.κ. Ευαγγελία Χατζηκωνσταντίνου και Πασχάλης Σαμαρίνης, από το Εργαστήρι Αστικού Περιβάλλοντος του ΕΜΠ (με επικεφαλής τον κ. Πολύζο), είναι η σύνδεση της Ακαδημίας Πλάτωνος με τον απέναντι Λόφο του Ιππείου Κολωνού και τον Κεραμεικό. Οι αρχιτέκτονες προτείνουν επίσης τη μετατροπή των δύο οδικών αξόνων Σαλαμίνας και Πλαταιών σε δρόμους ήπιας κυκλοφορίας, σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο της Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων. «Δυστυχώς η βασική ιδέα της Μελίνας Μερκούρη δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί», υποστηρίζει ο αντιπρύτανης του ΕΜΠ.

Η ίδια ομάδα αρχιτεκτόνων προτείνει επίσης τη δημιουργία άξονα πρασίνου στα πρανή του ρέματος της Πικροδάφνης- που αρχίζει από τον Υμηττό και καταλήγει στον Σαρωνικό- για περισσότερο περπάτημα και ποδήλατο.


Άμεσες παρεμβάσεις χωρίς ιδιαίτερο κόστος

«Υπάρχουν πολεοδομικές παρεμβάσεις, οι οποίες μπορούν να γίνουν άμεσα χωρίς ιδιαίτερο κόστος, που μπορούν να αυξήσουν τους ελεύθερους χώρους και να δώσουν μια ανάσα στην πόλη. Σε αυτές συμπεριλαμβάνεται, για παράδειγμα, η μείωση των χώρων που παραχωρούνται στους δήμους για τραπεζοκαθίσματα στις πλατείες και στους πεζόδρομους, προκειμένου να αποδοθούν σε κοινή χρήση», επισημαίνει ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) κ. Γιάννης Αλαβάνος. «Επίσης η κατάλληλη διαμόρφωση των παρόχθιων περιοχών των ρεμάτων (για παράδειγμα το ρέμα του Κηφισού και της Πικροδάφνης) ώστε να αποτελέσουν ανάσες πρασίνου».

2.500 φάκελοι. «Υπάρχουν σχέδια, αλλά υπάρχουν και πολλές δυσκολίες για να τα υλοποιήσουμε. Για παράδειγμα, στον Δήμο Αθηναίων έχουν συσσωρευτεί 2.500 φάκελοι με υποθέσεις ιδιοκτητών που οι χώροι τους έχουν δεσμευτεί για τη διάνοιξη δρόμων και κατασκευή πλατειών, αλλά δεν έχουν ακόμη αποζημιωθεί», λέει η επικεφαλής της Μονάδας Υποστήριξης και Αξιολόγησης (ΜΥΑ) τού Δήμου Αθηναίων- τοπογράφος κ. Τασία Λαγουδάκη. «Στα σχέδιά μας είναι η κατεδάφιση του ακινήτου του ΝΑΤ στη Βερανζέρου και η απόκτηση του οικοπέδου που ανήκει στο ΤΕΕ στη διασταύρωση των οδών Χαριλάου Τρικούπη και Ζωοδόχου Πηγής στα Εξάρχεια».