Δεν είναι και τόσο λεπτό το νήμα που τους συνδέει. Είναι, τηρουμένων των αναλογιών, χοντρό σαν καραβόσκοινο: τα μέλη του αριστερού Podemos καλούνται από τον αρχηγό τους να αποφασίσουν με ψηφοφορία εάν ο αρχηγός τους δικαιούται να είναι αρχηγός με βίλα, ενώ οι ψηφοφόροι του Κινήματος των 5 Αστέρων και της ακροδεξιάς Λέγκας στην Ιταλία κλήθηκαν στις κάλπες, πραγματικές ή εικονικές, για να εγκρίνουν το κοινό πρόγραμμα των δέκα σημείων «συμβολικά».
Πόσο δημοκρατικό είναι να χρησιμοποιεί κανείς την κάλπη σαν πλυντήριο; Ποιο δημοκρατικό πνεύμα λέει ότι οι αποφάσεις νομιμοποιούνται διά της δημοκρατικής επίφασης; Αυτό που ζητεί ο Πάμπλο Ιγκλέσιας από τους συντρόφους του στην ουσία είναι να του πουν εάν η πράξη του να αγοράσει μια βίλα 600.000 ευρώ είναι και ηθική εκτός από νόμιμη. Η προσωπική του ηθική τίθεται στην κρίση κάποιας πλειοψηφίας. Αν πλειοψηφήσει το «ναι» θα του μείνει και η ηγεσία και η βίλα, εάν υπερισχύσει το «όχι» θα του μείνει η βίλα για να του θυμίζει ότι κάποτε ήταν αρχηγός.
Αυτό που ζήτησαν ο Λουίτζι ντι Μάιο και ο Ματέο Σαλβίνι από τους ψηφοφόρους τους είναι να νομιμοποιούν κάθε τους πράξη με μια ψηφοφορία παρωδία – πραγματική παρωδία και καθόλου συμβολική όπως το αποτέλεσμα με το οποίο εγκρίθηκε το κυβερνητικό πρόγραμμα. Αλλά το ξέρουν και οι πέτρες πια, σε καμιά πραγματική δημοκρατία το 90% δεν συνιστά θρίαμβο της δημοκρατίας. Σε καμιά πραγματική δημοκρατία οι αποφάσεις δεν γίνονται ουδέτερες, παύουν δηλαδή να είναι ακραίες, συντηρητικές, προοδευτικές ή αντιδημοκρατικές, εάν τις εγκρίνουν οι κομματικοί φίλοι. Γιατί σε μια πραγματική δημοκρατία η κάλπη δεν είναι πλυντήριο.