Ήταν μια ριψοκίνδυνη επένδυση στη χώρα των χάμπουργκερ, των χοτ ντογκ και της προτηγανισμένης πατάτας. Χρειάστηκε πάνω από μία δεκαετία για να φέρει κέρδη. Σήμερα όμως είναι «μόδα» που αποδίδει εκατομμύρια. Στον καιρό της οικονομικής κρίσης, Έλληνες μεγιστάνες και εστιάτορες της Αμερικής έχουν βρει τη συνταγή της επιτυχίας: πίτα με γύρο και τζατζίκι...

«Η δουλειά μας έχει πάρει τα πάνω της. Κάνουμε ρεκόρ πωλήσεων», λέει ο Πίτερ Μπαλτζής, ιδιοκτήτης της επιχείρησης Devanco Foods με έδρα το Σικάγο. Η οικονομική κρίση ελαττώνει τις εξόδους του κόσμου σε εστιατόρια, ενώ μεγάλες αλυσίδες γρήγορου φαγητού βομβαρδίζουν με προσφορές τους καταναλωτές. Όμως στην εποχή των χάμπουργκερ που στοιχίζουν μόλις 99 σεντς ο κ. Μπαλτζής κερδίζει εκατομμύρια. Όταν αγόρασε την επιχείρησή του ο τζίρος ήταν έξι εκατομμύρια δολάρια. Σήμερα φτάνει τα 25! Το μυστικό; Προμηθεύει με κατεψυγμένο γύρο χιλιάδες εστιατόρια στην Αμερική. Το εμπόριο κατεψυγμένου γύρου από Έλληνες ομογενείς έχει δημιουργήσει μεγιστάνες. Ο συνολικός τζίρος των επιχειρήσεων γύρου στην Αμερική ξεπερνά τα 250 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο- με το πλεόνασμα των κερδών να προέρχεται από το Σικάγο. Περίπου 50.000 κώνοι κρέατος περιστρέφονται καθημερινά σε εργοστάσια και εστιατόρια στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ ορισμένα μαγαζιά πουλάνε περισσότερα από 200 σάντουιτς την ημέρα.

«Η επιτυχία του προϊόντος βασίζεται στην πρωτοτυπία, τη μυρωδιά και το χαμηλό κόστος», λέει στα «ΝΕΑ» ο Κρις Τομαράς, πρώην ιδιοκτήτης του «Κρόνου», μιας εταιρείας-κολοσσού στη βιομηχανία του γύρου. «Ο Αμερικανός δεν έχει συνηθίσει τις κάθετες σούβλες και το προϊόν κερδίζει την προσοχή του. Ενώ η μυρωδιά του σε κατακτά», συμπληρώνει.

Ο «πατέρας του γύρου»
Παραμένει μυστήριο το ποιος έφερε πρώτος τον γύρο στην Αμερική. Στους κύκλους όμως των βιομηχάνων και των εστιατόρων ο τίτλος του «πατέρα του γύρου» ανήκει στον Γιώργο Αποστόλου, γνωστού και ως «Πάπα Τζορτζ». Ο κ. Αποστόλου ισχυρίζεται ότι έφερε πρώτος τη συνταγή στις ΗΠΑ το 1965, στο εστιατόριο «Ρarkview» που διατηρούσε μαζί με τα ξαδέρφια του στο Σικάγο. «Είχα δουλέψει στην Αθήνα και ήξερα από γύρο. Είπα να το δοκιμάσω στην Αμερική και η επιτυχία ήταν τεράστια», λέει.

Το 1975 ο κ. Αποστόλου δημιούργησε την εταιρεία Central Gyros Wholesale και προμήθευε με κατεψυγμένους γύρους χιλιάδες εστιατόρια. Έντεκα χρόνια αργότερα πούλησε την επιχείρησή για δέκα εκατομμύρια δολάρια. Αγοραστής ήταν ο Κρις Τομαράς, ένας από τους κύριους ανταγωνιστές του Αποστόλου. «Μου πήρε καιρό να πετύχω. Όταν φέρνεις κάτι καινούργιο στην αγορά, ο κόσμος φοβάται να το πλησιάσει. Θυμάμαι ότι στην αρχή παρακαλούσα τον Θεό να πουλήσω 450 κιλά κρέας την εβδομάδα. Τελικά φτάσαμε να πουλάμε πάνω από 250 τόνους», λέει ο κ. Τομαράς.

Παρά τις μεγάλες πωλήσεις ο γύρος της Αμερικής σπανίως θυμίζει Ελλάδα. Μοιάζει περισσότερο με ένα μεγάλο ρολό κιμά (80% από μοσχάρι και 20% από αρνί). Δεν είναι το ίδιο τραγανός, ψήνεται ακόμα και σε φέτες πάνω σε γκριλ και θυμίζει το ανατολίτικο ντονέρ. Βασικό πιάτο
Ο κατεψυγμένος γύρος έγινε βασικό πιάτο στο μενού ελληνικών εστιατορίων στην Αμερική. Και σε ορισμένες περιπτώσεις κατέκτησε και άλλες αγορές. Στο Σικάγο σερβίρεται στα κυλικεία σχολείων, ενώ το ίδιο συμβαίνει και σε μαγειρεία εργοστασίων.

Οι κανόνες που θέτουν οι αρμόδιες υγειονομικές αρχές στην παρασκευή του γύρου είναι ιδιαίτερα αυστηροί. Η θερμοκρασία του ψημένου κρέατος πρέπει να είναι τουλάχιστον 73 βαθμοί Κελσίου. Όταν όμως ο γύρος καταναλώνεται αργά, στο εσωτερικό του μένει άψητος. Γι΄ αυτό οι Αρχές συχνά υποχρεώνουν τα εστιατόρια να βάζουν τον γύρο στον φούρνο.

ΕΓΙΝΕ ΜΟΔΑ

Πενήντα χιλιάδες κώνοι κρέατος περιστρέφονται καθημερινά σε εργοστάσια και εστιατόρια στις Ηνωμένες Πολιτείες

Οι... τελευταίοι ρομαντικοί

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΩΣ γυράδικα σπανίζουν στην Αμερική. Τα περισσότερα μαγαζιά που προσφέρουν γύρο είναι εστιατόρια με πλήρες μεσογειακό μενού: από μουσακά και ντολμαδάκια μέχρι μπακλαβά και γαλακτομπούρεκο. «Μόνο με γύρο δεν μπορείς να στηρίξεις μαγαζί εδώ», λέει στα «ΝΕΑ» ο Τίμης Αθανασιάδης, ιδιοκτήτης του εστιατορίου «Εσπερία» στη γειτονιά Μπράιτον της Βοστώνης. «Πρέπει να έχεις μεγαλύτερη κουζίνα. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια ειδικά, ο κόσμος ενδιαφέρεται περισσότερο για την υγεία του και επιλέγει μεσογειακό φαγητό. Είναι πλέον μόδα, συνήθεια».

Ο κ. Αθανασιάδης ήταν για περίπου 20 χρόνια ιδιοκτήτης πιτσαρίας.

Τότε προσέφερε στους πελάτες του και κατεψυγμένο γύρο, φτιαγμένο από κιμά. Το 2007, όταν άλλαξε προφίλ και μενού στο μαγαζί του, αποφάσισε να αλλάξει και τον γύρο που σέρβιρε.

«Θέλαμε να είναι όλα αυθεντικά. Σαν να τρως στη γειτονιά σου στην Ελλάδα», λέει. Σήμερα ο γύρος που πουλάει είναι χειροποίητος, φτιαγμένος από τη γυναίκα του Γεωργία.