Θα οδηγήσει η υπό σχηματισμό κυβέρνηση του Τζουζέπε Κόντε την Ιταλία εκτός ευρώ; «ΤΑ ΝΕΑ» συνάντησαν την αναπληρώτρια διευθύντρια του Bruegel Μαρία Δεμερτζή και τον επικεφαλής του European Policy Centre (EPC) Fabian Zuleeg, δύο από τα πιο εδραιωμένα think tanks με αναγνωρισμένη τεχνογνωσία στα ευρωπαϊκά θέματα, στις Βρυξέλλες.
Η σημαντική πείρα της ελληνικής κρίσης φαίνεται ότι έχει θωρακίσει αρκετά τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. «Είμαστε πολύ περισσότερο έτοιμοι από πριν, το χρέος είναι ως επί το πλείστον εθνικοποιημένο» σημειώνει η Μαρία Δεμερτζή, επισημαίνοντας ότι ακόμη και οι ιταλικές τράπεζες που κατέχουν το μεγαλύτερο κομμάτι του χρέους είναι σημαντικά θωρακισμένες, έχοντας υπακούσει στην απαίτηση διαχωρισμού δραστηριοτήτων (ring-fencing). «Η κάθαρση του ιταλικού χρέους είναι είτε στις ιταλικές τράπεζες είτε στην ΕΚΤ, οπότε αν πούμε ότι η Ιταλία βγαίνει από το ευρώ, η υποτίμηση του νέου εθνικού πλέον νομίσματος θα επηρεάσει πρωτίστως την Ιταλία» συμπληρώνει. Αν κάποια τράπεζα καταρρεύσει, θα χειριστεί το θέμα είτε ο ESM είτε η ΕΚΤ, αναλόγως αν πρόκειται για συστημικό ή όχι κίνδυνο.
 «Εχουμε δύο κόμματα εξτρεμιστικά από αντίθετη πλευρά, τα οποία έχουν ως κοινό ιδεολογικό τόπο τη διάλυση του ευρώ» επισημαίνει η Μαρία Δεμερτζή. Θα το κάνουν όμως; Οταν η Ελλάδα βρέθηκε σε αυτή τη θέση, ο (Πρωθυπουργός Αλέξης) Τσίπρας συνειδητοποίησε ότι δεν είχε τη λαϊκή εντολή να βγάλει την Ελλάδα από το ενιαίο νόμισμα, «εν αντιθέσει με τον (πρώην υπουργό Οικονομικών Γιάνη) Βαρουφάκη ο οποίος θεωρούσε και επιστημονικά τεκμηριωμένη αυτή την άποψη» συμπληρώνει ως μια ψύχραιμη ανάγνωση της «κωλοτούμπας». «Το δημοψήφισμα ήταν διαμαρτυρία, δεν ήταν ψήφος για λύση, γιατί ο μέσος Ελληνας δεν θέλει να βγει από το ευρώ, καθώς έχει την εμπειρία του πληθωρισμού. Το σοκ του πληθωρισμού το πέρασε και η Γερμανία και ως αποτέλεσμά του δημιουργήθηκε η Bundesbank με τη μορφή που έχει σήμερα. Επειδή η ιστορία της Ιταλίας είναι ίδια, η κοινή γνώμη θα έχει την ίδια άποψη και θα κρατηθεί. Το αν η Ιταλία θα βγει από το ευρώ εξαρτάται από το τι πιστεύει ο μέσος Ιταλός».
 «Η συζήτηση για το δημοψήφισμα ήταν «θα ψηφίσω Οχι, αλλά μη νομίζεις ότι θέλω να βγεις από το ευρώ» κι ο Τσίπρας το κατάλαβε. Εν αντιθέσει με τη Μ. Βρετανία, όπου η δική τους νοοτροπία είναι καθαρά θεσμική και η επιστροφή έπειτα από την ψήφο του Brexit δεν έγινε, η Ιταλία μοιάζει περισσότερο με την Ελλάδα. «Φτάνω στην άκρη του γκρεμού, αλλά δεν σημαίνει ότι θα πηδήξω τώρα»» καταλήγει.
«Οι αγορές θα μας τιμωρήσουν»
«Με την Ελλάδα δεν ξέρουμε πώς θα τελειώσουν τα πράγματα, με την Ιταλία υπάρχει περισσότερη βεβαιότητα» πιστεύει ο Zuleeg, εντοπίζοντας τον μεγαλύτερο πονοκέφαλο της νέας ιταλικής κυβέρνησης, τη στενή παρακολούθηση από τις αγορές. «Αν διατυπώσουν ακραίες απόψεις, τουλάχιστον στον οικονομικό τομέα, οι αγορές θα τους τιμωρήσουν. Η ταχύτητα των εξελίξεων θα είναι άλλη, η Ελλάδα βγήκε εκτός αγορών, η Ιταλία είναι εντός» συμπληρώνει.
 Αν και μόνο το 1/3 του χρέους βρίσκεται εκτός Ιταλίας, τα χρήματα είναι αρκετά. «Δεν πιστεύω ότι είναι δυνατόν ούτε οικονομικά ούτε πολιτικά να καταρρεύσει και να πτωχεύσει, ακόμη και στη σκέψη της χρεοκοπίας οι αγορές θα τιμωρήσουν βαριά την Ιταλία» είπε ο Zuleeg. «Ναι, είναι ρίσκο για την ευρωζώνη, αλλά για την ίδια την Ιταλία είναι αλλιώς. «Πόσο μακριά μπορείς να πας απειλώντας ότι θα αυτοκτονήσεις;». Αλλο να «παίζει» με την ιδέα και άλλο να πάρει πραγματικά αυτή την κατεύθυνση και να πρέπει να εξηγήσει στους ιταλούς συνταξιούχους ότι τα χρήματά τους από τα ασφαλιστικά ταμεία εξαφανίστηκαν. Ποιο είναι αυτό το σημείο καμπής όπου η κυβέρνηση θα κάνει πίσω; Είναι όταν θα αντιδράσουν άσχημα οι αγορές». Αλλωστε, «με την ΕΚΤ και τις αγορές έτοιμες για δράση, η πίεση μεταφέρεται από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς στις εθνικές κυβερνήσεις».
Αυτό που ο ίδιος φοβάται είναι «η μακροπρόθεσμη πορεία της ΕΕ, να αντιμετωπίσεις τη στροφή μιας από τις κυρίαρχες χώρες στον ευρωσκεπτικισμό. Μπορεί να μπλοκάρει τα μεγάλα οράματα της Ενωσης, αλλά εθνικά δεν βοηθιέται, ιδίως όταν δεν έχει καταφέρει να χτίσει συμμαχίες στην Ευρώπη».