Χωρίς το δίχτυ προστασίας του προγράμματος με τους δανειστές βρίσκεται από τη μία τα ξημερώματα σήμερα η Αθήνα, ενώ η κυβέρνηση προσπαθεί την τελευταία στιγμή να αποτρέψει το δεύτερο κακό, τη χρεοκοπία έναντι του ΔΝΤ και τις αλυσιδωτές συνέπειές της.
Ετσι, σε μια κίνηση απελπισίας την τελευταία στιγμή χθες υποβλήθηκε αίτημα για την αναβολή πληρωμής της δόσης 1,6 δισ. ευρώ στο Ταμείο όπως αποκάλυψε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης. Παράλληλα, σήμερα η κυβέρνηση ζητεί επιείκεια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και αύξηση του ορίου του ELA για να μην οδηγηθούν σε ασφυξία οι τράπεζες. Η αγωνία κορυφώθηκε χθες καθώς έγινε σαφές ότι οι ανεξέλεγκτες δραματικές εξελίξεις στο τραπεζικό σύστημα θέτουν σε κίνδυνο ακόμη και τις καταθέσεις. Με την κυβέρνηση να έχει κάνει το άλμα στο κενό, η τύχη της χώρας και των τραπεζών κρέμεται από μια κλωστή την οποία σε μεγάλο βαθμό κρατεί η ΕΚΤ.
ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΜΒΕΙ. Τυπικά, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δικαιούται (και θα μπορούσε) να τραβήξει την πρίζα από σήμερα. Η έλλειψη προγράμματος καθιστά τα ελληνικά ομόλογα που χρησιμοποιούνται ως ενέχυρα για τον δανεισμό των ελληνικών τραπεζών από την ΕΚΤ μη αξιόπιστα. Ετσι, το Διοικητικό Συμβούλιο της Τράπεζας που συνεδριάζει στη Φρανκφούρτη μπορεί να κόψει τη χρηματοδότηση μέσω ELA και να απαιτήσει την επιστροφή των 89 δισ. ευρώ που έχουν δοθεί σε αυτές. Κάτι τέτοιο φυσικά θα οδηγούσε τις τράπεζες σε κατάρρευση. Και με βάση τη νέα κοινοτική νομοθεσία, θα καλούνταν να πληρώσουν κατά σειρά οι μέτοχοι, οι ομολογιούχοι και στο τέλος οι ίδιοι οι καταθέτες με κούρεμα των καταθέσεών τους. Σε μια πιο ευνοϊκή εκδοχή, η ΕΚΤ θα μπορούσε να ζητήσει μεγαλύτερο κούρεμα των ομολόγων στερώντας από τις ελληνικές τράπεζες π.χ. το 10% ή 8,9 δισ. ευρώ από τη ρευστότητα που έχει δοθεί μέσω ELA. Σε μια τέτοια περίπτωση οι τράπεζες θα καλούνταν να καταθέσουν επιπλέον τίτλους για να καλύψουν το κενό. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ενώ υπάρχει «μαξιλάρι» στις περισσότερες τράπεζες, μία ίσως δεν είναι σε θέση καλύψει το κενό.
Σύμφωνα με την πιο αισιόδοξη εκδοχή που διατυπώθηκε χθες η ΕΚΤ δεν θα κινηθεί και θα αφήσει τα πράγματα ως έχουν μέχρι την Κυριακή. Θα διατηρήσει δηλαδή το όριο του ELA αμετάβλητο, κάτι που ίσως να μην είναι αρκετό για να δίνουν 60 ευρώ κάθε μέρα στους καταθέτες τα ATM, όμως δεν θα θα καταδικάσει τις τράπεζες σε θάνατο.
ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ 5 ΗΜΕΡΩΝ. Χαρακτηριστικά, χθες, ο Φίλιξ Χάφελντ, στέλεχος του εποπτικού μηχανισμού των ευρωπαϊκών τραπεζών, άφησε να εννοηθεί ότι η ΕΚΤ δεν θα διακόψει τη χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών μόλις η Ελλάδα αθετήσει την πληρωμή στο ΔΝΤ αλλά θα αφήσει ένα περιθώριο 5 ημερών. Φυσικά, όλα – συμπεριλαμβανομένου του νέου ελληνικού αιτήματος – θα εξαρτηθούν από τις πολιτικές εξελίξεις. Ωστόσο, χθες η προοπτική αποδοχής του έδειχνε μάλλον απίθανη.
Η αναγγελία για τη μη πληρωμή του 1,6 δισ. στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έγινε χθες το μεσημέρι από τον υπουργό Οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη. Ετσι, η χώρα πέρασε από το καθεστώς Ζάμπιας (της χώρας που ζήτησε, όπως η Ελλάδα, στις αρχές Ιουνίου, να πακετάρει πολλές δόσεις του δανείου της προς το ΔΝΤ σε μία) στο καθεστώς Ζιμπάμπουε, της τελευταίας χώρας που δεν πλήρωσε το ΔΝΤ, το 1981 – ακόμη χρωστάει 112 εκατ. δολάρια. Δεν υπάρχει καμία ανεπτυγμένη χώρα που να μην έχει πληρώσει δόση στο ΔΝΤ στα 71 χρόνια ιστορίας του Ταμείου.
Τελικά η κυβέρνηση αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη της με την εκδοχή της αναβολής πληρωμής της δόσης που προβλέπεται για περιπτώσεις «εξαιρετικής δυσκολίας». Την έχουν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν η Γουιάνα και η Νικαράγουα, όπως έγραφαν χθες οι «Financial Times». Η απάντηση αναμενόταν σήμερα το πρωί.
Πάντως, οι αγορές δεν περιμένουν την τυπική χρεοκοπία. Το Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου, για παράδειγμα, αποφάσισε ήδη χθες την αναστολή της διαπραγμάτευσης των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου, των 4 συστημικών τραπεζών και των Ελληνικών Σιδηροδρόμων.
ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΤΕΛΟΣ. Ταυτόχρονα, χθες έληξε η τετράμηνη παράταση του προγράμματος με τους δανειστές. Στη διάρκειά της η κυβέρνηση θα έπρεπε να είχε ολοκληρώσει το πρόγραμμα και να συμφωνήσει για το μετέπειτα καθεστώς, σύμφωνα με τους αρχικούς της σχεδιασμούς και τη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου. Τίποτα από αυτά δεν έγινε κι έτσι από σήμερα δεν είναι πλέον διαθέσιμη, όπως ανακοίνωσε χθες το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) η δόση 1,8 δισ. ευρώ και τα 10,9 δισ. του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για τις τράπεζες. Στον αέρα είναι και η επιστροφή των κερδών από τις ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες  του 2014 και 2015, συνολικού ύψους 3,6 δισ. ευρώ, που συνδεόταν με την ολοκλήρωση του προγράμματος. Ο διευθύνων σύμβουλος του EFSF δεν θα μπορούσε να ήταν πιο παραστατικός στη δήλωσή του χθες το βράδυ: «Είναι λυπηρό για την Ελλάδα ότι το πρόγραμμα του EFSF θα λήξει σήμερα χωρίς κάποιο διακανονισμό για τη συνέχεια και τα θετικά αποτελέσματα του προγράμματος μπαίνουν σε κίνδυνο». Αφήνοντας, ωστόσο, μια πόρτα ανοιχτή με έμμεσες πολιτικές προεκτάσεις, ο Κλάους Ρέγκλινγκ πρόσθεσε ότι η θετική τάση που είχε δημιουργηθεί στην Ελλάδα από το δεύτερο εξάμηνο του 2014 «μπορεί να συνεχιστεί αν ο ελληνικός λαός αποφασίσει να επιστρέψει στον δρόμο των μεταρρυθμίσεων εντός της ευρωζώνης».